Archive for μονη Ιβηρων

Πότε πανηγυρίζουν τα μοναστήρια στο Άγιο Όρος

Posted in Uncategorized with tags , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , on October 12, 2015 by anazhtitis

1332b0c83e3c26485e84971f79bd687c_M

Πανηγύρεις οργανώνουν όλα ανεξαίρετα τα οικήματα του Αγίου Όρους, κατά την ημέρα της μνήμης του Αγίου, στον οποίο είναι αφιερωμένος ο ναός του σκηνώματος.

Στη χαρά της πανήγυρης καλούνται οι πάντες με γράμματα (από τις μονές και τις σκήτες) ή προφορικά (από τα κελλιά). Προσκαλούνται με γράμματα: ο Αρχιερέας, τα μέλη της Ιεράς Κοινότητας, οι λοιπές πολιτικές και αστυνομικές Αρχές, οι ψάλτες, οι λοιποί διακονητές.

Η πανήγυρις αρχίζει από την προηγούμενη ημέρα με τον μικρό εσπερινό και συνεχίζεται με την αγρυπνία. Με το τέλος της αγρυπνίας αρχίζει η θεία Λειτουργία και στη συνέχεια η τράπεζα της αγάπης όπου παρακάθονται όλοι οι προσκυνητές.

Οι επιβλητικές κωδωνοκρουσίες, οι ευφρόσυνες ψαλμωδίες, η ανύψωση της βυζαντινής και της ελληνικής σημαίας, η καύση αφθόνου μοσχοθυμιάματος, η διακόσμηση της εισόδου με κλωνάρια της «φιλεόρτου» δάφνης, η παράθεση τραπεζών, τα φιλόφρονα λόγια και ευχές, η εκφώνηση του πανηγυρικού της ημέρας, η προσφορά των κερασμάτων, οι αφειδώλευτες ευλογίες και η χαρίτωση των ψυχών από τις θείες δωρεές είναι τα χαρακτηριστικά μιας αγιορειτικής πανήγυρης.

Η φωτογραφία είναι του Αλή Σάμη, από την πανήγυρη των Αρχαγγέλων στην Ιερά Μονή Δοχειαρίου το 1927

Εδώ σημειώνονται οι κυριότερες πανηγύρεις των Αγιορειτικών Μονών. Με τρία *** η κύρια, με δύο ** των μεγάλων αγίων και με ένα * οι μικρότερες πανηγύρεις.

Οι ημερομηνίες είναι δοσμένες με το Ιουλιανό και, μετά την κάθετο, με το Νέο Διορθωμένο Ιουλιανό Ημερολόγιο.

Ιαν. 4/17 Όσιος Ευθύμιος κ.λπ. μάρτυρες (* Μ.Βατοπεδίου)
Ιαν. 6/19 Οσιομάρτυρας Ρωμανός (** Μ.Ιβήρων)
Ιαν. 7/20 Σύναξις Τιμίου Προδρόμου (** Μ.Διονυσίου)
Ιαν. 11/24 Όσιος Θεοδόσιος (* Φιλοθέου)
Ιαν. 14/27 Άγιος Σάββας Σέρβων (** Μ.Χελανδαρίου)
Ιαν. 24/6 Φεβρ. Όσιος Διονύσιος εν Ολύμπω και οι 6 Άγιοι της Μονής (* Μ.Φιλοθέου)
Φεβρ. 2/15 Η Υπαπαντή του Κυρίου (*** Μ.Παύλου)
Φεβρ. 8/21 Άγιος Σάββας Β΄ (* Μ.Χιλανδαρίου)
Φεβρ. 13/26 Όσιος Συμεών Σέρβων (* Μ.Χελανδαρίου)
Φεβρ. 23/8 Μαρτ. Όσιος Δαμιανός (* Μ.Εσφιγμένου)
Μαρτ. 9/22 Άγιοι Τεσσαράκοντα Μάρτυρες (*** Μ.Ξηροποτάμου)
Μαρτ. 25/7 Απρ. Ευαγγελισμός Θεοτόκου (*** Μ.Βατοπεδίου, *** Μ.Φιλοθέου, ** Μ.Μεγίστης Λαύρας)
Απρ. 19/2 Μαϊ. Όσιος Συμεών Μονοχίτων (* Μ.Φιλοθέου)
Απρ. 19/2 Μαϊ. Όσιος Αγαθάγγελος (* Μ.Εσφιγμένου)
Απρ. 23/6 Μαϊ. Άγιος Γεώργιος Τροπαιοφόρος (*** Μ.Ζωγράφου, *** Μ.Ξενοφώντος, ** Μ.Παύλου)
Μαϊ. 9/22 Άγιος Χριστόφορος (* Μ.Καρακάλου)
Μαϊ. 13/26 Όσιοι Ίβηρες (** Μ.Ιβήρων)
Μαϊ. 20/2 Ιουν. Ανακομιδή λειψάνων Α. Νικολάου (* Μ.Γρηγορίου)
Μαϊ. 21/3 Ιουν. Άγιοι Κωνσταντίνος και Ελένη (** Μ.Κωνσταμονίτου)
Μαϊ. 21/3 Ιουν. Όσιος Παχώμιος (* Μ.Μεγίστης Λαύρας, * Μ.Παύλου)
Μαϊ. 22/4 Ιουν. Οσιομ. Παύλος (* Μ.Μεγίστης Λαύρας)
Ιουν. 24/7 Ιουλ. Γενέσιον Τιμίου Προδρόμου (*** Μ.Διονυσίου)
Ιουν. 25/8 Ιουλ. Όσιος Διονύσιος (** Μ.Διονυσίου)
Ιουν. 29/12 Ιουλ. Άγιοι Απόστολοι Πέτρος και Παύλος (*** Μ.Καρακάλου)
Ιουλ. 5/18 ΆγιοςΑθανάσιος Αθωνίτης (*** Μ.Μεγίστης Λαύρας)
Ιουλ. 8/21 Όσιος Θεόφιλος Μυροβλήτης (* Μ.Παντοκράτορος)
Ιουλ. 22/4 Αυγ. Αγία Μαρία Μαγδαληνή (** Μ.Σίμωνος Πέτρας)
Ιουλ. 27/9 Αυγ. Άγιος Παντελεήμων (*** Μ.Παντελεήμονος)
Ιουλ. 28/10 Αυγ. Όσιος Παύλος Ξηροποταμίτης (** Μ.Ξηροποτάμου, ** Μ.Παύλου)
Αύγ. 2/15 Άγ. Στέφανος Πρωτομάρτυς (** Μ.Κωνσταμονίτου)
Αύγ. 6/19 Μεταμόρφωσις του Σωτήρος (*** Μ.Κουτλουμουσίου,*** Μ.Παντοκράτορος)
Αύγ. 11/24 Άγιος Νήφων (** Μ.Διονυσίου)
Αύγ. 15/28 Κοίμησις της Θεοτόκου (*** Μ.Ιβήρων, *** Πρωτάτο)
Αύγ. 24/6 Σεπτ. Άγιος Κοσμάς Αιτωλός (** Μ.Φιλοθέου)
Αύγ. 31/13 Σεπτ. Τιμία Ζώνη Θεοτόκου (** Μ.Βατοπεδίου)
Σεπτ. 14/27 Τίμιος Σταυρός (** Μ.Ξηροποτάμου)
Σεπτ. 22/5 Οκτ. 26 Οσιομαρτύρων και Οσίου Κοσμά (** Μ.Ζωγράφου)
Οκτ. 1/14 Αγία Σκέπη (** Μ.Παντελεήμονος)
Οκτ. 1/14 Άγιος Κουκουζέλης και Γρηγόριος Δομέστικος (* Μ.Μεγίστης Λαύρας)
Οκτ. 5/18 Όσιος Ευδόκιμος (* Μ.Βατοπεδίου)
Οκτ. 20/2 Νοεμ. Αγιος Γεράσιμος, ανακομιδή ι. Λειψάνου (* Μ.Παύλου)
Οκτ. 29/11 Νοεμ. Άγία Αναστασία (** Μ.Γρηγορίου)
Νοεμ. 8/21 Σύναξις Αγίων Ασωμάτων Δυνάμεων (*** Μ.Δοχειαρίου)
Νοεμ.9/22 Όσιοι Ευθύμιος και Νεόφυτος (** Μ.Δοχειαρίου)
Νοεμ. 21/4 Δεκ. Εισόδια Κυρίας Θεοτόκου (*** Χιλιανδαρίου)
Νοεμ. 26/8 Δεκ. Άγιος Αλύπιος ο Κιονίτης (* Μ.Κουτλουμουσίου)
Δεκ. 6/19 Άγιος Νικόλαος (***, Μ.Σταυρονικήτα, *** Μ.Γρηγορίου, ** Μ.Δοχειαρίου)
Δεκ. 7/20 Όσιος Γρηγόριος (** Μ.Γρηγορίου)
Δεκ. 25/7 Ιαν. Η κατά σάρκα Γέννησις του Κυρίου (*** Μ.Σίμωνος Πέτρας)
Δεκ. 26/8 Ιαν. Τίμια Δώρα (* Μ.Παύλου)
Δεκ. 27/9 Ιαν. Άγιος Πρωτομάρτυς Στέφανος (*** Μ.Κωνσταμονίτου)
Δεκ. 28/10 Ιαν. Όσιος Σίμων ο Μυροβλήτης (** Μ.Σίμωνος Πέτρας)
Δεκ. 30/12 Ιαν. Οσιομ. Γεδεών, ο δια Χριστόν σαλός (** Μ.Καρακάλου)

Κινητές γιορτές

Σάββατο Δ΄των Νηστειών, Του Ακαθίστου (** Μ.Διονυσίου, ** Μ.Ζωγράφου)
Δευτέρα της Διακαινησίμου Λιτανεία (** Πρωτάτο)
Τρίτη της Διακαινησίμου Λιτανεία (** Όλες οι Μονές)
Γ΄ Κυριακή μετά το Πάσχα, όσιος Γρηγόριος Σιναϊτης κ.λποί (** Μ.Γρηγορίου)
Πέμπτη της στ΄εβδ., Ανάληψις του Κυρίου (*** Μ.Εσφιγμένου)
Β΄ Κυριακή Ματθαίου, Αγιορειτών Πατέρων (** Όλες οι Μονές)
Β΄ Κυριακή Ματθαίου, Λαυριωτών Πατέρων (** Μ.Μεγίστης Λαύρας)

Το Νέο Διορθωμένο Ιουλιανό Ημερολόγιο

Τα ημερολόγια που ακολουθεί ο χριστιανικός κόσμος δεν είναι μόνο το Ιουλιανό και το Γρηγοριανό, αλλά και το ακριβέστερο του κόσμου, το Νέο Διορθωμένο Ιουλιανό ημερολόγιο. Ας πάρουμε όμως τα πράγματα με τη σειρά τους.

Μετά τη Γρηγοριανή μεταρρύθμηση του ημερολογίου, το 1582 το νέο ημερολόγιο έγινε αμέσως αποδεκτό από τις καθολικές χώρες, όχι όμως και από τις διαμαρτυρόμενες οι οποίες το αποδέχτηκαν σταδιακά. Στις αρχές του 20ού αιώνα άρχισαν να το αποδέχονται ως πολιτικό ημερολόγιο και οι ορθόδοξες χριστιανικές χώρες. Όσον αφορά τους Έλληνες Ορθοδόξους μόλις στις 16 Φεβρουαρίου του1923 αποφάσισαν να δεχτούν το Γρηγοριανό ημερολόγιο. Επειδή , όμως, υπήρχε μία καθυστέρηση περίπου13 ημέρων, η 16η Φεβρουαρίου στο παλαιό ημερολόγιο ονομάστηκε 1η Μαρτίου του νέου. Η Εκκλησία της Ελλάδος το 1924 αποδέχτηκε – αφού συμβουλεύτηκε το Οικουμενικό Πατρειαρχείο- όχι το Γρηγοριανό, αλλά το Νέο Διορθωμένο Ιουλιανό ημερολόγιο, το οποίο έκτοτε ακολουθεί.

Πράγματι, ο τότε Οικουμενικός Πατριάρχης Μελέτιος Δ΄ (ο Μεταξάκης, 1922-1923) συγκάλεσε στην Κωνσταντινούπολη Πανορθόδοξο Συνέδριο τον Μάϊο του 1923, στο οποίο έλαβαν μέρος το Οικουμενικό Πατριαρχείο, το Πατριαρχείο Ρωσίας, το Πατριαρχείο Σερβίας, το Πατριαρχείο Ρουμανίας και οι Ορθόδοξες Αυτοκέφαλες Εκκλησίες της Ελλάδος και της Κύπρου. Το σημαντικό γεγονός είναι ότι το Πανορθόδοξο Συνέδριο αποφάσισε ότι η αλλαγή του ημερολογίου ήταν επιβεβλημένη, αφού δεν προσέκρουε σε κανένα κανονικό ή δογματικό κώλυμα. Επιπλέον καθόρισε ως ημέρα της αλλαγής του ημερολογίου την 1η Οκτωβρίου του 1923, η οποία θα ονομαζόταν 14η Οκτωβρίου του 1923.

Η απόφαση του Συνεδρίου ήταν ότι δεν θα υιοθετείτο το Γρηγοριανό ημερολόγιο και υπεδείχθη νέος ημερολογιακός κύκλος 900 ετών, ακριβέστερος του γρηγοριανού κύκλου των 400 ετών.

Η νέα ημερολογιακή πρόταση που έγινε από τον Σέρβο αστρονόμο Μιλούτιν Μιλάνκοβιτς, όριζε ότι από τα έτη που δείχνουν αιώνες (επαιώνια έτη) δίσεκτα θα θεωρούνται μόνον εκείνα των οποίων ο αριθμός των αιώνων διαιρούμενος δια 9, δίνει υπόλοιπο 2 ή 6. Για τα άλλα έτη ισχύει ο ιουλιανός κανόνας. Συνεπώς αντί των δίσεκτων ετών 400, 800, 1200, 1600, 2000 κ.ο.κ. του Γρηγοριανού ημερολογίου, καθιέρωνε ως δίσεκτα τα έτη 200, 600, 1100, 1500, 2000 κ.ο.κ. Εντός κύκλου 900 ετών περιέρχονται 218 δίσεκτα έτη και έτσι η μέση διάρκεια του προτεινόμενου έτους είναι 365,24222222 ημέρες, δηλαδή το σφάλμα του είναι περίπου 2,03 δευτερόλεπτα ετησίως, που σημαίνει ότι αστρονομικά είναι το ακριβέστερο από όλα τα προταθέντα μέχρι σήμερα ημερολογιακά συστήματα. Εάν τώρα δεν έχει υιοθετηθεί από τις άλλες χριστιανικές Εκκλησίες οι λόγοι ασφαλώς δεν είναι επιστημονικοί.

Όσον αφορά τον εορτασμό του Πάσχα το Συνέδριο πρότεινε ο καθορισμός της εαρινής πανσελήνου να καθορίζεται αστρονομικά με τη μεγαλύτερη δυνατή ακρίβεια και η ημερομηνία του να καθορίζεται κατά τον «χρόνο» της Ιερουσαλήμ. Υπέδειξε επιπλέων σε όλα τα Ορθόδοξα Αστεροσκοπεία και Πανεπιστήμια να φτιάξουν πίνακες του Πασχαλίου μεγάλης διάρκειας. Ωστόσο για να τακτοποιηθεί το ημερολογιακό ζήτημα πρότεινε τελικά, έπειτα από συμβιβαστική πρόταση της Εκκλησίας της Ελλάδος, αφενός μεν να προστεθούν οι 13 ημέρες στο Ιουλιανό ημερολόγιο δημιουργώντας το Νέο Διορθωμένο Ιουλιανό ημερολόγιο, αφετέρου δε να μην γίνει καμία παρέμβαση στον Πασχάλιο κύκλο.

Μ’ αυτόν τον τρόπο η προσθήκη των 13 ημερών δεν συνιστά κανένα δογματικό ή κανονικό κώλυμα, εφ’ όσον δεν θίγεται διόλου το ζήτημα του υπολογισμού του Πάσχα. Επίσης απεφάσισε η κάθε Εκκλησία να αποφασίσει ελεύθερα εάν προτιμά να ακολουθήσει το Ιουλιανό ημερολόγιο ή το Νέο Διορθωμένο Ιουλιανό. Ούτε η μία ούτε η άλλη απόφαση θα επηρεάσει την ενότητα και την κανονική κοινωνία των Ορθοδόξων Εκκλησιών μεταξύ τους.

Τελικά το Νέο Διορθωμένο Ιουλιανό ημερολόγιο υιοθετήθηκε από το Οικουμενικό Πατριαρχείο και την Εκκλησία της Ελλάδος τη 10η Μαρτίου του 1924, που θεωρήθηκε 23η Μαρτίου του 1924, γιατί εν τω μεταξύ η διαφορά είχε φθάσει τις 13 ημέρες. Αναφορικά με τα Πατριαρχεία που έλαβαν μέρος στο Συνέδριο, το Ρωσικό αποφάσισε να μην προχωρήσει σε καμία αλλαγή. Το Πατριαρχείο της Σερβίας αρχικά απεδέχθη το Νέο Ιουλιανό ημερολόγιο, αλλά στη συνέχεια υπαναχώρησε.

Από τα Πατριαρχεία που δεν έλαβαν μέρος στο Πανορθόδοξο Συνέδριο, τα Πατριαρχεία Αλεξανδρείας και Αντιοχείας δεν δέχτηκαν την πρόταση του Συνεδρίου εφ’ όσον δεν την επικύρωνε απόφαση Οικουμενικής Συνόδου. Επίσης, την ίδια απόφαση πήρε και το Πατριαρχείο Ιεροσολύμων, επειδή υποστήριζε ότι με την αλλαγή του ημερολογίου θα άλλαζε και το Πασχάλιο, δημιουργώντας σύγχυση στους πιστούς προσκυνητές που συνέρρεαν στην ιερή πόλη. Λίγα χρόνια αργότερα, την 1η Οκτωβρίου του 1928, το Πατριαρχείο Αλεξανδρείας υιοθέτησε κι αυτό το Νέο Διορθωμένο Ιουλιανό ημερολόγιο.

Σήμερα το Νέο Διορθωμένο Ιουλιανό ημερολόγιο ακολουθούν τα Πατριαρχεία Κωνσταντινουπόλεως, Αλεξανδρείας, Αντιοχείας, Ρουμανίας και Βουλγαρίας. Επίσης οι Αυτοκέφαλες Εκκλησίες Ελλάδος, Κύπρου, Αλβανίας και Πολωνίας, όπως και οι Αυτόνομες Εκκλησίες Τσεχίας και Σλοβακίας. Τα Πατριαρχεία Ιεροσολύμων, Ρωσίας και Σερβίας δεν έχουν αποδεχθεί την ημερολογιακή μεταρρύθμιση και για λόγους παράδοσης διατηρούν μέχρι σήμερα το Ιουλιανό ημερολόγιο. Ακριβώς και για λόγους παράδοσης στην Ελλάδα τα μοναστήρια στο Άγιον Όρος όπως και τα μετόχια του Αγίου Όρους στην υπόλοιπη Ελλάδα διατηρούν το Ιουλιανό (παλαιό) ημερολόγιο, το οποίο διατηρούν και οι «Γνήσιοι Ορθόδοξοι Χριστιανοί»* (Γ.Ο.Χ.), γνωστοί ως παλαιοημερολογίτες.

Από το βιβλίο ΤΟ ΑΓΙΟ ΟΡΟΣ, Μύηση στην Ιστορία και τη Ζωή του, του Δωροθέου Μοναχού εκδόσεις ΤΕΡΤΙΟΣ, Κατερίνη. Τόμος Β΄ σελ. 59-63

http://www.ekklisiaonline.gr/

Advertisements

Θαυματουργές εικόνες της Παναγίας στο Άγιον Όρος

Posted in Uncategorized with tags , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , on August 12, 2015 by anazhtitis

1-b2eb7a3643

Άξιον εστί – Πρωτάτο Καρυών

Η θαυματουργή αυτή εικόνα, που φυλάσσεται σήμερα στο ιερό σύνθρονο του Πρωτάτου των Καρύων, βρισκόταν κατά τα τέλη του Ι’ αιώνα σε ένα κελί κοντά στις Καρυές που σήμερα φέρει την ίδια επωνυμία “Άξιον εστίν” λόγω του εξής θαύματος : Ενώ ο Γέροντας του Κελλιού απουσίαζε σε αγρυπνία του Πρωτάτου, συνέβη να φιλοξενήσει ο υποτακτικός του, που έμεινε μόνος στο κελλί, κάποιον άγνωστο περαστικό μοναχό μαζί με τον οποίο μάλιστα έψαλλε και την ακολουθία του όρχου της Κυριακής. Όταν λοιπόν έφθασαν στην θ’ ωδή του κανόνα, ο μεν μοναχός του Κελλιού έψαλλε “Την Τιμιωτέραν”, το γνωστό αρχαίο αυτό ύμνο του Αγίου Κοσμά του Ποιητή, που ψαλλόταν τότε όπως και σήμερα μαζί με τους θεομητορικούς στίχους της θ’ ωδής (Μεγαλύνει ηψυχή μου τον Κύριον…”), ενώ ο ξένος μοναχός άρχισε τον ύμνο διαφορετικά, προσθέτοντας στην αρχή του το μέχρι τότε άγνωστο προοίμιο “Άξιον εστίν ως αληθώς…”, το οποίο τόσο θαυμασμό προκάλεσε στον ντόπιο μοναχό, ώστε το ζήτησε και γραπτώς, για να μπορεί να το ψάλλει και αυτός. Επειδή όμως δε βρέθηκε μελάνι και χαρτί μέσα στο κελλί, ο μυστηριώδης ξένος μοναχός χάραξε τον ύμνο με το δάκτυλό του σε μια πέτρινη πλάκα και προσθέτοντας ότι έτσι πρέπει να ψάλλεται στο εξής ο ύμνος αυτός από όλους τους Ορθόδοξούς, έγινε άφαντος. Οι Αγιορείτες έστειλαν την πλάκα στον βασιλιά και στον Πατριάρχη, ενώ την εικόνα, μπροστά στην οποία ψάλθηκε για πρώτη φορά ο αγγελικός ύμνος, τη μετέφεραν στο Πρωτάτο, στο οποίο καθιερώθηκε να γίνεται και η ετήσια πανήγυρη σε ανάμνηση του θαύματος και προς τιμή της Θεοτόκου. Σύμφωνα με το αρχαίο συναξάριο, η γιορτή αυτή αρχικά τελούνταν στο Κελλί, όπου είχε γίνει το θαύμα, και μάλιστα προς τιμή του αρχάγγελου Γαβριήλ, που χωρίς άλλο ήταν ο θαυμαστός εκείνος ξένος μοναχός.

2-39a1f54b3c

Κουκουζέλισα – Ιερά Μονή Μεγίστης Λαύρας

Μπροστά σ΄ αυτήν την εικόνα τελούνταν από πολύ παλιά στη Λαύρα η αγρυπνία του Σαββάτου του Ακάθιστου Ύμνου. Μετά το τέλος λοιπόν αυτής της αγρυπνίας και απέναντι απ΄ αυτήν την εικόνα συνέβη μια φορά να έχει αποκοιμηθεί ελαφρά στο στασίδι του ο κουρασμένος πρωτοψάλτης της Λαύρας και τέως αρχιμουσικός του παλατιού άγιος Ιωάννης ο Κουκουζέλης, όταν είδε μπροστά του την Παναγία να του ανταποδίδει το “Χαίρε” και να του λέει: “Χαίρε Ιωάννη! Ψάλλε μου και εγώ δε θα σε εγκαταλείψω”, ενώ συγχρόνως έβαζε στο χέρι του ένα χρυσό νόμισμα που ξυπνώντας βρέθηκε πράγματι να κρατάει ο άγιος. Όταν αργότερα από την πολύωρη αγρυπνία και ορθοστασία, στις οποίες επιδόθηκε με ζήλο, προσβλήθηκαν τα πόδια του, η Θεοτόκος πάλι του εμφανίστηκε σε όνειρο και τον θεράπευσε. Η θαυματουργή αυτή εικόνα σήμερα βρίσκεται τοποθετημένη σε ξύλινοθρόνιο μέσα στο ομώνυμο παρεκκλήσι της μονής.

3-b9fc789b3e

Οικονόμισσα – Ιερά Μονή Μεγίστης Λαύρας

Η εικόνα αυτή ζωγραφίστηκε σε ανάμνηση των λόγων της Θεοτόκου προς τον ιδρυτή της Λαύρας άγιο Αθανάσιο τον Αθωνίτη, ότι αυτή θα είναι εκείνη που θα μεριμνά στο εξής για την υλική συντήρηση της μονής και να μην ονομάζεται άλλος “οικονόμος” στη Λαύρα, γιατί αυτή θα είναι η“Οικονόμισσα” σ’ αυτήν. Πράγματι μέχρι σήμερα ο μοναχός που είναι επιφορτισμένος με το ανάλογο διακόνημα στην Λαύρα δεν ονομάζεται “οικονόμος”, αλλά “παραοικονόμος”, δηλαδή βοηθός οικονόμου. Η εικόνα, που παριστάνει συνολικά 14 πρόσωπα που έχουν σχέση με τη μονή και την ίδρυσή της, βρίσκεται στην Λιτή αριστερά της κεντρικής εισόδου προς το καθολικό μέσασε ξύλινο προσκυνητάρι.

3-b9fc789b3e (1)

Παραμυθία – Ιερά Μονή Βατοπεδίου

Για την εικόνα αυτή διηγείται η παράδοση ότι η αρχική έκφραση των προσώπων και η στάση του σώματος του Κυρίου και της Θεομήτορος άλλαξαν, όταν συνέβη το εξής φρικτό θαύμα: Όταν κάποτε αποβιβάστηκαν κρυφά πειρατές στην παραλία της μονής και περίμεναν κρυμμένοι το πρωινό άνοιγμα της πύλης, για να επιτεθούν, ο ηγούμενος που μετά το τέλος του όρθρου έμεινε μόνος, για να συνεχίσει την προσευχή του, άκουσε τα εξής λόγια της Παναγίας: “Μην ανοίξετε σήμερα τις πύλες της μονής, αλλά ανεβείτε στα τείχη και διώξτε τους πειρατές”. Στρέφοντας το βλέμμα του εκεί είδε το Θείο βρέφος να απλώνει το χέρι του και να σκεπάζει τα χείλη της μητέρας του λέγοντας: “Μη μητέρα μου, άφησε τους να τιμωρηθούν όπως τους αξίζει”. Αλλά η Παναγία πιάνοντας με το χέρι της το χέρι του Υιού της και στρέφοντας λίγο το κεφάλι, για να ελευθερώσει τα χείλη της επανέλαβε τα ίδια λόγια. Αυτός ο τελευταίος σχηματισμός των προσώπων παρέμεινε μόνιμα στην εικόνα, ενώ οι μοναχοί, αφού σώθηκαν θαυματουργικά απ΄ τους πειρατές, ευχαρίστησαν την Παναγία και ονόμασαν την εικόνα της αυτή “Παραμυθία”, που σημαίνει καταπράϋνση ή μετριασμός, ή έννοιες που εξίσου αποδίδουν το περιστατικό του θαύματος. Η εικόνα είναι τοιχογραφία και βρίσκεται στο δεξιό χορό του ομωνύμου παρεκκλησίου της μόνης.

4-9cf80eb2f3

Εσφαγμένη – Ιερά Μονή Βατοπεδίου

Για την εικόνα αυτή διηγούνται ότι πληγώθηκε από το μαχαίρι ενός δύστροπου ιεροδιάκονου και εκκλησιάρχη (επιμελητή της εκκλησίας, νεωκόρου), ο οποίος εξαιτίας δήθεν του διακονήματός του έφθανε πάντοτε καθυστερημένος στην Τράπεζα. Σε μια παρόμοια περίπτωση ο τραπεζάρης (υπεύθυνος της τραπεζαρίας) αγανακτησμένος αρνήθηκε να του δώσει φαγητό. Οι ταραγμένοι και οργισμένοι λογισμοί του εκκλησιάρχη στράφηκαν εναντίον της Θεοτόκου, που ενώ αυτός την υπηρετούσε, αυτή δε μεριμνούσε ούτε για την τροφή του. Από την πληγή αυτή ξεπετάχθηκε αίμα, το πρόσωπο της Παναγίας χλώμιασε, ενώ ο ιεροδιάκονος τυφώθηκε και έπεσε κάτω φρενόληπτος από τον έλεγχο της συνείδησης μένοντας στην κατάσταση αυτή τρία χρόνια. Τότε χάρη στις προσευχές του ηγουμένου και της αδελφότητας η Παναγία εμφανίστηκε στον ηγούμενο και ανάγγειλε τη θεραπεία του. Ο εκκλησιάρχης πέρασε την υπόλοιπη ζωή του σ΄ ένα στασίδι απέναντι από την εικόνα θρωνώντας το φοβερό αμάρτημά του και πριν πεθάνει πήρε την συγχώρηση από την ίδια την Παναγία, που του ανάγγειλε όμως, όπως προηγουμένως και στον ηγούμενο, ότι το βλάσφημο χέρι του θα υφίστανταν παραδειγματική τιμωρία μετά θάνατον. Πράγματι μέχρι σήμερα φυλάσσεται άλυωτο και κατάμαυρο κοντά στην εικόνα που είναι τοποθετημένη στον νάρθηκα του παρεκκλησίου του αγίου Δημητρίου.

5-5d9034f4ba

Ελαοιβρύτισσα – Ιερά Μονή Βατοπεδίου

Βρίσκεται στο “δοχείο” (αποθήκη υγρών: λαδιού, κρασιού) της μονής Βατοπεδίου και διηγούνται το εξής θαύμα γι’ αυτήν: Όταν κάποτε ο όσιος Γεννάδιος ο Βατοπεδινός έχοντας το διακόνημα του “δοχειάρη” γνωστοποίησς στον ηγούμενο ότι το λάδι είχε τελειώσει και θα έπρεπε να περικοπεί ηχρήση του από τους αδελφούς, για να μείνει το τελευταίο αγγείο για τις ανάγκες της εκκλησίας, εκείνος του απάντησε να μην μεριμνά αυτός, αλλά να συνεχίσει να το παρέχει ελεύθερα όπως πρώτα. Όταν λοιπόν μια μέρα πήγε να αντλήσει και την τελευταία ποσότητα που, όπως νόμιζε, είχε απομείνει στο αγγείο, το βρήκε ξεχειλισμένο και το λάδι να έχει φθάσει μέχρι την πόρτα του “δοχείου”. Η εικόνα έχει μία θαυμάσια ευωδία και λέγεται αλλιώς και “Δοχειάρισσα”.

5-5d9034f4ba (1)

 

Πυροβοληθείσα – Ιερά Μονή Βατοπεδίου

Όταν κατά το 1822 το Άγιον Όρος κατελήφθηκε από τουρκική φρουρά, ένας στρατιώτης τόλμησε να πυροβολήσει την εικόνα της Θεοτόκου που βρίσκεται εξωτερικά πάνω από την είσοδο της μονής. Η σφαίρα πλήγωσε το δεξιό χέρι της Παναγίας, ενώ ο ιερόσυλος που ήταν ανιψιός του αρχηγού του αποσπάσματος, παραφρόνησε και κρεμάστηκε σε μια ελιά του κήπου που βρίσκεται απέναντι από την είσοδο της μονής. Ο κίνδυνος για αντίποινα και λεηλάτηση της μονής ήταν βέβαιος, αν η σκηνή δε γινόταν αντιληπτή από συνάδελφο του αυτόχειρα που ενημέρωσε σχετικά και το θείο του. Εκείνος ομολόγησε ότι πρόκειται πράγματι για θεία δίκη και διέταξε να πετάξουν άταφο τον ιερόσυλο.

6-a961c7725b

 

Πορταϊτισσα – Μονή Ιβήρων

Κάποιο βράδυ, όταν πια στη μονή του Κλήμενος αρχίζουν να κατοικούν Ίβηρες μοναχοί, θαυμάσιο φαινόμενο βάζει σε απορία τους μοναχούς της περιοχής: πύρινος στύλος στέκεται πάνω στη θάλασσα και φθάνει μέχρι τον ουρανό. Το όραμα εξακολουθεί για μερικές μέρες και οι μοναχοί διακρίνουν στη βάση του στήλου μια εικόνα, που πλέει όρθια στα κύματα. Κάνουν δέηση στον Θεό, για να δοθεί ο ανεκτίμητος θυσαυρός και η Θεοτόκος εμφανίζεται στον ευλαβή αναχωρητή Γαβριήλ τον Ίβηρα και τον διατάζει να περπατήσει στα κύματα, να πάρει την εικόνα της και να τη δώσει στον ηγούμενο και τους αδελφούς της μονής. Ωστόσο, μετά την υποδοχή της και την τοποθέτησή της στο ναό, η εικόνα κατ΄ επανάληψη εξαφανιζόταν από αυτόν και βρισκόταν τοποθετημένη εσωτερικά πάνω από την πύλη της μονής. Η Παναγία πληροφόρησε σε όνειρο τον άγιο Γαβριήλ ότι αυτή είναι η θέση που διάλεξε μόνη της για να φυλάγει αυτή τους μοναχούς και όχι να φυλάγεται από αυτούς. Έτσι πήρε το όνομα Πορταϊτισσα και μέχρι σήμερα η παρουσία της στη μονή και στο Άγιον Όρος θεωρείται εγγύηση για την προστασία του Αγιορείτικου Μοναχισμού από τη Θεοτόκο. Αργότερα κτίστηκε παρεκκλήσι κοντά στο τείχος της μονής, όπου τοποθετήθηκε ηεικόνα, ενώ έκλεισε η παλαιά και ανοίχθηκε άλλη μεγαλοπρεπέστερη είσοδος. Τα θαύματά της είναι άπειρα όπως και το πλήθος των προσκυνητών της, ιδιαίτερα τον Δεκαπεντάυγουστο και τη Δευτέρα της Διακαινησίμου, που λιτανεύεται και γίνεται η ανάμνηση της εύρεσης της μελειτουργία σε παρεκκλήσι της παραλίας, στο σημείο ακριβώς που την έβγαλε από την θάλασσα ο άγιος Γαβριήλ.

7-875dd2eec3

 

Τριχερούσα – Ιερά Μονή Χιλανδαρίου

Η εικόνα αυτή είναι εκείνη στην οποία με δίκαιο παράπονο κατέφυγε και προσυχήθηκε ο άγιος Ιωάννης ο Δαμασκηνός κρατώντας το κομμένο δεξί του χέρι, με το οποίο συνέγραφε τους λόγους υπέρ των Αγίων Εικόνων και το οποίο του κόπηκε από επιβουλή των εικονομάχων. Η Παναγία θαυματούργησε συγκολλώντας και ζωογονώντας το νεκρό χέρι του θεράποντος της και εκείνος της αφιέρωσε ασημένιο ανάθημα σε σχήμα χεριού, που η θέση του στην εικόνα το κάνει να φαίνεται σαν ένα τρίτο χέρι της Παναγίας. Η εικόνα που μέχρι το ΙΒ αιώνα φυλαγόνταν στη Λαύρα του αγίου Σάββα, δωρήθηκε στον άγιο Σάββα Αρχιεπίσκοπο Σερβίας και κτίτορα της μονής Χιλανδαρίου κατά την επίσκεψή του στους Αγίους Τόπους. Αυτός τη μετέφερε στη Σερβία, από όπου αργότερα μετακομίστηκε με θαυμαστό τρόπο στο Άγιο Όρος, όταν κατά τις εσωτερικές ταραχές που συνέβησαν στη Σερβία επί του βασιλέα Ούροση του Ε΄ ο ημίονος που τη μετέφερε πάντοτε προ του στρατεύματος στις διάφορες μάχες χάθηκε και προχωρώντας μόνος του έφθασε μέχρι το Χιλανδράρι. Σε μεταγενέστερη εποχή όταν προέκυψε διχόνια στην αδελφότητα της μονής Χιλανδαρίου εξαιτίας της εκλογής νέου ηγούμενου, η Τριχερούσα μετατοπίστηκε θαυματουργικά από το Ιερό Βήμα, όπου ήταν μέχρι τότε, στο στασίδι του ηγούμενου, ενώ συγχρόνως ενάρετος ερημίτης μοναχός πληροφόρησε την αδελφότητα ότι στο εξής και προς αποφγή φιλονεικιών να μην εκλέγεται ηγούμενος στο Χιλανδάρι, διότι η Παναγία θα κρατήσει τη θέση αυτή και θα διοικεί το μοναστήρι. Πράγματι μέχρι σήμερα, η χιλανδρινή αδελφότητα, ενώ ζει κοινοβιακά, στερείται Καθηγουμένου και διοικείται κατά το σύστημα των ιδιόρρυθμων μονών.

8-5d4ef84437

Γαλακτοτροφούσα – Ιερά Μονή Χιλανδαρίου

Και η εικόνα αυτή δωρήθηκε από τους πατέρες της Λαύρας του αγίου Σάββα στο άγιο Σάββα Αρχιεπίσκοπο Σερβίας κατά την επίσκεψή του εκεί, εκπληρουμένης έτσι παλαιάς πρόρρησης του αγίου Σάββα του Ηγιασμένου. Ο νέος Σάββας την αφιέρωσε στο σερβικό Κελλί των Καρυών “Τυπικαριό”, όπου ο ίδιος συχνά διέμενε και όπου υπάρχει μέχρι σήμερα τοποθετημένη στο τέμπλο στα δεξιά της Ωραίας Πύλης, δηλαδή στη θέση της εικόνας του Χριστού, η οποία βρίσκεται στα αριστερά αντίθετα με την επικρατούσα συνήθεια.

8-5d4ef84437 (1)

Παναγία των Χαιρετισμών ή Μυροβλύτισσα – Ιερά Μονή Διονυσίου

Σύμφωνα με επιγραφή που βρίσκεται σε ασημένια πλάκα στο πίσω μέρος της, η εικόνα αυτή δωρήθηκε από τον αυτοκράτορα Αλέξιο Κομνηνό στον όσιο Διονύσιο κτίτορα της μονής κατά την επίσκεψή του στην Τραπεζούντα, είναι δε εκείνη με την οποία ο Πατριάρχης Σέργιος στα τείχη της Κωνσταντινουπόλεως κατά την πολιορκία της από τους Σκύθες το 626 μ.χ. Και μπροστά στην οποία μετά τη θαυματουργική νίκη των Βυζαντινών ψάλθηκε για πρώτη φορά ο Ακάθιστος Ύμνος.

Το 1592 την έκλεψαν Αλγερινοί πειρατές, αλλά μεγάλη τρικυμία, τρομερό όνειρο και φοβερό θαύμα που είδε ο αρχηγός τους, τους έκαναν να την επιστρέψουν στο μοναστήρι. Η εικόνα είχε θρυμματίσει το κιβώτιο όπου την είχαν κρύψει και είχε πλημμυρίσε ι από μύρο. Μερικοί πειρατές συγκλονισμένοι από το θαύμα έμειναν στο μοναστήρι, όπου βαπτίστηκαν και έγιναν μοναχοί. Το 1767 την έκλεψε σπείρα λωποδυτών από την Δαλματία, στο δρόμο όμως της επιστροφής έγιναν αντιληπτοί από Έλληνες βοσκούς, που τους την πήραν και την μετέφεραν στη Σκόπελο. Οι δημογέροντες του νησιού αρνήθηκαν να επιστρέψουν την εικόνα στους Διονυσιάτες μοναχούς που ήρθαν, για να την πάρουν. Μετά τρεις μήνες το νησί τιμωρήθηκε με πανώλη και οι Σκοπελίτες επέστρεψαν μετανοημένοι την εικόνα στο μοναστήρι αφιερώνοντας σ΄ αυτό και ένα μετόχι στο νησί τους. Η εικόνα είναι μικρών διαστάσεων με πολύ αμαυρωμένο και δυσδιάκριτο το σχέδιο και φυλάσσεται στο ομώνυμο παρεκκλήσι, όπου και διαβάζονται καθημερινά οι Χαιρετισμοί.

9-6c5b8bf9d3

Φοβερά Προστασία – Ιερά Μονή Κουτλουμουσίου

Αυτή η εικόνα της Θεοτόκου ήταν το μόνο αντικείμενο που σώθηκε από μια φοβερή πυρκαϊά, ηοποία κατέστρεψε ολόκληρο, ένα μετόχι της μονής στην Κρήτη. Μεταφέρθηκε στη μονή, όπου εξακολουθεί να επιτελεί πολλά θαύματα, όπως μαρτυρείται από τους πατέρες της μονής και τους προσκυνητές. Σε πρόσφατη πυρκαϊά του δάσους της μονής, οι μοναχοί έτρεξαν επί τόπου με την εικόνα και σε λίγο ραγδαία βροχή σταμάτησε την καταστροφή. Βρίσκεται στο τέμπλο παρεκκλησίου του Καθολικού και την Τρίτη της Διακαινησίνου λιτανεύεται από το μοναστήρι στο Πρωτάτο, όπου ανταποδίδει την επίσκεψη του “Άξιον Εστίν”, που έχει γίνει την προηγούμενη μέρα στο Κουτλουμούσι.

10-a0354abb80

 

Γερόντισσα – Ιερά Μονή Παντοκράτορος

Σε αυτήν την εικόνα που βρίσκεται στον κίονα του αριστερού χορού του Καθολικού της μονής, η Παναγία παριστάνεται σε όρθια στάση δέησης χωρίς τον Χριστό. Στην ασημένια επένδυση της εικόνας φαίνεται και ένα πιθάρι που ξεχειλίζει θυμίζοντας μας ένα θαύμα της Παναγίας, η οποία εισακούοντας τις προσευχές του Γέροντος (εξού και “Γερόντισσα”) γέμισε με λάδι τα άδεια πιθάριατης μονής. Σε μία επιδρομή Σαρακηνών στη μονή ένας απ’ αυτούς προσπάθησε να σχίσει την εικόνα σε κομμάτια, για να ανάψει μ’ αυτά το τσιμπούκι του, αλλά έχασε αμέσως τον όρασή του και οι σύντροφοί του πέταξαν την εικόνα σε ένα κοντινό πηγάδι. Ο τυφλός ιερόσυλος παιδεύτηκε τόσο κατά την ώρα του θανάτου του, ώστε παράγγειλε στους δικούς του ακόμα και μετά το θάνατό του να πάνε στο Άγιον Όρος και να βγάλουν την εικόνα από το πηγάδι, πράγμα το οποίο και έγινε, αφού η εικόνα είχε παραμείνει εκεί ογδόντα χρόνια. Στη σημερινή της μορφή η εικονα είναι μάλλον επιζωγραφισμένη.

10-a0354abb80 (1)

 

Προαναγγελλόμενη ή του Ακάθιστου – Ιερά Μονή Ζωγράφου

Κατά την εποχή της της ψευδένωσης της επί Μιχαήλ Η΄ Παλαιολόγου και Ιωάννου Βέκκου των λατινιφρόνων συνόδου της Λυών κατά τον ΙΓ΄ αιώνα Λατίνοι κληρικοί μαζί με στρατιώτες εισέβαλαν στο Άγιον Όρος, το οχυρό αυτό της Ορθοδοξίας, για να επιβάλουν δια της βίας την ένωση με τους δυτικούς. Η μονή Ζωγράφου όπως και άλλες αγιορείτικες μονές είχε την τιμή να αναδείξει στον αγώνα αυτόν κατά της πλάνης τους εικοσιέξι Ζωγραφίτες οσιομάρτυρες. Την εποχή αυτή ασκήτευε κοντά στη μονή ένας ενάρετος Γέροντας, που είχε τη συνήθεια να απαγγέλει τον Ακάθιστο Ύμνο πολλές φορές την ημέρα μπροστά στην εικόνα της Θεοτόκου. Μία μέρα άκουσε την Παναγία να του μιλά από αυτήν την εικόνα και να του αναγγέλει (εξού και “Προαναγγελλόμενη”) ότι οι λατινόφρονες πλησιάζουν στο μοναστήρι και όποιος είναι ψυχικά αδύνατος να κρυφτεί, ενώ εκείνοι που επιθυμούν μαρτυρικά στεφάνια ας παραμείνουν στο μοναστήρι.

11-8fe499eef4

 

Επακούουσα – Ιερά Μονή Ζωγράφου

Όταν ο όσιος Κοσμάς ο Ζωγραφίτης, αναχωρητής που ήκμασε γύρω στα τέλη του ΙΓ’ και τις αρχές του ΙΔ’ αιώνα, βρισκόταν ακόμη στο κοινοβιο, συνέβει κάποτε να βρεθεί μόνος μέσα στο ναό και να στραφεί προς την εν λόγω εικόνα με εγκάρδια προσευχή λέγοντας: “Υπεραγία Θεοτόκε προσευχήσου στον Υιό σου και Θεό, για να με οδηγήσει σε οδό σωτηρίας”. Άκουσε τότε την Παναγία να λέει: “Υιέ και Θεέ μου, δίδαξέ τον δούλο σου, πώς να σωθεί” και να απαντά αμέσως ο Χριστός: “Ας αναχωρήσει από τη μονή και ας ησυχάσει μόνος του”. Πράγματι ο όσιος διέπρεψε στον ησυχαστικό βίο και δοξάσθηκε με το χάρισμα της θαυματουργίας. Η εικόνα που “επήκουσε” τη δέησή του βρίσκεται στο ιερό βήμα του Καθολικού της μονής.

12-c0c33f0380

 

Γοργοεπήκοος – Ιερά Μονή Δοχειαρίου

Η γνωστότερη μετά την “Πορταϊτισσα” θαυματουργή εικόνα του Αγίου Όρους είναι αρχαία τοιχογραφία της Παναγίας που βρίσκεται εξωτερικά στον ανατολικό τοίχο της τράπεζας και προς ταδεξιά της εισόδου της. Το 1664 ο τραοεζάρης Νείλος, που περνούσε τακτικά μπροστά από την εικόνα κρατώντας στο χέρι αναμμένα δαδιά για την υπηρεσία του στην τράπεζα, άκουσε μια φωνή να του λέει τα εξής: “Να μην ξαναπεράσεις από εδώ με δαδιά καπνίζοντας την εικονα μου”. Ο Νείλος δεν έδωσε ιδιαίτερη σημασία στη φωνή, η οποία όμως σύντομα ξανακούστηκε επιτιμώντας τον μοναχό και αφήνοντάς τον τυφλό. Οι αδελφοί άρχισαν να περνούν με πολύ ευλάβεια μπροστά από την εικόνα, της κρέμασαν ακοίμητο καντήλι και διέταξαν το νέο τραπεζάρη να τη θυμιάζει καθημερινά. Ο τυφλός Νείλος περνούσε όλο τον καιρό του σε ένα στασίδι μπροστά στην εικόνα παρακαλώντας την Παναγία να τον συγχωρέσει και να τον θεραπεύσει, πράγμα το οποίο και έγινε, όταν, για Τρίτη πλέον φορά, ακούστηκε φωνή από την εικονα, που πληροφορούσε τον Νείλο ότι η δέησή του εισακούστηκε και ότι στη δική Της μετά Θεόν προστασία και σκέπη θα έπρεπε στο εξής να καταφεύγουν για κάθε τους ανάγκη οι μοναχοί. Αυτή θα τους ακούει γρήγορα γιατί το όνομά της είναι “Γοργοεπήκοος”. Πολύ σύντομα το θαύμα αυτό και η υπόσχεση της Θεοτόκου έγιναν γνωστά σε όλο το Όρος και η εικόνα της αυτή έγινε παναφιορειτικό προσκύνημα. Ο διάδρομος κλείστηκε και η εικόνα συμπεριλήφθηκε σε παρεκκλήσι που κτίστηκε προς τα δεξιάτης. Τα θαύματά της είναι άπειρα και ειδικός “προσμονάριος” ιερομόναχος εξυπηρετεί τις ανάγκες των πολλών προσκυνητών.

13-cf7dc6ba98

Γλυκοφιλούσα – Ιερά Μονή Φιλοθέου

Όπως η “Πορταϊτισσα” έτσι από τις εικόνες που διασώθηκαν από την εικονομαχία και μεταφέρθηκαν θαυματουργικά στον Άθω. Ήταν κτήμα της Βικτωρίας, ευσεβούς συζύγου του εικονομάχου συγκλητικού Συμεών, η οποία, για να μην την παραδώσει, την έριξε στη θάλασσα. Η εικόνα πλέοντας όρθια στα κύματα έφθασε στον αρσανά της μονής Φιλοθέου, όπου παρελήφθηκεμε μεγάλη τιμή και χαρά από τον ηγούμενο και τους πατέρες της μονής, που είχαν ειδοποιηθεί με αποκάλυψη της Θεοτόκου. Στο σημείο της ακτής, όπου απέθεσαν την εικόνα ανέβλυσε αγίασμα. Εκεί κάθε χρόνο τη Δευτέρα της Διακανησίνου γίνεται λιτανεία και αγιασμός. Πολλά είναι τα θαύματα της “Γλυκοφιλούσας”. Το 1713 απάντησε στις προσευχές του ευλαβούς εκκλησιάρχη Ιωαννικίου, που παραπονιόταν για την ένδεια του μοναστηριού, διαβεβαιώνοντάς τον ότι αυτή έχει την πρόνοια για τις υλικές ανάγκες της μονής. Το 1800 έσωσε ένα προσκυνητή πουέπεσε κάτω από τον ξενώνα, που βρισκόταν στον τρίτο όροφο. Η εικόνα είναι αμφιπρόσωπη με τη Σταύρωση στο πίσω μέρος και βρίσκεται στον κίονα του αριστερού χορού του Καθολικού.

14-18cefd084d

Μυροβλύτισσα – Ιερά Μονή Αγίου Παύλου

Η θαυματουργή αυτή εικόνα της Θεοτόκου βρισκόταν σε κάποιο φημισμένο μοναστήρι της Κωνσταντινούπολης που λεγόταν του Μυρελαίου. Από εκεί την έφερε στο Άγιον Όρος ο άγιος Παύλος ο Ξηροποταμηνός και την αφιέρωσε στη δεύτερη μονή την οποία ίδρυσε (μετά την Ξηροποτάμου) και που έλαβε το όνομά του. Η αγία αυτή εικόνα χάριτι Θεού άρχισε κάποτε να βλύζει μύρο γι΄ αυτό και από τότε ονομάζεται Μυροβλύτισσα. Ενεργεί πολλά θαύματα σ’ όσους προστρέχουν σ΄ αυτήν με ευλάβεια και επικαλούνται θερμά τη βοήθεια της Αειπαρθένου.

14-18cefd084d (1)

Οδηγήτρια – Ιερά Μονή Ξενοφώντος

Η εικόνα αυτή βρισκόταν από πολύ παλιά στο Καθολικό της Ιεράς Μονής Βατοπεδίου στον κίονα του αριστερού χορού. Το 1730 όμως εξαφανίστηκε ξαφνικά από τη θέση της, ενώ οι πύλες του ναού ήταν κλειδωμένες, και έτσι η εικόνα μεταφέρθηκε πίσω στη θέση της, ενώ οι Βατοπεδινοί πατέρες έλαβαν αυστηρότατα μέτρα ασφάλειας και σφράγισαν το ναό. Σε λίγη ώρα, όταν ανοίχτηκε ηεκκλησία, για την ακολουθία, η εικόνα έλειπε και πάλι από τη θέση της και πολύ σύντομα έφρανε είδηση από τη Μονή του Ξενοφώντος ότι βρέθηκε και πάλι στην αντίστοιχή θέση του εκεί Καθολικού. Οι Βατοπεδινοί πείσθηκαν για το θαύμα και αποφάσισαν να μην αντισταθούν άλλο στη θέληση της Θεομήτορος. Έτρεξαν στη Μονή Ξενοφώντος για να προσκυνήσουν την “Οδηγήτρια”και για πολύ καιρό της έστελναν λάδι και κερί στη νέα της κατοικία.

15-c4b65f8535

Παλαιολογίνα – Ιερά Μονή Γρηγορίου

Το όνομα της Παλαιολογίνας ήταν Οδηγήτρια Παντάνασσα. Αργότερα σε αντιδιαστολή από άλλες ομώνυμες, επωνομάσθηκε Παλαιολογίνα, από το όνομα της δωρήτριας της, της “ευσεβεστάτης Κυρά Μαρίας Ασανίνας Παλαιολογίνας, κυράς της Μολδαβλαχίας”, όπως είναι χαραγμένο σεμικρή χρυσή επιγραφή επικολλημένη επάνω στο αργυρό επένδυμα της εικόνας. Εδώ η Θεοτόκος χαρακτηρίζεται από ένα γλυκό και συνάμα πένθιμο ύφος, ενώ κρατά τον Χριστό τριετή. Η παράδοση αποδίδει πολλά θαύματα στην εν λόγω εικόνα, καθώς αναφέρουν παλαιότεροι πατέρες της μονής. Το σπουδαιότερο είναι το γεγονός ότι κατά την πυρκαϊά του 1762, τότε που ολόκληρο το Καθολικό της μονής έγινε παρανάλωμα του πυρός χωρίς να διασωθεί τίποτε, μόνο η εικόνα αυτή έμεινε αβλαβής μέσα στη φωτιά και βρέθηκε επάνω στη στάχτη στον τόπο που είναι τοποθετημένη σήμερα, δηλαδή στον πρώτο από αριστερά κίονα του κυρίως ναού, στραμμένη προς Νότο.

15-c4b65f8535 (1)

 

Αντιφωνήτρια – Ιερά Μονή Κωσταμονίτου

Κατά τους χρόνους της βασιλείας του αυτοκράτορα Κωνσταντίνου του Μονομάχου, το έτος 1020, η αγία εικόνα της Αντιφωνήτριας έκανε το ακόλουθο θαύμα στην Μονή Κωσταμονίτου.Κατά την πρώτη του μηνός Αυγούστου κατά την οποία εορτάζει η αγία Εκκλησία μας την Πρόοδοτου Τιμίου και Ζωοποιού Σταυρού, ο τότε εκκλησιάρχης της μονής ονόματι Αγάθων, ήταν πολύ λυπημένος γιατί η μονή εστερείτο τα αναγκαία προς ευπρέπεια και φωτοχυσία της εκκλησίας. Ήταν παραμονή της εορτής της ανακομιδής του λειψάνου του αγίου Στεφάνου, πολιούχου της μονής και ευρισκόμενος σε τέτοια θλίψη παρακαλούσε τη Θεοτόκο με θερμά δάκρυα, γονατισμένος μπροστά στην αγία της Εικόνα όλη νύχτα. Νηστικός και κουρασμένος καθώς ήταν, αποκοιμήθηκε για λίγο και αμέσως ήλθε σε έκσταση και ακούει φωνή από την εικόνα της Αντιφωνήτριας που του έλεγε να μην λυπάται και στεναχωρείται, γιατί αυτή φροντίζει για κάθε πράγμα στο Άγιον Όρος. Πραγματικά προς διαβεβαίωση των λεγομένων, το πιθάρι της εκκλησίας γέμισε από λάδι καθώς και τα υπόλοιπα δοχεία της μονής από τα αναγκαία προς το ζην. Όταν τα άκουσε αυτά ο Αγάθων ξύπνησε χαρούμενος θαυμάζοντας για την όραση. Αμέσως έφυγε και πήγε στο ναό. Όταν διαπίστωσε ότι το πιθάρι του λαδιού ήταν γεμάτο. Εξεπλάγην και κήρυξε μεγαλόφωνα σε όλους τους αδελφούς το θαύμα.

16-8d6b3117e5

 

Κτιτόρισσα ή Βηματάρισσα – Ιερά Μονή Βατοπεδίου

Όταν κάποτε έγινε επιδρομή των Αράβων στη μονή, ο ιεροδιάκονος και βηματάρης (επιμελητής του ιερού βήματος και συνεπώς, υπεύθυνος για τα άγια λείψανα και λοιπά κειμήλια που φυλάσσονται εκεί) πρόλαβε και έκρυψε μέσα στο φρεάτιο της Αγίας Τράπεζας (Αρχαϊκό χωνευτήρι) μια πολύτιμη εικόνα της Θεοτόκου και ένα Σταυρό τοποθετώντας μπροστά τους μια αναμμένη λαμπάδα. Το μοναστήρι λεηλατήθηκε και οι μοναχοί οδηγήθηκαν αιχμάλωτοι στην Κρήτη, από όπου μετά εβδομήντα χρόνια ο επιζήσας ιεροδιάκονος απελευθερώθηκε και επέστρεψε στο μοναστήρι του. Εκεί βρήκε νέους αγνώστους μοναχούς που δεν ήξεραν τίποτα για κρυμμένα κειμήλια. Τότε άνοιξαν το φρεάτιο και βρήκαν τη εικόνα και το Σταυρό όρθια πάνω στο νερό, ενώ η λαμπάδα έκαιγε ακόμη. Η εικόνα αυτή βρίσκεται σήμερα στο σύνθρονο του ιερού βήματος, λέγεται δε και “Κτιτόρισσα”, από το γεγονός ίσως ότι η ανεύρεσή της σχετίζεται με την ανοικοδόμηση της μονής από τους τρείς αδελφούς και κτίτορες της μονής, Αθανάσιο, Νικόλαο και Αντώνιο, που μόνασαν περί τα τέλη του Ι’ αιώνα.

http://www.scribd.com/

Εικονογραφικές απεικονίσεις του Αγίου Ιωάννου του Προδρόμου

Posted in Uncategorized with tags , , , , , , , , , on June 24, 2015 by anazhtitis

Στην ορθόδοξη εικονογραφία, συχνά, ο Άγιος Ιωάννης ο Πρόδρομος και Βαπτιστής απεικονίζεται με φτερά αγγέλου.

p11-prodromos-(11k-10pro-40)

Αυτή η απεικόνιση οφείλεται σε ένα απόσπασμα από τον Προφήτη Ησαία το οποίο βρίσκουμε στην αρχή του κατά Μάρκον Ευαγγελίου: «Ιδού εγώ αποστελλώ τόν άγγελόν μου προ προσώπου σου, ως κατασκευάσει την οδό σου έμπροσθέν σου». Στην εικόνα του Αγίου Ιωάννη «Άγγελος της ερήμου» απεικονίζεται με τα φτερά ανοιχτά και με ένδυμα από τρίχα καμήλας.

Η παλαιότερη απεικόνιση του με φτερά θεωρείται αυτή που βρίσκεται στον ναό του Αγίου Αχιλλείου της Σερβίας, η οποία χρονολογείται από το 1295.

Σε αρκετές αγιογραφίες εμφανίζεται χωρίς φτερά, φορώντας το ίδιο ένδυμα από τρίχα καμήλας, σε έναν τόπο έρημο.

eikones_0088a

Υπάρχουν και δύο διαφορετικές εικόνες του που εμφανίζεται με ή χωρίς φτερά. Στην μία κρατάει στο χέρι του είτε ένα ταψί με το κεφάλι του (σε κάποιες άλλες βρίσκεται στα πόδια του), είτε ένα άγιο δισκάριο στο οποίο βρίσκεται ο Σωτήρας έτοιμος για την ευχαριστιακή θυσία.

Ο πρώτος εικονογραφικός τύπος τονίζει την θυσία του Ιωάννη, ο οποίος μαρτύρησε εξαιτίας του ελέγχου προς τον βασιλιά Ηρώδη, μα πάνω απ’όλα για την αγάπη του προς την αλήθεια που είναι ο Χριστός. Ο άλλος εικονογραφικός τύπος υπογραμμίζει την θυσία του Σωτήρος, του Αμνού ο οποίος εξαγόρασε την αμαρτία του κόσμου. Ο Ιωάννης δίνει τον εαυτό του όλο στον Χριστό, ενώ ο Χριστός θυσιάζεται για την σωτηρία του κόσμου όλου.

Ο Άγιος και κατά την επίγεια ζωή του αλλά και μετά θάνατον κύρηξε τον Χριστό (ακόμη και στον Άδη). Όλη του την ζωή την αφιέρωσε σε Εκείνον. Με την μεγάλη του ταπείνωση «σμίκρυνε» τον εαυτό του, όσο ήταν ανθρωπίνως δυνατόν, για να γινει ο Πρόδρομος, εκείνος που θα ανόιγε τον δρόμο στον Σωτήρα Χριστό. Δύο πιο σπάνιες εικόνες του Αγ.Ιωάννη είναι οι εξής:

apokeiniseis-tou-agiou-iwannou-tou-prodromou-9

1) Μία εικόνα στην οποία ο Άγιος Ιωάννης εμφανίζεται δίπλα στην Παναγία την Βρεφοκρατούσα. Βρίσκεται στη Μονή Παντοκράτορος Αγίου Όρους και χρονολογείται από το 1363.

2) Σε μία τοιχογραφία της Μονής Διονυσίου ο Άγιος Ιωάννης ο Πρόδρομος εμφανίζεται δίπλα στον Άγιο Νήφωνα πατριαρχη Κωνσταντινουπόλεως, τον Άγιο Διονύσιο τον κτίτορα της μονής, τον Άγιο Νεάγκοε Μπασαράμπ ηγεμόνα της Βλαχίας και τον Αλέξιο Κομνηνό, οι οποίοι τον προσκυνούν.

Από τα Λείψανα του Τιμίου Προδρόμου σήμερα σώζονται:

1. Μέρος της Κάρας του στη Μονή Δοχειαρίου Αγίου Όρους

2. Μέρος της Κάρας του στο Μεγάλο Τζαμί της Δαμασκού

3. Το επάνω μέρος της Κάρας του στο Μουσείο των Ανακτόρων Τοπ Καπί Κωνσταντινουπόλεως

4. Μέρος της σιαγόνας “μετά τριών οδόντων” στη Μονή Σταυρονικήτα Αγίου Όρους

5. Η αδιάφθορη δεξιά του στη Μονή Διονυσίου Αγίου Όρους

6. Η αδιάφθορη αριστερά του στο Μουσείο των Ανακτόρων Τοπ Καπί Κωνσταντινουπόλεως

7. Μέρος της αριστεράς στη Μονή Μεγάλου Μετεώρου

8. Δάκτυλος στη Μονή Βατοπεδίου Αγίου Όρους

9. Απότμημα της αριστεράς στη Μονή Αγίου Ιωάννη Μακρυνού Μεγάρων

10. Αποτμήματα στις Μονές Ιβήρων, Παντοκράτορος και Παντελεήμονος Αγίου Όρους.

11. Ακόμη στην Μονή Ταξιαρχών Αιγιαλείας σώζεται η “πλεξίδα” του.

apeikoniseis-dionusiou-13

http://www.artionrate.com/index.php/artion-magazine/artion-kalesma/1362-apeikoniseis-iwannou-prodromou

 

Ξυλόγλυπτα στο Άγιο Όρος

Posted in Uncategorized with tags , , , , , , , , , , on June 19, 2015 by anazhtitis

l8-1

Στο Άγιον Όρος, το οποίο αποτελεί την πιο πλούσια σε ποσότητα και ποιότητα περιοχή της Eλλάδας με έργα της ορθόδοξης χριστιανικής τέχνης από τον 11ο ως τον 20ό αιώνα και όπου συμπυκνώνονται με τον πιο άρτιο τρόπο τα μηνύματα της τέχνης αυτής, δεν μπορούσε παρά να αντιπροσωπεύεται και η ξυλογλυπτική. Aπό τη μεταβυζαντινή μάλιστα εποχή, και συγκεκριμένα από τις αρχές του 17ου αιώνα και μετά, έχει διασωθεί ένας ιδιαίτερα μεγάλος αριθμός έργων, στα οποία μπορεί κανείς να παρακολουθήσει βήμα προς βήμα όλη την εξέλιξη της ξυλογλυπτικής στο Άγιον Όρος την περίοδο αυτή. Ωστόσο, καθώς δεν έχει γίνει σχεδόν καμιά συστηματική καταλογογράφηση και οι ειδικές μελέτες είναι λιγοστές, κάθε προσπάθεια για μια συνθετική παρουσίαση της ξυλογλυπτικής της περιόδου έχει ακόμη προδρομικό χαρακτήρα. Eξάλλου, για την εποχή πριν τον 17ον αιώνα, τα στοιχεία που διασώζονται είναι πολύ λίγα, τόσο στο Άγιον Όρος, όσο και στον υπόλοιπο ελλαδικό χώρο, και γι’ αυτό είναι δύσκολο να παρακολουθήσει κανείς τις αλλαγές των μορφών και να σκιαγραφήσει με ασφάλεια ακόμη και τα γενικά χαρακτηριστικά κάθε περιόδου.
Στη βυζαντινή εποχή, από την οποία ό,τι έχει διασωθεί είναι ελάχιστο και κάθε νέο εύρημα αποτελεί πολύτιμο και σπάνιο τεκμήριο, η έρευνα απέδωσε τα τελευταία χρόνια τέσσερα άγνωστα παλαιολόγεια έργα. Πρόκειται για ένα επιστύλιο τέμπλου, δύο αναλόγια και μια δίφυλλη πόρτα. Tο επιστύλιο βρίσκεται στο NΑ παρεκκλήσι του Aγίου Δημητρίου του παλιού Kαθολικού της Mονής Ξενοφώντος και την όψη του κοσμούν ελικοειδείς βλαστοί με ημιανθέμια σε χαμηλό ανάγλυφο. Tα δύο αναλόγια είναι έργα υψηλής ποιότητας που συνδέονται πιθανότατα με τον δεσπότη της Θεσσαλονίκης Aνδρόνικο Παλαιολόγο και αποτελούν δύο από τα πιο σημαντικά κειμήλια της Mονής Bατοπαιδίου. Tέλος, η δίφυλλη πόρτα που οδηγεί από τη λιτή στον κυρίως ναό του Kαθολικού της Mονής Διονυσίου είναι ένα ιδιαίτερα περίτεχνο έργο το οποίο διαρθρώνεται σε τετράγωνους πίνακες με πλαίσια και κοσμείται με κομβία -μικρά και μεγάλα- ζώα, άνθη, αλυσιδωτούς πλοχμούς, ελικωτούς βλαστούς και άλλα διακοσμητικά θέματα. Στα έργα αυτά επιβεβαιώνονται παλιότερες παρατηρήσεις για τη σχέση της βυζαντινής ξυλογλυπτικής με τη γλυπτική στο μάρμαρο, τη μικροτεχνία και τη ζωγραφική και πιστοποιείται, όπως και σε άλλα παλαιολόγεια ξυλόγλυπτα, η χρήση χρωμάτων.

Στην περίοδο που ακολουθεί από την Άλωση ως το 1600 περίπου, τα ξυλόγλυπτα που έχουν διασωθεί στο Άγιον Όρος είναι κυρίως τμήματα επιστυλίων και ορισμένοι μεγάλοι σταυροί από τέμπλα του 16ου αιώνα, όπως ο σταυρός και δύο τμήματα από το επιστύλιο της Mονής Διονυσίου, τα τμήματα των επιστυλίων με εικόνες του Δωδεκάορτου της Mονής Iβήρων και της Mονής Παντοκράτορος, ο σταυρός της Mονής Mεγίστης Λαύρας κ.ά.

Στο σημείο αυτό, πρέπει να αναφερθεί ότι τα τμήματα του επιστυλίου και ο σταυρός της Mονής Διονυσίου με το αρκετά έξεργο ανάγλυφο και τη θεματογραφία τους -λοξά φύλλα άκανθας, εφαπτόμενα ημικύκλια που περικλείουν ημιανθέμια κλπ.- καθώς και τα ξυλόγλυπτα τμήματα των επιστυλίων της Mονής Iβήρων και της Mονής Παντοκράτορος και ο σταυρός της Mονής Mεγίστης Λαύρας είναι έργα εργαστηρίων της Kρήτης, όπου την εποχή αυτή, αλλά και τον επόμενο αιώνα -τον 17ο-, παρατηρείται μεγάλη άνθιση στην ξυλογλυπτική, ανάλογη με την ακμή της ζωγραφικής. Γι’ αυτό το Άγιον Όρος, το οποίο χρησιμοποιεί Kρητικούς ζωγράφους, απευθύνεται επίσης σε Kρητικούς τεχνίτες για τα ξυλόγλυπτα και ιδιαίτερα για τα τέμπλα. Ωστόσο, όπως εξάλλου συμβαίνει και με τους ζωγράφους, οι αγιορείτες δεν αρκούνται μόνο στους Kρητικούς ξυλογλύπτες, αλλά καλούν και από την ηπειρωτική Eλλάδα. Ένα βημόθυρο του 16ου αιώνα της Mονής Aγίου Παύλου (βλ. σχετικό λήμμα), το οποίο στην τεχνική είναι συγγενικό με το ακριβώς χρονολογημένο στα 1591 τέμπλο του Aγίου Nικολάου στον Bελβενδό Kοζάνης και τα σχεδόν σύγχρονά του, της Παναγίας στο Kαστράκι Kαλαμπάκας, της Παναγίας στην Aιανή Kοζάνης και το βημόθυρο του Mουσείου της Kαστοριάς, συνηγορούν θετικά στην υπόθεση αυτή. Tα τέμπλα αυτά είναι δουλεμένα σε χαμηλό ανάγλυφο και κρατάνε ακόμη τη σχέση τους με τη γλυπτική στο μάρμαρο, ενώ την ίδια εποχή στα κρητικά ξυλόγλυπτα το ανάγλυφο είναι έξεργο και συνδέεται με τη Bενετία.

Στο σημείο αυτό πρέπει να σημειωθεί ότι η ανάπτυξη της ξυλογλυπτικής στη μεταβυζαντινή περίοδο συνδέεται άμεσα με τη χρήση των ξύλινων εικονοστασίων στη θέση των μαρμάρινων τέμπλων. H μεταβολή, η οποία πρέπει να άρχισε τουλάχιστον από τον 14ο αιώνα, γενικεύθηκε κατά την τουρκοκρατία, οπότε το τέμπλο θα αποτελέσει την κύρια έκφραση της θρησκευτικής ξυλογλυπτικής. Tην εποχή αυτή το εικονοστάσιο κρατάει την αρχιτεκτονική δομή του υψηλού βυζαντινού τέμπλου με τη ζώνη των θωρακίων κάτω, τη ζώνη των δεσποτικών εικόνων υψηλότερα και επάνω το επιστύλιο, αλλά το τελευταίο αυτό τμήμα -το επιστύλιο- μετασχηματίζεται σε υψηλό με πολλές ζώνες θριγκό.

Aπό τις αρχές κιόλας του 17ου αιώνα το ξυλόγλυπτο στο Άγιον Όρος έχει απομακρυνθεί από τη γλυπτική στο μάρμαρο και αξιοποιώντας τις τεχνικές δυνατότητες του ξύλου έχει αποκτήσει πλέον δικό του ύφος. Eξάλλου, όπως μας δείχνει έγγραφο του 1623, το οποίο αναφέρεται στην παραγγελία ενός τέμπλου της Mονής Iβήρων στον Kρητικό ξυλογλύπτη Θωμά Mπενέτο, πρέπει οι επαφές με την Kρήτη να εξακολούθησαν και τον αιώνα αυτόν. Στις σχέσεις μάλιστα αυτές πρέπει να οφείλονται κατά κύριο λόγο τα δυτικά θέματα και το σχετικά έξεργο ανάγλυφο, στοιχεία που τα πήραν από τη Δύση οι Kρητικοί και τα οποία, αφού τα προσάρμοσαν στη δική τους αισθητική, στη συνέχεια τα μετέφεραν στο Άγιον Όρος, το οποίο δέχθηκε παράλληλα και ανατολικά στοιχεία και όλα τα ενσωμάτωσε διακριτικά στις παραδοσιακές βυζαντινές μορφές, κρατώντας αδιάσπαστο το ύφος τους και το βαθύτερο πνευματικό τους ορθόδοξο περιεχόμενο.

l8-4b

Tο πιο παλιό και ταυτόχρονα το πιο σημαντικό ξυλόγλυπτο του 17ου αιώνα στο Άγιον Όρος είναι το εικονοστάσιο του Πρωτάτου, έργο του 1611 του μοναχού Nεόφυτου (βλ. σχετικό λήμμα), το οποίο αποτελεί σταθμό στην εξέλιξη του μεταβυζαντινού αγιορείτικου τέμπλου. Kυριαρχεί ακόμη στο επιστύλιό του η ζώνη με τις εικόνες, αλλά αυτή πλουτίζεται με πέντε σχετικά πλατιές και δώδεκα στενές ανάγλυφες ζώνες και έτσι ανοίγεται ο δρόμος για τον υψηλό θριγκό. Xρησιμοποιεί ακόμη μαζί με τις παραδοσιακές μορφές και αναγεννησιακό λεξιλόγιο· και επίσης παράλληλα με το χαμηλό ανάγλυφο σε ορισμένα τμήματα αυτό είναι σχετικά έξεργο και σε λίγα διάτρητο και όλα αυτά, παλιές γνώσεις και νέες μορφές, συγκροτούν σε άριστη τεχνική μια αρμονική σύνθεση. Aλλά και τα υπόλοιπα τέμπλα του 17ου αιώνα στο Άγιον Όρος είναι αξιόλογα -μερικά μάλιστα ιδιαίτερα σημαντικά- και σε αυτά, όπως στη Mονή Mεγίστης Λαύρας, τη Mονή Bατοπαιδίου, τη Mονή Xιλανδαρίου, τη Mονή Ξενοφώντος, τη Mονή Παντοκράτορος, τη Mονή Φιλοθέου, τη Mολυβοκκλησιά, κελιά στις Kαρυές κ.ά. μπορεί κανείς να παρακολουθήσει τις εξελίξεις στα αθωνικά ξυλόγλυπτα.

Στο σύνολό τους, τα τέμπλα του 17ου αιώνα του Aγίου Όρους ακολουθούν στη σύνθεση το Πρωτάτο, με τη διαφορά ότι οι ζώνες του επιστυλίου στους μικρούς ναούς αναγκαστικά είναι λιγότερες. Oι εικόνες κατά κανόνα έχουν τοξωτά πλαίσια, σε ορισμένες περιπτώσεις επιστέφονται με κογχωτά τοξύλλια, και το επίθυρο της Ωραίας Πύλης συχνά είναι κατασκευασμένο σε διάτρητη τεχνική. Tα θέματα είναι καρποί, άνθη, ελισσόμενοι βλαστοί με φύλλα, πτηνά, ανθέμια, ανθοδοχεία κ.ά., το κυρίως όμως διακοσμητικό θέμα, που συναντάται στο επιστύλιο όλων των τέμπλων σε μία ή περισσότερες ζώνες, είναι η κληματίδα, άλλοτε απλή και άλλοτε, όπως στη Mονή Mεγίστης Λαύρας, πιο σύνθετη, που φέρει ανάμεσα στα κλαδιά, πλατιά φύλλα αμπέλου και τσαμπιά από σταφύλια που συχνά τα ραμφίζουν πτηνά. Tα φύλλα ιδιαίτερα έχουν συνήθως απολαξευθεί στην περιφέρειά τους πιο βαθιά και δίνουν την αίσθηση ενός πρώτου επιπέδου που επικάθεται στο βάθος, το οποίο διαφοροποιείται και χρωματικά από τις χρυσωμένες ανάγλυφες διακοσμήσεις. Tο ανάγλυφο στα διάφορα τμήματα κάθε έργου άλλοτε είναι χαμηλό και άλλοτε είναι πιο έξεργο και από τα διακοσμητικά θέματα άλλα, όπως τα φύλλα της αμπέλου, αποδίδονται κατά κανόνα φυσιοκρατικά, και άλλα, όπως ανθέμια, καρποί κ.ά., κρατούν την παράδοση της σχηματοποίησης. Tέλος, οι μεγάλοι σταυροί στην κορυφή των τέμπλων του 16ου αιώνα εξακολουθούν να χρησιμοποιούνται και τον 17ο αιώνα. Tο ύψος τους μάλιστα μερικές φορές φτάνει τα τέσσερα μέτρα.
Kατά τον 18ο αιώνα κατασκευάζονται στο Άγιον Όρος πολλά εικονοστάσια, άλλοτε για να αντικαταστήσουν παλιότερα και άλλοτε για να διακοσμήσουν το εσωτερικό των ναών που ανεγείρονται την εποχή αυτή. Mετά το 1700, οι οικονομικές δυνατότητες έχουν βελτιωθεί σημαντικά, και γι’ αυτό, τόσο στο Άγιον Όρος όσο και στην υπόλοιπη Eλλάδα, κτίζονται και αποκτούν επίπλωση πολλές εκκλησίες. Παράλληλα σημειώνονται και αλλαγές στη διάρθρωση των τέμπλων, την τεχνική και το ύφος. Διατηρείται η τριμερής διάταξη, ωστόσο προστίθενται νέα στοιχεία. Στην κάτω ζώνη, επάνω από τα θωράκια προστίθενται στενόμακρα ορθογώνια ξυλόγλυπτα στοιχεία, οι κάτω κεταμπέδες ή πανωθωράκια. Στη μεσαία ζώνη, επάνω από τις δεσποτικές εικόνες προστίθενται οι επάνω κεταμπέδες και ακολουθούν καμπύλες επιστέψεις, τα κεμέρια. H τρίτη ζώνη, που αντιστοιχεί στο βυζαντινό επιστύλιο, συχνά είναι αρκετά πλατιά και περιλαμβάνει τη Pίζα του Iεσσαί, τα Aποστολικά, το Δωδεκάορτο και στενότερες ανάγλυφες ζώνες, επιστέφεται από το κλαδί -μία χαμηλή διάτρητη επίστεψη- και στην κορυφή φέρει, όπως και παλαιότερα, τον σταυρό και τα λυπηρά. Eπίσης, τα κιονόκρανα, στα οποία απολήγουν οι κιονίσκοι της ζώνης των δεσποτικών εικόνων, κατά κανόνα διαμορφώνονται σε φουρούσια που ανακρατούν το επιστύλιο, το οποίο εξέχει και γέρνει προς τα εμπρός. Aυτή η διάταξη με κάποιες προσθαφαιρέσεις εφαρμόζεται τόσο στα τέμπλα του 18ου αιώνα όσο και στα μεταγενέστερα.

Ως προς την τεχνική εξάλλου, από τις αρχές ακόμη του αιώνα, το ανάγλυφο γίνεται περισσότερο έξεργο και αρχίζουν να πληθαίνουν τα διάτρητα, τα “σκαλιστά στον αέρα”, τμήματα των τέμπλων. Tαυτόχρονα το στυλιζάρισμα και η σχηματοποίηση υποχωρούν, δυναμώνει η στροφή προς τη φυσιοκρατική απόδοση των θεμάτων και παρατηρείται μία τάση προς την πληθωρική διακόσμηση. Tα θέματα είναι ποικίλα: πολυέλικτοι βλαστοί, άνθη, φύλλα, φρούτα, σχηματοποιημένα γαρύφαλα, ανθοδοχεία, γιρλάντες, κυμάτια, πτηνά, ζώα, άγγελοι, ανθρώπινες μορφές κλπ., θέματα που προέρχονται από τη βυζαντινή παράδοση, ορισμένα που έχουν δεχτεί τις επιδράσεις της αναγέννησης και άλλα του ευρωπαϊκού και ανατολικού μπαρόκ. Eξάλλου, συχνότατα χρησιμοποιούν μετάλλια που σχηματίζουν cartouche, το γνωστό δηλαδή θέμα που επικρατεί στην ευρωπαϊκή διακοσμητική μετά τις πρώτες δεκαετίες του 18ου αιώνα.

Tέλος, πρέπει να προστεθεί ότι στο πρώτο μισό του 18ου αιώνα οι τεχνίτες επιδιώκουν όλο και περισσότερο έξεργες μορφές, περισσότερο πληθωρικά σύνολα και περισσότερο φυσιοκρατικές διατυπώσεις. Στα πρώϊμα τέμπλα, π.χ. στο παρεκκλήσι του Προδρόμου της Mονής Iβήρων (1711) και του Tιμίου Προδρόμου του Κελιού του Διονυσίου εκ Φουρνά (1711), κρατάνε αρκετά στοιχεία του 17ου αιώνα, στο παρεκκλήσι του Aγίου Δημητρίου της Mονής Bατοπαιδίου (μετά το 1721) οι ρόδακες μετασχηματίζονται σε τριαντάφυλλα, πληθαίνουν τα ζώα κλπ., ενώ στο Kαθολικό της Mονής Σταυρονικήτα (1743) το έργο βρίσκεται στα πρόθυρα του ελληνικού λαϊκού μπαρόκ ύφους.

Aπό τα μέσα του 18ου αιώνα περίπου ως τα μέσα του 19ου αιώνα είναι η εποχή του νεοελληνικού μπαρόκ, το οποίο στην εκκλησιαστική ξυλογλυπτική εκδηλώνεται με έμφαση και στο Άγιον Όρος εκπροσωπείται με πολλά και μάλιστα σε ορισμένες περιπτώσεις ιδιαίτερα σημαντικά παραδείγματα. Eντυπωσιακά είναι τα τέμπλα στα Kαθολικά των μονών, όπως της Mονής Bατοπαιδίου, της Mονής Γρηγορίου, της Mονής Δοχειαρίου, της Mονής Kουτλουμουσίου, της Mονής Διονυσίου, της Mονής Eσφιγμένου κ.ά.

Kατά την περίοδο αυτή τα τέμπλα αλλάζουν ύφος, καθώς αλλάζει η διάρθρωσή τους, η τεχνική και η τεχνοτροπία. Tο καθένα τους συγκροτεί ένα αδιαπέραστο φράγμα ανάμεσα στον ναό και το ιερό, υψώνεται ως την κορυφή των τοίχων και γέρνει προς τα εμπρός. Συχνά δεν είναι ευθύγραμμα, αλλά κάμπτονται στα άκρα ή το μεσαίο τμήμα τους προχωράει προς το κέντρο του ναού, και επάνω το επιστύλιο, που έχει μετασχηματισθεί σε βαρύ θριγκό, σχηματίζεται από επάλληλες κυματοειδείς ζώνες.

H διάτρητη τεχνική κυριαρχεί και το ανάγλυφο είναι έξεργο και πλησιάζει το ολόγλυφο. Kυριαρχούν τα ελλειπτικά σχήματα και οι διαγώνιες διατάξεις, χρυσώνεται όλη η επιφάνεια, υπάρχει έντονη αίσθηση βάθους και το θεματικό λεξιλόγιο πλουτιζεται με νέα θέματα και συνδυασμούς παλαιών. Πολυέλικτοι βλαστοί με πλούσιο φύλλωμα γεμίζουν τις επιφάνειες και ανάμεσα στα ανήσυχα φυλλώματα προβάλλουν άνθη, ζώα, πτηνά, άγγελοι, προφήτες, ευαγγελιστές, σκηνές από την Π. και K. Διαθήκη, άνθρωποι σε καθημερινές ασχολίες και ένα πλήθος άλλα θέματα, όπως ανθοδοχεία, ανθοδέσμες, ταινίες, κρόσσια, μετάλλια κ.ά., που κινούνται, συχνά συστρέφονται και αποδίδονται, όσο τους επιτρέπει η μικρογλυπτική τους απόδοση, φυσιοκρατικά.
Mετά τα μέσα του 19ου αιώνα η εκκλησιαστική ξυλογλυπτική, επηρεασμένη και αυτή από το νεοκλασικισμό, εισάγει στοιχεία που δεν ταιριάζουν στο ύφος της και επακολουθεί μια πτώση στην ποιότητα. Όπως εύστοχα έχει παρατηρηθεί, τα έργα γίνονται φτωχότερα και συνήθως ψυχρά και επίπεδα. Tα τέμπλα ειδικότερα είναι μικτά ως προς την τεχνική, είναι δηλαδή σανιδωτά στα οποία ορισμένα τμήματα -συνήθως το βημόθυρο και το επίθυρο της Ωραίας Πύλης, ο σταυρός και τα λυπηρά και πιο σπάνια κάποια ζώνη διάτρητη στο επιστύλιο- παραμένουν ξυλόγλυπτα. Mερικές φορές όμως τα τέμπλα αυτά ζωγραφίζονται, και τότε τα ανθοδοχεία, οι κληματίδες, τα ανθικά και γεωμετρικά κοσμήματα αποδίδονται με χρωματική ευαισθησία και συνθέτουν σύνολα γοητευτικά που τα διαπερνάει η δροσιά της λαϊκής τέχνης.

Tέλος, πρέπει να σημειωθεί ότι στην εσωτερική διακόσμηση των εκκλησιών ανήκουν και οι δεσποτικοί θρόνοι, οι άμβωνες κ.ά. ξυλόγλυπτα έργα, όπως προσκυνητάρια, αναλόγια, μανουάλια, επιτάφιοι κλπ. Ωστόσο, το πιο σημαντικό επίτευγμα της εκκλησιαστικής ξυλογλυπτικής είναι το τέμπλο, το οποίο “συγκεντρώνει όλες τις αρετές της, περιλαμβάνει το σύνολο των διακοσμητικών της θεμάτων και εξαντλεί τις αισθητικές της δυνατότητες”. Γι’ αυτό περιοριστήκαμε στην εξέταση των τέμπλων, γιατί, παρακολουθώντας -έστω και συνοπτικά- την τεχνική και μορφολογική τους εξέλιξη στο Άγιον Όρος, μπορέσαμε να προσεγγίσουμε την ξυλογλυπτική της αθωνικής πολιτείας.

Νίκος Nικονάνος

Bιβλιογραφία: Sotiriou 1930, σ. 171-180. Corovic-Ljubinkovic 1965. Corovic-Ljubinkovic 1966, σ. 119-137. Mακρής 1969. Chatzidakis 1973, στ. 374 κ.ε. Kαζανάκη-Λάππα 1974, σ. 251-283. Kαλοκύρης 1980, σ. 173-203. Tσαπαρλής 1980. Mακρής 1982. Kουτελάκης 1986. Kακαβάς 1994, σ. 183-195. Tσαπαρλής 1994, σ. 71-94. Παπαθεοφάνους-Tσουρή 1995, σ. 83-106. Nικονάνος 1996, σ. 536-546.

http://agioritikesmnimes.blogspot.gr/

Εξόδιος ακολουθία μακαριστού Γέροντα Σπυρίδωνα Μικραγιαννανίτη

Posted in Uncategorized with tags , , , , on May 13, 2015 by anazhtitis

f3236fb1a7f9bff8f6de584a3867637e

Το Άγιον Όρος αποχαιρέτησε τη Δευτέρα 11 Μαΐου το καλλικέλαδο τέκνο του, τον μακαριστό Γέροντα Σπυρίδωνα τον Μικραγιαννανίτη εκ της συνοδείας των «Γερασιμαίων», ο οποίος αποδήμησε εις Κύριον ξημερώματα της Δευτέρας. Στην Εξόδιο ακολουθία χοροστάτησαν οι Μητροπολίτες Βεροίας κ. Παντελεήμων, Κίτρους και Κατερίνης κ. Γεώργιος, Κεντρώας Αφρικής κ. Νικηφόρος, παρευρέθηκαν δε οι Καθηγούμενοι των Ιερών Μονών Μ. Λαύρας και Μ. Ιβήρων, αντιπρόσωποι των Ιερών Μονών, ενώ συμπροσεύχονταν υπέρ αναπαύσεως της ψυχής του μακαριστού γέροντα αγιορείτες μοναχοί και λαϊκοί προσκυνητές.

…….Αιωνία και άληστος η μνήμη αυτού.

agiaana5

agiaanna1

agiaanna4

agiaanna5

agiaanna6

agiaanna3

agiaanna2

http://agioritikesmnimes.blogspot.gr

 

Διαβάστε περισσότερα για την κοίμηση του Μακαριστού Γέροντα Σπυρίδωνα εδώ: http://www.artionrate.com/index.php/artion-magazine/artion-kalesma/1352-ekoimithi-gerontas-spuridwn-mikragiannaniths

Με λαμπρότητα υποδέχτηκε η Μελβούρνη την Παναγία Πορταΐτισσα

Posted in Uncategorized with tags , , , , on May 13, 2015 by anazhtitis

IMG_4277

Την Τρίτη Διακαινησίμου, 14η Απριλίου με την ευλογία του Σεβασμιωτάτου Αρχιεπισκόπου Αυστραλίας, κ.κ. Στυλιανού, ο Ιερός Ναός Κοιμήσεως Της Θεοτόκου North Altona υποδέχθηκε με λαμπρότητα, πλήθους κόσμου και Εκκλησιαστική Μεγαλοπρέπεια, αντίγραφο της Ιεράς Εικόνας της Παναγίας Πορταΐτισσας τήν οποία, εστάλλει ως ευλογία απο την Ιερά Βασιλική και Σταυροπηγιακή Μονή Ιβήρων του Αγίου Όρους. Ο Ιερός Ναός έχει αφιερωμένο ένα παρρεκλήσιον προς τιμήν Της Παναγίας Πορταΐτισσας.

Στήν υποδοχή, ενθρόνιση και Πανυγηρικό Εσπερινό, προηξήρχε ο Θεοφιλέστατος Επίσκοπος της Ρουμανικής Ορθόδοξης Εκκλησίας εν Αυστραλία κ.κ.Μιχαήλ και παρουσία των Θεοφιλεστάτων Επισκόπων Δέρβης κ.κ. Ιεζεκιήλ και Μιλητουπόλεως κ.κ. Ιακώβου. Ο Πανυγηρικός Εσπερινός είχε Πανορθόδοξο χαρακτήρα, καθώς συμμετείχανε πολλοί Ιερείς της Αντιοχειανής Ορθόδοξης Εκκλησίας, της Ρουμανικής Ορθόδοξης Εκκλησίας και Ιερέων της Ιεράς Αρχιεπισκοπής μας. Η Βυζαντινή Χορωδία της Αρχιεπισκοπής έψαλλε με τήν συμμετοχή και αποφοίτων της Αθωνιάδος Εκκλησιαστικής Ακαδημίας, Αγίου Όρους.

Στήν εκφώνησή του, ο Θεοφιλέστατος Επίσκοπος Δέρβης κ.κ. Ιεζεκιήλ, ευχαρίστησε των Επίσκοπο Μιχαήλ και τόνισε τήν συμαντική ευλογία που έχουμε.

il02200---portaitissa-25x35---400.00

Στο πέρας του Πανηγυρικού εσπερινού συνέχισε ολονύχτιος αγρυπνία την οποία ετέλεσε ο Αρχιμανρίτης Π. Συνέσιος Φράγκος.

Την επόμενη ημέρα, Τετάρτη της Διακαινισίμου, τελέσθηκε Όρθρος και Πανηγυρική Θεία Λειτουργία προεξάρχοντος του Θεοφιλεστάτου Επισκόπου Μιλητουπόλεως κ.κ. Ιακώβου με τήν συμμετόχη του Πρεσβυτέρου Π. Εμμανουήλ Λυκοπάντη και Π. Γεωργίου Φράγκου προΐσταμένου του Ναού. Λάμπρηναν την εορτή Απόφοιτοι της Αθωνιάδος Εκκλησιαστικής Ακαδημίας, Αγίου Όρους, οι οποίοι έψαλλαν με κατάνυξη και Αγιορείτικο ύφος.
Στόν λόγο του, ο Θεοφιλέστατος Επίσκοπος Μιλητουπόλεως κ.κ. Ιάκωβος, διηγήθηκε την Ιστορία του Ιερού Εικονίσματος στο εκκλησίασμα και τόνισε την σημαντική Ευλογία που έχει ο Ναός και η παροικία γενικώς.

Εκ του Ιερού Ναού

http://agioritikesmnimes.blogspot.gr/

Ιερά Μονή Χιλιανδαρίου. Γιατί ονομάζεται έτσι;

Posted in Uncategorized with tags , on March 4, 2015 by anazhtitis

04

Η ονομασία της Μονής ανάγεται στον 10ο αιώνα και ετυμολογείται από το κωπήλατο πλοίο – φορτηγίδα των βυζαντινών, το «χελάνδιο», ή τον ναύτη που εργάζεται σ’ αυτό, τον «χελανδάρη». Το όνομα της Μονής απαντάται για πρώτη φορά στο πρόσωπο του λόγιου Αγιορείτη «Γεωργίου του λεγομένου Χελανδάρι». Ο Γεώργιος, συντάκτης μιας αίτησης Αθωνιτών προς τον αυτοκράτορα Βασίλειο Β΄ τον Βουλγαροκτόνο, πουλάει τον αγρό του στη νεοϊδρυτη τότε Μονή των Ιβήρων και εγκαθίσταται «παρά την θάλασσαν», κατά το 982.

Από πολλούς ερευνητές ονομάζεται και γράφεται Μονή Χιλιανδαρίου ή Χιλιανταρίου. Όσοι δέχονται τον τύπο αυτό ετυμολογούν τη λέξη είτε από το χίλιοι και αντάρα (ομίχλη), «εκ του χέειν τον τόπον αντάραν», ή από το χίλιοι και άνδρες, δηλ. από τον αριθμό των πειρατών που, σύμφωνα με την παράδοση, επιτέθηκαν κάποτε με ληστρικές διαθέσεις εναντίον του μοναστηριού χωρισμένοι σε δύο ομάδες και που αλληλοεξοντώθηκαν λόγω της πυκνής ομίχλης, γιατί ήταν αδύνατο να καταλάβουν ποιοι ήταν οι δικοί τους και ποιοι οι ξένοι.

http://agioritikesmnimes.blogspot.gr/