Archive for Πανσεληνος

Η εικόνα του Αγίου Δημητρίου από το ναό του Πρωτάτου στο Άγιον Όρος

Posted in Uncategorized with tags , , , , , , , , , , , , , on October 26, 2015 by anazhtitis

ksenopoulos-anakalypse-protatoΟ αγιογράφος κ. Κωνσταντίνος Ξενόπουλος μας παρουσιάζει μια εξαιρετική αγιογραφία του Πανσέληνου από το Πρωτάτο στις Καρυές Αγίου Όρους.

Μαθητής της Αθωνιάδας Σχολής του Αγίου Όρους ο ίδιος βρέθηκε από μικρή ηλικία να περιδιαβαίνει τον Ναό του Πρωτάτου και να συναναστρέφεται μορφές οσιακές στις οποίες αναγνώριζε με το έμφυτο ταλέντο του στοιχεία της ζωγραφικής του Πανσέληνου.

Όπως καταθέτει και ο ίδιος ο καλλιτέχνης αγιογράφος για τις εικόνες από το Πρωτάτο:

Ο Ιερός Ναός του Πρωτάτου στις Καρυές Αγίου ΌρουςΟ Ιερός Ναός του Πρωτάτου στις Καρυές Αγίου Όρους

«Αυτό που ένιωσα πρωτοβλέποντας τις αγιογραφίες, πέραν του ότι σε καθήλωναν οι επιβλητικές μορφές, είχα την εντύπωση ότι μετά τη λειτουργία, μαζί με τους μοναχούς που θα έφευγαν από το ναό, θα έβγαιναν και οι Άγιοι. Είναι ολοζώντανη η τέχνη και η τεχνική του Πανσέληνου»

Σήμερα θα σταθούμε στην μορφή του Αγίου Δημητρίου, πολιούχου και προστάτη της Θεσσαλονίκης, μεγαλομάρτυρα και θαυματουργού. Ο Άγιος Δημήτριος όπως τον απεικόνισε ο μεγάλος καλλιτέχνης από την Θεσσαλονίκη Μανουήλ Πανσέληνος υπήρξε πρότυπο για τους μεταγενέστερους αγιογράφους αλλά εμείς έχουμε την ευκαιρία και την τιμή να ατενίσουμε την μορφή του μέσα από την οπτική γωνία του άρχοντα αγιογράφου του Πατριαρχείου Αλεξανδρείας κ. Κωνσταντίνου Ξενόπουλου.

Στο σεμινάριο αγιογραφίας «Ξενόπουλος Διδάσκει» που πραγματοποιήθηκε 9-11 Οκτωβρίου στη Θεσσαλονίκη μέρος των συμμετεχόντων είχε τη μοναδική ευκαιρία να φιλοτεχνήσει ακριβές αντίγραφο της συγκεκριμένης αγιογραφίας. Το αποτέλεσμα του κόπου τους μπορείτε να το βρείτε εδώ.

dim1 (1)

Πίσω από τον Άγιο διακρίνεται η ασπίδα του. Τα μαλλιά του στολίζει διάδημα. Ο φυσιογνωμικός τύπος του αγίου με το μακρόστενο γεμάτο πρόσωπο, το χαμηλό μέτωπο, τον κωνικό λαιμό και το πλατύ σώμα είναι συνήθης στην ζωγραφική του Πρωτάτου. Επίσης το σχήμα της μύτης και των αυτιών, που είναι πλατιά και προεξέχουν, η οφθαλμική κόγχη με τα μεγάλα ορθάνοιχτα μάτια και τα τονισμένα φρύδια, περιγράφουν πιστά την δουλειά του μεγάλου αγιογράφου. Το πρόσωπο αποδίδεται με την πλατιά επιφάνεια της θερμής ώχρας, που ροδίζει ελαφρά στη βάση της παρειάς ενώ οι λαδοπράσινες σκιές που διαβαθμίζονται μαλακά και τα χαρακτηριστικά φώτα, που θερμαίνουν και φωτίζουν τη σάρκα στο μέτωπο, γύρω από τα μάτια, στα χείλη και στο πηγούνι αποδίδουν τα ευγενικά και στοχαστικά χαρακτηριστικά.

Με το ρεμβώδες μελαγχωλικό βλέμμα του ο Άγιος απευθύνεται στον προσκυνητή και του αφηγείται τον βίο του: Έζησε στα χρόνια του Διοκλητιανού (284-304) και του Μαξιμιανού (286-305). Μαρτύρησε, όταν ο δεύτερος βρέθηκε στη Θεσσαλονίκη, όπου με την προσευχή του κρατούμενου στο βαλανείο, που βρισκόταν δίπλα στο στάδιο, αγίου Δημητρίου, ο χριστιανός νέος Νέστορας νίκησε τον θηριώδη παλαιστή Λυαίο. Ο Μαξιμιανός δεν περιορίσθηκε, μετά από το απρόβλεπτο αυτό, στη θανάτωση του Νέστορα, αλλά έδωσε εντολή να λογχίσουν και τον Άγιο.

ÈÅÓÓÁËÏÍÉÊÇ-ËÉÔÁÍÅÉÁ ÅÉÊÏÍÁÓ ÁÃÉÏÕ ÄÇÌÇÔÑÉÏÕ ÊÁÉ ÐÁÍÁÃÉÁÓ /PHASMA/Á.ÌÉ×ÁÇËÉÄÇÓ Sallonika2

Η Θεσσαλονίκη σήμερα κοσμείται με μεγαλόπρεπο ναό προς τιμήν του Αγίου Δημητρίου, όπου φυλάσσονται τα ιερά λείψανά του, και είναι ένα από τα μεγαλύτερα προσκυνήματα των Βαλκανίων. Έχει σχήμα πεντάκλιτης βασιλικής με ξύλινη στέγη και ανεγέρθηκε, σύμφωνα με την παράδοση, κοντά στον χώρο όπου μαρτύρησε ο άγιος.

Sallonika3

Κάτω από τη βασιλική του Αγίου Δημητρίου βρίσκεται ο ιερότερος χώρος του ναού. Διατηρείται τμήμα από το ρωμαϊκό λουτρό στο οποίο μαρτύρησε ο Άγιος.

 Η ανέγερση του αρχικού ναού τοποθετείται στο 413. Ο σημερινός ναός είναι αποτέλεσμα της αναστήλωσης (1949) μετά τη μεγάλη πυρκαγιά τον 1917, που κατέστρεψε το μνημείο. Στο μακρύ αυτό χρονικό διάστημα από τον 5ο έως τον 20ο αιώνα το κτίσμα υπέστη επισκευές, προσθήκες και διαρρυθμίσεις. Το 1490 ή το 1491, επί σουλτάνου Βαγιαζήτ Β΄ (1481-1512) μετατράπηκε σε τζαμί με την ονομασία «Κασημιέ». Οι τοιχογραφίες (1308) του παρεκκλησίου του Αγίου Ευθυμίου αποδίδονται στον Πανσέληνο.

www. Pemptousia.gr
http://www.myriobiblos.gr

Tα λείψανα του αγίου μεταφέρθηκαν στη Θεσσαλονίκη από το San Lorenzo in Campo της Ιταλίας, όπου είχαν μεταφερθεί στα μεσαιωνικά χρόνια, με ενέργειες του σημερινού Μητροπολίτη Θεσσαλονίκης Παντελεήμονα Β’.
– Κωνσταντίνος Ξενόπουλος, Ταξιδεύοντας με την τέχνη στον Άθωνα, εκδόσεις Νεκτάριος Παναγόπουλος, Αθήνα, Μάϊός 2008 / – E. Τσιγαρίδας 

07

Πηγή: www.artionrate.com

Advertisements

Σύγχρονες προεκτάσεις της Εικόνας

Posted in Uncategorized with tags , , , , , , on August 19, 2015 by anazhtitis

Στην εικόνα της Αγίας Τριάδας αποκαλύπτεται η τελειότητα των διαπροσωπικών σχέσεων μιας ολόκληρης κοινωνίας ή ακόμη και ολόκληρης της ανθρωπότητας.

p38-ag-triada-(38k-11bp-trip-67)

 

Μέσα στην εικόνα της φιλοξενείας του Αβραάμ τα τρία πρόσωπα της Αγίας Τριάδος δεν τοποθετούνται δίπλα-δίπλα για αισθητικούς κυρίως λόγους, αλλά για να αποκαλυφθεί το μέγα μυστήριο της κοινωνίας των προσώπων. Είναι πολύ χαρακτηριστικά τα τελευταία λόγια στην κινηματογραφική ταινία του μοναδικού ορθόδοξου σκηνοθέτη A. Tarkowski (1932-1986) για τον μεγάλο αγιογράφο Aldrei Roublev (1360-1427 ή 1430): «Η εικόνα της φιλοξενείας του Αβραάμ αποκαλύπτει την καταλλαγή ανάμεσα στο τέλος μας εποχής που δεν έχει λόγο να εκφρασθεί. Η εικόνα έρχεται ως ένα Πάσχα. Αποτελεί τον θάνατο της φαντασίας και μαζί τους πεθαίνουν οι προσωπικές μας φαντασιώσεις. Μετά ακολουθεί η Ανάσταση της αλήθειας της εικόνας, η προσωπική μας Ανάστασις, όπου ο άνθρωπος θα μπορέσει να δει με γυμνούς οφθαλμούς τη βασιλεία του Θεού. Εδώ γινόμαστε μάρτυρες του τέλους μιας συγκεκριμένης γλώσσας και της γέννησης μιας νέας γλώσσας στο χώρο της αγιογραφίας. Άραγε τί θα μπορούσαμε να πούμε για το σήμερα; Το είδωλο της σημερινής μας εποχής προσκρούει στο σκάνδαλο του προσώπου. Η εικόνα είναι η βεβαίωση του προσώπου, δηλαδή της ελευθερίας. Και είναι σημαντικό να θυμηθούμε την άρνηση των μονοθελητών να δεχτούν τη διαφορά ανάμεσα στο πρόσωπο και τη φύση. Η ανθρώπινη φύση είναι μία και κοινή σε όλους μας, τα πρόσωπα όμως είναι τελείως διαφορετικά μεταξύ τους. Οι εικονοκλάστες ρωτούσαν τους υπερασπιστές των εικόνων για ποια από τις δύο φύσεις του Χριστού εικονιζόταν. Την θεία ή την ανθρώπινη; Και δια στόματος του αγίου Στουδίτου απαντούμε: «Παντός εικονιζομένου, ουχ η φύσις, αλλ’ η υπόστασις εικονίζεται». Αυτό σημαίνει ότι στην εικόνα δεν παριστάνονται οι φύσεις των αγίων αλλά τα πρόσωπα σε μια δεδομένη στιγμή της ιστορίας χωρίς να χρησιμοποιούμε συγκεκριμένα μοντέλα όπως στη ζωγραφική. Αρκεί να ανατρέξει κανείς στο έργο του μεγάλου Πανσέληνου, του έλληνα μοναχού εικονογράφου Θεοφάνους και όλων των μετέπειτα αγιογράφων για να αντιληφθεί την παραπάνω διαφορά. Δεν είναι συμβολικός και αναφορικός ο χαρακτήρας της αγιογραφίας. Είναι η ομολογία και η πιστοποίηση των πραγμάτων. Η επίγνωση του Θεού οδηγεί στην αποκάλυψη του ανθρωπίνου προσώπου. «Οίδαμεν δε ότι εάν φανερωθή, όμοιοι αυτώ εσόμεθα, ότι οψόμεθα αυτόν καθώς έστι», λέγει ο ευαγγελιστής Ιωάννης.

sugxrones-proektaseis-eikonas-2

Ο άνθρωπος γίνεται ο ίδιος «τόπος Θεού» και τόπος Θεού σημαίνει μεταξύ άλλων και τόπος ανθρώπων. Ας δούμε τρία βασικά σημεία ως προεκτάσεις της θεολογίας της εικόνας στη σύγχρονη εποχή μας:

1. Το πρώτο βασικό συμπέρασμα είναι η διαφορά ανάμεσα στις έννοιες «μίμησις» και «εξάρτησις». Η εποχή μας έχει γεμίσει από παντός είδους είδωλα και οι νέοι μας έχουν πλέον εγκλωβισθεί στον μιμιτισμό των τηλεοπτικών εικόνων – ειδώλων.

2. Εάν η μίμηση σημαίνει υποταγή σε ένα είδωλο ή σε ένα συγκεκριμένο τρόπο ζωής, η εικόνα σημαίνει διάλογος προσώπων. Εάν συγκεντρώσουμε την προσοχή μας σε δύο βασικά σημεία, το ήθος και το διάλογο, τα συμπεράσματα είναι πολλαπλά. Ας μεταφερθούμε νοερά σε μία αίθουσα δικαστηρίων, αν και δεν χρειάζεται αφού καθημερινά η τηλεόραση εργάζεται για μας… Από τη μια πλευρά στον τοίχο η εικόνα του Χριστού και από την άλλη ο κάθε κατηγορούμενος, ενώ παρεμβαίνουν το Ευαγγέλιο –ο άγραφος ηθικός νόμος- και ο δικαστής –ο ανθρώπινος νόμος. Και κάπου μπορεί να υπάρχει μια υποθετική συζήτηση. Γιατί δεν μιμήθηκες το πρότυπο; Και από εδώ ξεκινά το λάθος. Το λάθος της μίμησης από τη μια που οδηγεί σε συμβιβασμούς για την επιτέλεση του ηθικού χρέους και η έλλειψη του διαλόγου από την άλλη, σε μια κοινωνία που δεν θέλει να ακούσει και δεν μπορεί να δει τον πόνο της καθημερινής ζωής. Αρνούμαστε την εικόνα για χάρη του λόγου. Η εικόνα όμως αυτή, θα μπορούσε να ήταν και άλλες πάρα πολλές, δεν μπορεί να σταθεί δίπλα στην εικόνα της Εκκλησίας μας. Στην Εκκλησία έχουμε τα «ήδη τελειοθέντα», τη μαρτυρία μιας κοινωνίας «ζώντων και τεθνεώντων», που ζει ο πιστός μέσα στο λειτουργικό βίωμα. Γράφει ο μεγάλος άγιος της Ορθοδοξίας Ιωάννης Δαμασκηνός: «Όταν οι σκέψεις μου με τυραννούν και με εμποδίζουν να απολαύσω τη μελέτη, πηγαίνω στον ναό… η όρασή μου αιχμαλωτίζεται και οδηγεί την ψυχή μου στον Θεό. μελετώ την ανδρεία του μάρτυρος… και η φλόγα του με ανάβει». Το παραπάνω χωρίο αποτελεί μια απάντηση σε κάθε είδους προσπάθεια που αποσκοπεί στην ανάγκη της προσευχής μπροστά στις εικόνες ή meditation- ή σε κάποια αόρατη σκέψη.

r3x-zwodotis-20,5x27,5-360,00

 

Στις αναπτυσσόμενες κοινωνίες αντικρύζουμε πλέον καθαρά τα θλιβερά αποτελέσματα της καταστροφής κονοτήτων με τη μεταφορά της νέας τεχνολογίας σε χώρες του τρίτου κόσμου. Η έννοια της «ανάπτυξης» θα μπορούσε να χαρακτηρισθεί, ως ένας «κοινωνικός δαρβινισμός», δηλαδή τα κατώτερα κοινωνικά στρώματα χάνονται στο όνομα κάποιων καλύτερων. Ο δυναμισμός αυτός της ανάπτυξης με μια μονόπλευρη λογική έχει άμεσο αντίκτυπο στην περιοχή που εμφανίζεται. Μεταβάλλει τη σκέψη και τον τρόπο συμπεριφοράς τόσο του φυσικού όσο και του πολιτισμικού χώρου και δημιουργεί ένα νέο πολιτικοκοινωνικό πρότυπο κατά βάση παντεχνοκρατικό και υλιστικό.

ΔΡ. ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ ΒΑΣ. ΖΟΡΜΠΑ

ΘΕΟΛΟΓΟΥ-ΚΟΙΝΩΝΙΟΛΟΓΟΥ

http://www.artionrate.com/index.php/blog/arthrografia/buzantinh-texnh/1426-sugxrones-proektaseis-ths-eikonas

Ιερά Μονή Παντοκράτορος

Posted in Uncategorized with tags , , , , , , , , , , , , on August 5, 2015 by anazhtitis

iera-monh-pantokratoros-7

Η Ιερά Μονή Παντοκράτορος Αγίου Όρους που πανηγυρίζει στην εορτή της Μεταμορφώσεως του Σωτήρος.

Η Μονή Παντοκράτορος είναι ελληνική και η έβδομη στην ιεραρχία του Αγίου Όρους. Έχει μορφή οχυρωμένου μεσαιωνικού κάστρου. Μέχρι τα μέσα του ΙΖ’ αιώνα ήταν κοινόβιος και αργότερα «ιδιόρρυθμη». Και το 1992 από ιδιόρρυθμη, κοινοβιακή, όταν εισήλθε στη μονή νέα αδελφότητα προερχόμενη από τη Μονή Ξενοφώντος. Η Μονή είναι 7η στην τάξη των Αγιορείτικων Μοναστηριών και είναι παραθαλάσσια. Το Καθολικό της είναι αφιερωμένο στη Μεταμόρφωση του Σωτήρος. Κατέχει ως μέγα θησαύρισμα τη θαυματουργό εικόνα της Παναγίας της Γερόντισσας. Στη βόρεια μεριά της λιτής βρίσκεται και το παρεκκλήσι της Κοιμήσεως της Θεοτόκου.

p18-gerontissa-(18k74-ger-45)

 

Η αγιογραφία της Παναγίας Γερόντισσας έχει φιλοτεχνηθεί από τον απόφοιτο της Αθωνιάδας Εκκλησιαστικής Ακαδημίας του Αγίου Όρους, πατέρα Παναγιώτη Πεύκη ο οποίος σήμερα είναι καθηγητής αγιογραφίας. Στο έργο αυτό που έχει φιλοτεχνηθεί με την μέθοδο της σηρογραφίας ο αγιογράφος ακολουθώντας τα προστάγματα της βυζαντινής τέχνης έχει τοποθετήσει χειροποίητο φινίρισμα που προσδίδει στην αγιογραφία την ομορφιά της αγιορείτικης τεχνικής. Η εικόνα έχει τοποθετηθεί σε σκαπτό ξύλο και είναι επικαλυμμένη με αγνό μελισσοκέρι για να παραμένει αναλλοίωτη στον χρόνο. Μπορείτε να την βρείτε εδώ.

Η Ιερά Μονή του Αγίου Όρους στην οποία φυλάσσεται το πρωτότυπο της εικόνας της Παναγίας Γερόντισσας ιδρύθηκε στα μέσα του 14ου αιώνα από τους βυζαντινούς, πλην όμως Ενετούς πολίτες, αξιωματούχους κατά σάρκα αδελφούς Αλέξιο στρατοπεδάρχη και Ιωάννη πριμικήριο. Οι τάφοι των κτιτόρων βρίσκονται στην λιτή του καθολικού. Στην εδραίωση και ενίσχυση της μονής συνέβαλαν οι αυτοκράτορες του Βυζαντίου Ιωάννης Ε’ ο Παλαιολόγος και Μανουήλ Β’ ο Παλαιολόγος. Περί το τέλος της ΙΔ’ εκατονταετηρίδας πυρπολήθηκε και καταστράφηκε. Επανιδρύθηκε όμως τάχιστα. Το αρχικό εμβαδόν της Μονής διπλασιάστηκε μετά από χορηγίες Ρουμάνων Ηγεμόνων, (16ος αιώνας). Αρκετά μονύδρια της εποχής εκείνης όπως του Ραβδούχου, του Φαλακρού, του Αγίου Δημητρίου, του Αυξεντίου προσαρτήθηκαν στην νεοσύστατη μονή Παντοκράτορος. Την οικονομική κρίση που δέχθηκε εξ΄ αιτίας των κατακτήσεων του Όρους από τους Τούρκους την αντιμετώπισε με την βοήθεια των ελληνικής καταγωγής ηγεμόνων παραδουναβίων περιοχών, Φαναριωτών, της Αυτοκράτειρας Αικατερίνης B’ της Ρωσίας και ευσεβών Χριστιανών.

iera-monh-pantokratoros-14

 

H μονή Παντοκράτορος διαθέτει οκτώ παρεκκλήσια εντός του μοναστηριακού της συγκροτήματος και επτά εκτός από αυτό. Ξεχωρίζει αυτό της Κοίμησης της Θεοτόκου που βρίσκεται στη λητή με τοιχογραφίες κρητικής τεχνοτροπίας του 1538, επιζωγραφισμένες όμως το 1868. Κοντά στην είσοδο της μονής βρίσκεται το παρεκκλήσι του Αγίου Νικολάου τοιχογραφημένο από τον 18ο αιώνα. Στην δυτική πτέρυγα , στη θέση του παλιού πύργου, βρίσκεται το παρεκκλήσι του Τιμίου Προδρόμου. Το παρεκκλήσι είναι ιστορημένο με τοιχογραφίες 18ου αιώνα. Στο τελευταίο όροφο του μεγάλου πύργου της μονής βρίσκεται το παρεκκλήσι της Αναλήψεως, ενώ στο δεύτερο πύργο της πάνω από την είσοδο βρίσκεται το παρεκκλήσι του Αγίου Παντελεήμονος.

H μονή Παντοκράτορος διαθέτει δύο κοιμητηριακούς ναούς. Ο παλιός βρίσκεται στο χείλος απότομων βράχων νοτιοανατολικά της μονής και τιμάται στη μνήμη του Αγίου Αθανασίου του Αθωνίτη. Ο νεότερος είναι των Αγίων Αναργύρων, κτισμένος το 1771 αποτελεί το ναό ενός πρώην Καθίσματος. Ενδιαφέρον ιδιαίτερο παρουσιάζει το εικονοφυλάκιο της μονής. Σε απόσταση μισής ώρας δυτικά είναι η Σκήτη του Προφήτη Ηλία, η οποία υπάγεται στη μονή. Η μονή Παντοκράτορος έχει και δέκα πέντε κελιά. Πέντε από αυτά βρίσκονται μέσα στα όρια των Καρυών. Τα υπόλοιπα είναι στην ευρύτερη περιοχή της μονής.

Το ιστορικότερο κελί είναι το πρώην μονύδριο του Ραβδούχου, το οποίο στα τέλη του 12ου αιώνα είχε την 14η θέση στην ιεραρχία των εικοσιπέντε μονών της εποχής εκείνης. Διατηρεί υπολείμματα τοιχογραφιών του 12ου αιώνα με τις ολόσωμες παραστάσεις των Αποστόλων Πέτρου και Παύλου. Σημαντικότατο εξάρτημα της μονής είναι και το κελί Άξιον Εστίν [1] όπου παλαιότερα εφυλάσσετο η ομώνυμη εικόνα, που βρίσκεται πλέον στο ναό του Πρωτάτου.

eikones_0121a

 

Η αγιογραφία αυτή της Παναγίας Άξιον εστί έχει φιλοτεχνηθεί από αγιογράφους μοναχούς της Ιεράς Μονής Ξενοφώντος Αγίου Όρους. Πρόκειται για κειμηλιακό έργο μεγάλης αξίας στολισμένο με καθαρό χρυσό 22Κ. Είναι ακριβές αντίγραφο εκ του πρωτοτύπου. Περισσότερα για την συγκεκριμένη αγιογραφία θα βρείτε εδώ απ’ όπου και μπορείτε να προμηθευτείτε το αντίγραφο της εικόνας αυτής.

Στη περιοχή της Καψάλας, στον ομώνυμο ασκητικό οικισμό, υπάρχουν πενήντα καλύβες της μονής Παντοκράτορος. Στα κελιά οι γέροντες ασχολούνται με εργόχειρο, ξυλογλυπτική αλλά και με γεωργικές εργασίες. Η Μονή Παντοκράτορος έχει τέσσερα Καθίσματα στη περιοχή γύρω από το μοναστήρι. Αυτά είναι το Κάθισμα των Αγίων Αποστόλων , του Αγίου Τρύφωνα στο κηπόσπιτο, των Αγίων Aναργύρων που αποτελεί και το κοιμητηριακό ναό και το Κάθισμα Πέτρου και Ονουφρίου, όπου ασκήτεψε τον 16ο αιώνα ο Άγιος Θεωνάς Μητροπολίτης Θεσσαλονίκης.

https://el.wikipedia.org