Archive for πρωτατο αγιου ορους

Η εικόνα του Αγίου Δημητρίου από το ναό του Πρωτάτου στο Άγιον Όρος

Posted in Uncategorized with tags , , , , , , , , , , , , , on October 26, 2015 by anazhtitis

ksenopoulos-anakalypse-protatoΟ αγιογράφος κ. Κωνσταντίνος Ξενόπουλος μας παρουσιάζει μια εξαιρετική αγιογραφία του Πανσέληνου από το Πρωτάτο στις Καρυές Αγίου Όρους.

Μαθητής της Αθωνιάδας Σχολής του Αγίου Όρους ο ίδιος βρέθηκε από μικρή ηλικία να περιδιαβαίνει τον Ναό του Πρωτάτου και να συναναστρέφεται μορφές οσιακές στις οποίες αναγνώριζε με το έμφυτο ταλέντο του στοιχεία της ζωγραφικής του Πανσέληνου.

Όπως καταθέτει και ο ίδιος ο καλλιτέχνης αγιογράφος για τις εικόνες από το Πρωτάτο:

Ο Ιερός Ναός του Πρωτάτου στις Καρυές Αγίου ΌρουςΟ Ιερός Ναός του Πρωτάτου στις Καρυές Αγίου Όρους

«Αυτό που ένιωσα πρωτοβλέποντας τις αγιογραφίες, πέραν του ότι σε καθήλωναν οι επιβλητικές μορφές, είχα την εντύπωση ότι μετά τη λειτουργία, μαζί με τους μοναχούς που θα έφευγαν από το ναό, θα έβγαιναν και οι Άγιοι. Είναι ολοζώντανη η τέχνη και η τεχνική του Πανσέληνου»

Σήμερα θα σταθούμε στην μορφή του Αγίου Δημητρίου, πολιούχου και προστάτη της Θεσσαλονίκης, μεγαλομάρτυρα και θαυματουργού. Ο Άγιος Δημήτριος όπως τον απεικόνισε ο μεγάλος καλλιτέχνης από την Θεσσαλονίκη Μανουήλ Πανσέληνος υπήρξε πρότυπο για τους μεταγενέστερους αγιογράφους αλλά εμείς έχουμε την ευκαιρία και την τιμή να ατενίσουμε την μορφή του μέσα από την οπτική γωνία του άρχοντα αγιογράφου του Πατριαρχείου Αλεξανδρείας κ. Κωνσταντίνου Ξενόπουλου.

Στο σεμινάριο αγιογραφίας «Ξενόπουλος Διδάσκει» που πραγματοποιήθηκε 9-11 Οκτωβρίου στη Θεσσαλονίκη μέρος των συμμετεχόντων είχε τη μοναδική ευκαιρία να φιλοτεχνήσει ακριβές αντίγραφο της συγκεκριμένης αγιογραφίας. Το αποτέλεσμα του κόπου τους μπορείτε να το βρείτε εδώ.

dim1 (1)

Πίσω από τον Άγιο διακρίνεται η ασπίδα του. Τα μαλλιά του στολίζει διάδημα. Ο φυσιογνωμικός τύπος του αγίου με το μακρόστενο γεμάτο πρόσωπο, το χαμηλό μέτωπο, τον κωνικό λαιμό και το πλατύ σώμα είναι συνήθης στην ζωγραφική του Πρωτάτου. Επίσης το σχήμα της μύτης και των αυτιών, που είναι πλατιά και προεξέχουν, η οφθαλμική κόγχη με τα μεγάλα ορθάνοιχτα μάτια και τα τονισμένα φρύδια, περιγράφουν πιστά την δουλειά του μεγάλου αγιογράφου. Το πρόσωπο αποδίδεται με την πλατιά επιφάνεια της θερμής ώχρας, που ροδίζει ελαφρά στη βάση της παρειάς ενώ οι λαδοπράσινες σκιές που διαβαθμίζονται μαλακά και τα χαρακτηριστικά φώτα, που θερμαίνουν και φωτίζουν τη σάρκα στο μέτωπο, γύρω από τα μάτια, στα χείλη και στο πηγούνι αποδίδουν τα ευγενικά και στοχαστικά χαρακτηριστικά.

Με το ρεμβώδες μελαγχωλικό βλέμμα του ο Άγιος απευθύνεται στον προσκυνητή και του αφηγείται τον βίο του: Έζησε στα χρόνια του Διοκλητιανού (284-304) και του Μαξιμιανού (286-305). Μαρτύρησε, όταν ο δεύτερος βρέθηκε στη Θεσσαλονίκη, όπου με την προσευχή του κρατούμενου στο βαλανείο, που βρισκόταν δίπλα στο στάδιο, αγίου Δημητρίου, ο χριστιανός νέος Νέστορας νίκησε τον θηριώδη παλαιστή Λυαίο. Ο Μαξιμιανός δεν περιορίσθηκε, μετά από το απρόβλεπτο αυτό, στη θανάτωση του Νέστορα, αλλά έδωσε εντολή να λογχίσουν και τον Άγιο.

ÈÅÓÓÁËÏÍÉÊÇ-ËÉÔÁÍÅÉÁ ÅÉÊÏÍÁÓ ÁÃÉÏÕ ÄÇÌÇÔÑÉÏÕ ÊÁÉ ÐÁÍÁÃÉÁÓ /PHASMA/Á.ÌÉ×ÁÇËÉÄÇÓ Sallonika2

Η Θεσσαλονίκη σήμερα κοσμείται με μεγαλόπρεπο ναό προς τιμήν του Αγίου Δημητρίου, όπου φυλάσσονται τα ιερά λείψανά του, και είναι ένα από τα μεγαλύτερα προσκυνήματα των Βαλκανίων. Έχει σχήμα πεντάκλιτης βασιλικής με ξύλινη στέγη και ανεγέρθηκε, σύμφωνα με την παράδοση, κοντά στον χώρο όπου μαρτύρησε ο άγιος.

Sallonika3

Κάτω από τη βασιλική του Αγίου Δημητρίου βρίσκεται ο ιερότερος χώρος του ναού. Διατηρείται τμήμα από το ρωμαϊκό λουτρό στο οποίο μαρτύρησε ο Άγιος.

 Η ανέγερση του αρχικού ναού τοποθετείται στο 413. Ο σημερινός ναός είναι αποτέλεσμα της αναστήλωσης (1949) μετά τη μεγάλη πυρκαγιά τον 1917, που κατέστρεψε το μνημείο. Στο μακρύ αυτό χρονικό διάστημα από τον 5ο έως τον 20ο αιώνα το κτίσμα υπέστη επισκευές, προσθήκες και διαρρυθμίσεις. Το 1490 ή το 1491, επί σουλτάνου Βαγιαζήτ Β΄ (1481-1512) μετατράπηκε σε τζαμί με την ονομασία «Κασημιέ». Οι τοιχογραφίες (1308) του παρεκκλησίου του Αγίου Ευθυμίου αποδίδονται στον Πανσέληνο.

www. Pemptousia.gr
http://www.myriobiblos.gr

Tα λείψανα του αγίου μεταφέρθηκαν στη Θεσσαλονίκη από το San Lorenzo in Campo της Ιταλίας, όπου είχαν μεταφερθεί στα μεσαιωνικά χρόνια, με ενέργειες του σημερινού Μητροπολίτη Θεσσαλονίκης Παντελεήμονα Β’.
– Κωνσταντίνος Ξενόπουλος, Ταξιδεύοντας με την τέχνη στον Άθωνα, εκδόσεις Νεκτάριος Παναγόπουλος, Αθήνα, Μάϊός 2008 / – E. Τσιγαρίδας 

07

Πηγή: www.artionrate.com

Α΄ Σεμινάριο: Ξενόπουλος διδάσκει…

Posted in Uncategorized with tags , , , , , , on December 16, 2014 by anazhtitis

eksofilo-liksi-seminariwn

«Σήμερα είναι ακόμη πιο εύκολο να σπουδάσει κάποιος την εικονογραφία, γιατί τα μέσα είναι περισσότερα και δεν απαιτείται ιδιαίτερος θα έλεγα κόπος» γράφει ο Κωνσταντίνος Ξενόπουλος στο βιβλίο του «Η αξιοπρέπεια ενός πινέλου» και έφτασε η στιγμή η ρήση του αυτή  να γίνει πραγματικότητα για πρώτη φορά στην Ελλάδα.

seminaria4 seminaria11

Την Κυριακή 14 Δεκεμβρίου 2014 ολοκληρώθηκε ο πρώτος κύκλος σεμιναρίων Αγιογραφίας υπό τον τίτλο «Ξενόπουλος διδάσκει…», το οποίο διοργανώθηκε από την Έκθεση προϊόντων Αγίου Όρους και την artionrate. 20 άτομα είχαν την ευκαιρία να απολαύσουν την προσωπική διδασκαλία του κ. Ξενόπουλου ο οποίος αφιέρωσε στον καθένα ξεχωριστά 24 ώρες εποπτείας και καθοδήγησης βήμα προς βήμα μέχρι την ολοκλήρωση του έργου βυζαντινής τέχνης το οποίο φιλοτέχνησαν.

«Η κάθε γραμμή που χαράσσουμε είναι μια θεολογία αφού συμπυκνώνει την θεολογία των Πατέρων της Εκκλησίας» ανέφερε στην ομιλία του κατά την διάρκεια της παράλληλης εκδήλωσης που διοργανώθηκε στο ξενοδοχείο Μακεδονία Παλλάς, ο πατέρας Παΐσιος από την Νέα Σκήτη, και όλοι οι μαθητές με συναίσθηση της ευθύνης και αγάπη στο αντικείμενο της αγιογραφίας δούλεψαν σκληρά και με ιδιαίτερη προσοχή.

seminaria3 seminaria9

seminaria7

Η διοργάνωση έγινε στα πρότυπα των σεμιναρίων του κυρίου Ξενόπουλου στο εξωτερικό και παρείχε στους σπουδαστές την επιφάνεια αγιογράφησης (ξύλο), τα χρώματα σε σκόνη, το ειδικά επεξεργασμένο αυγό, πινέλα, καβαλέτο, βοηθητικό στήριγμα για την σταθερότητα του χεριού και την τελειοποίηση της τεχνικής και τον ζεστό και φιλόξενο χώρο του ξενοδοχείου Μακεδονία Παλλάς όπου πραγματοποιήθηκαν τα σεμινάρια.

seminaria14

Εκεί τους επισκέφθηκε και ο ιδιοκτήτης του ξενοδοχείου και μεγαλομέτοχος της ΠΑΕ ΠΑΟΚ κ. Ιβάν Σαββίδης και είχε την χαρά να δεχτεί την προσωπογραφία του φιλοτεχνημένη από τον κ. Ξενόπουλο. Η συνάντησή έγινε σε θερμό κλίμα, ενώ ο κύριος Σαββίδης έδειξε ιδιαίτερο ενδιαφέρον για το αντικείμενο του σεμιναρίου και συνεχάρη τους συμμετέχοντες.

seminaria20 seminaria15

Επίσης, τον χώρο των σεμιναρίων επισκέφθηκε ομάδα μαθητριών απο το 1ο ΓΕΛ Μενεμένης με την καθηγήτριά τους κ. Αικατερίνη Καρακωνσταντάκη, και πήρε σύντομη συνέντευξη από τον κ. Ξενόπουλο ενώ παρακολούθησε από κοντά την διαδικασία της διδασκαλίας στην τεχνική της αγιογραφίας.

seminaria12

Εκτός από την εμπνευσμένη διδασκαλία του κυρίου Ξενόπουλου, που αποκαλείται συχνά αγιορείτης μελετητής του «κυρ Μανουήλ Πανσέληνου», οι μαθητές απολάμβαναν την συνεχή συνεπικούρηση και φροντίδα της βοηθού του κυρίας Σοφίας Γιαννόγλου – μεταπτυχιακής φοιτήτριας της Θεολογικής Σχολής του Α.Π.Θ., ενώ βοηθός κλήθηκε και ο υιός του κ. Ξενόπουλου, Χρυσόστομος.

seminaria8 seminaria13

Η πρώτη αυτή σπουδή των μαθητών στην τεχνική της αγιογραφίας ήταν ο κατά πρόσωπον εικονιζόμενος Χριστός σύμφωνα με τις αρχές της βυζαντινής τέχνης. Επτά μαθητές πραγματοποίησαν σπουδή στον Ιησού Χριστό του Θεοφάνους του Κρητός ενώ δώδεκα άλλοι μελέτησαν πρακτικά και στην εφαρμογή της την Μακεδονική Σχολή και ειδικότερα τον Ιησού Χριστό του Πανσέλληνου όπως εικονίζεται στο Πρωτάτο του Αγίου Όρους. Τέλος, ένας μαθητής διδάχτηκε την προσωπογραφία με διχρωμία και κάρβουνο.

Άλλωστε, αυτή ήταν μόνον η αρχή – το υπόβαθρο στο οποίο θα στηθεί το πλαίσιο μαθημάτων με καθηγητή τον κ. Κωνσταντίνο Ξενόπουλο. Μείνετε συντονισμένοι για περισσότερες πληροφορίες και την συνέχιση των μαθημάτων.

http://www.artionrate.com/index.php/artion-magazine/artion-kalesma/1137-a-seminario-ksenopoulos-didaskei

Αγιορείτικες αναμνήσεις

Posted in Uncategorized with tags , , , , on November 14, 2014 by anazhtitis

Ευλογείτε πατέρα Ησαΐα!

Ω τον κ. καθηγητή! ελάτε, περάστε!

Έτσι λοιπόν αφού προσκυνήσαμε στο ταπεινό ναϊδριο, με τους τρείς Ρουμάνους που συνόδευα, και ψάλαμε “η Παρθένος σήμερον του Υπερούσιον Λόγον και η γη το σπήλαιον.. ” έμεινα με τον πατέρα Ησαΐα να θυμηθούμε την τελευταία ευλογία από τον γέροντα, αρχές Ιουνίου του 1993!

Τον προηγούμενο μήνα εκείνης της χρονιάς, διακονούσαμε στο ναό του Πρωτάτου μια μεγάλη αποστολή του Ομίλου Φίλων Αγίου Όρους με πρόεδρο τον Δημ. Μουρελάτο (ταξ.εα).

OLYMPUS DIGITAL CAMERA

Θέλω έναν αλαφρυό… ν’ ανέβει τη σκάλα!.

Φωνάζει ο εκκλησιάρχης του Ι. Ναού πατ. Βαρλαάμ. Ανέβηκα λοιπόν ο .. αλαφρυός για να λύνω ένα-ένα τα μέρη του μεγάλου κεντρικού πολυέλαιου, τα έδινα στον πρόεδρο κι από εκεί αλυσίδα, έφταναν στα συνεργεία γυαλισμού με μπράσο και φανέλες, για να επιστρέψουν πάλι με την ίδια σειρά στη θέση τους. Όταν ο πολυέλαιος ήταν καταγυάλιστος και αστραφτερός, ο κ. Μουρελάτος σήμανε… προσκλητήριο για άμεση αναχώρηση στον επόμενο σταθμό της αποστολής που ήταν το κονάκι του γέροντα Παϊσιου!

Φεύγετε κιόλας;

Διαμαρτύρεται ο πατ. Βαρλαάμ.

Κοντεύει η πανήγυρις του “Άξιον Εστίν” (11 Ιουνίου) και όλα τα μανουάλια και ο “χορός” είναι ακόμη αγυάλιστα!

Πατέρα Βαρλαάμ (πήρα τον λόγο) αν δεν είναι πολύ αργά, σε δύο εβδομάδες, θα μπορούσαμε να οργανώσουμε μια μικρή ομάδα φοιτητών, γιατί αυτές τις μέρες έχουμε εξετάσεις, και να μας φιλοξενήσετε ώστε μια ολόκληρη μέρα να σας βοηθήσουμε σε ότι χρειάζεστε!

Να πάρεις και το γυιό μου τον Μιχάλη.

Παρεμβαίνει ο Αντ/δρος Δημ. Μακρίδης (αντιστρ/γος ε.α) και βλέποντας να σηκώνω με απορία τους ώμους, γιατί ο Μιχαλάκης είχε φήμη-ατίθασου νέου, συμπλήρωσε:

Έ, εσάς κ. καθηγητά σας σέβεται και θα είναι υπάκουος..

Εκείνη την ώρα ο 19 χρονος Μιχάλης, που δεν τα είχε καταφέρει δύο χρόνια με τις πανελλήνιες να περάσει στη Σχολή Ευελπίδων, όνειρο της μητέρας του αλλά όχι και του ίδιου, βλέπω να πλησιάζει τον κ. Μουρελάτο… Υποκρινόμενος πως δεν τον είχα δει παραπονιέμαι:

Κε Πρόεδρε, μόλις, υποσχέθηκα στον πατ. Βαρλαάμ να φέρω μια ομάδα φοιτητών σε δύο εβδομάδες, να βοηθήσουμε στα διακονήματα του Πρωτάτου για το “ Άξιον Εστί ”. Αλλά, (κλείνοντάς του με νόημα το μάτι) φοβάμαι ότι θα χάσω κανένα στο λαβύρινθο των μονοπατιών, έτσι που δεν έχουν ξανάρθει στο Όρος… Μήπως, στο ΔΣ της άλλης εβδομάδος να βάλετε θέμα για έναν εθελοντή ως οδηγό για βοήθεια;

Ο Μιχάλης, χτυπάει τότε ελαφρά με τον αγκώνα τον κ. Μουρελάτο, κι εκείνος, απευθυνόμενος σ’ εμένα:

Να κ. Καθηγητά, πάρε τον Μιχαλάκη για να πάτε μετά και στα κονάκια του γέροντα Παϊσιου και του γέροντα Μάξιμου, και όπου αλλού θα έχει το πρόγραμμα σας!

Έτσι λοιπόν, με τον ..“ατίθασο” Μιχαλάκη για οδηγό ετοιμάστηκε μια αποστολή από δέκα τελικά φοιτητές του τμήματος Λογιστικής, του Αλεξάνδρειου ΤΕΙ Θεσ/νίκης όπου δίδασκα, δύο συναδέρφους από άλλα τμήματα της Σχολής Διοίκησης και Οικονομίας που ζήτησαν να μας συνοδεύσουν και με την ταπεινότητα μου 14.

Καταχάρηκε βέβαια ο πατ. Βαρλαάμ, αν και δυσκολεύτηκε στο θέμα της φιλοξενίας τόσων προσκυνητών στο σπίτι του, ένα νοικοκυρεμένο διώροφο επάνω στη χαμηλή πλαγιά, δίπλα στο μονοπάτι που οδηγεί στη Μονή Κουτλουμουσίου, η Μονή που έχει ως εφέστια εικόνα αυτή της “Φοβεράς Προστασίας”.. Αν όμως περνούσε κανείς σήμερα, θα έβλεπε πως το μεγάλο πέτρινο τείχος που έχτισε στην πλαγιά με έξοδα του ο παλιός εκκλησιάρχης του Πρωτάτου, πατ. Βαρλαάμ, δεν κατάφερε να προστατέψει την πλαγιά από μια φοβερή κατολίσθηση (σαν αυτή των κοινωνικών αξιών..) και το όμορφο εκείνο σπιτάκι μοιάζει κάπως μετέωρο..(όπως και τα ιδανικά και τα όνειρα των παιδιών μας..).

Αυτοί θα μας κυβερνήσουν αύριο,.. επέμενε κάποτε ένας από αυτούς της “εξουσίας” – δεν πρέπει να τους βάλεις ένα άριστα;

Μα ούτε ήρθαν ποτέ να γράψουν. Αντέτεινα δειλά, στο απότομο και υβριστικό ύφος εκείνου του τόσο απαιτητικού “παράγοντα”. Κι αυτοί που έχουν έρθει, από τα ονόματα που μου λέτε, άφησαν λευκή κόλλα. Πως θα πάρουν άριστα, όταν εσείς κόβετε άλλους, που προφανώς δεν σας ψηφίζουν, για μισή μονάδα μόνο;

Φυσικά όχι άριστα, ούτε τη βάση του πέντε δεν ήταν δυνατόν να βάλω έτσι, χωρίς να το αξίζουν ακόμη και μετά την… απειλή υπηρεσιακού “στελέχους” της Σχολής.

Πέρασέ τους γιατί… θα σε δείρουνε πολύ άσχημα! (πέφτοντας έτσι συνεχώς σε.. δυσμένεια και μανία καταδίωξης από τους… φύλακες του καθήκοντος!).

Κι όμως πόσες χιλιάδες δεν έχουν πάρει έτσι “πτυχίο”, με τέτοιες παρεμβάσεις σε ασυνείδητους “δημόσιους λειτουργούς” και στη συνέχεια κατέλαβαν δημόσιες θέσεις, με αποτέλεσμα να καταντήσουν τη χώρα περίγελο, ακόμη και εκείνων των ξένων που δημιούργησαν τις αιτίες για χρέη δισεκατομμυρίων!..

Ας επανέλθουμε όμως στην αποστολή μας. Φτάνοντας την πρώτη μέρα, Παρασκευή 10 Ιουνίου στις Καρυές, γύρω στις 13:00 κατευθυνθήκαμε με τα μικρά 12θέσια λεωφορειάκια -ταξί- στη Μεγίστη Λαύρα. Εντυπωσίασε η λεπτομερής ξενάγηση του πατ. Νικηφόρου στη μεγάλη βιβλιοθήκη της Μονής και το Σκευοφυλάκιο, όπως φυσικά και τα “πνευματικά” λόγια του Αρχοντάρη και εξομολόγου πατ. Βασιλείου, που και πέραν του μεσονυχτίου δέχεται στο μικρό παρεκκλήσιο της Υποδοχής όλους όσους νοιώθουν την ανάγκη της συγχωρητικής ευχής του πνευματικού πριν να κοινωνήσουν των “άχραντων”.

[Συνεχίζεται]

Νικόλαος Γιαννούλης – τ. Επ. Καθηγητής Α.Τ.Ε.Ι.Θ.

http://www.pemptousia.gr/