Archive for μοναχικη ζωη

Ομιλία περί υπακοής – Αρχιμ. Εφραίμ Ξηροποταμηνού (†1984)

Posted in Uncategorized with tags , , , , , , , , , , on October 19, 2015 by anazhtitis

gerontas-efraim-xeropotaminos-01-651x1024

Όταν ενθυμούμαι τα πρώτα μου βήματα στην μοναχική ζωή και αναπολώ εκείνη την ευλογημένη περίοδο, σκέπτομαι τις μικρές συμβουλές του γέροντός μου, εκείνες τις απλές νουθεσίες, που ήταν γεμάτες από δυνατά νοήματα, βγαλμένα από την πείρα και τα βιώματά του. Όταν τα φέρνω στο νου μου, βλέπω πόσο δυνατό θεμέλιο έγιναν για την μοναχική μου πορεία. Ήταν απλές συμβουλές γύρω από βασικά θέματα της μοναχικής ζωής και ιδία της υπακοής, όπως το «Ανέπαυσες τον Γέροντά σου, ανέπαυσες τον Θεό. Δεν ανέπαυσες τον Γέροντά σου, μήτε τον Θεόν ανέπαυσες», ή το «Ό,τι αρχή έβαλες, αυτή θα ακολουθήσης: καλή αρχή, κάλλιστον τέλος. Κακή αρχή, κάκιστον τέλος» και άλλες πολλές τέτοιες πνευματικές νουθεσίες, που για μας ήταν, στην πρώτη φάσι της μοναχικής μας ζωής, αλλά και στην μετέπειτα, δύναμις πνευματική, πυξίδα που μας ωδηγούσε ασφαλώς στην πορεία την μοναχική, την ισόβια αυτή πορεία. Και πράγματι, στην μετέπειτα ζωή είδαμε πόσο αλήθεια είχαν τα απλά αυτά λόγια.

Ο Αββάς Παλάμων λέγει το εξής: Ο σωστός, ο τέλειος υποτακτικός ου χρήζει προσέχειν εντολάς Κυρίου. Δηλαδή η υπακοή αντικαθιστά όλες τις εντολές του Θεού. Και αυτό είναι μία μεγάλη αλήθεια και πραγματικότης, ότι ο σωστός υποτακτικός δεν έχει ανάγκη να προσέχη τίποτε άλλο, γιατί η υπακοή, σαν περιεκτική αρετή, τα έχει συγκεντρωμένα όλα μέσα της.

Λένε οι κοσμικοί άνθρωποι, κρίνοντες με την λογική τους και με τον υπερήφανο λογισμό, ότι η υπακοή στον μοναχισμό είναι ανασταλτική της προόδου, της δραστηριότητος, της αυτενεργείας, γιατί δεν υπάρχει η ελευθερία της δράσεως, η ελευθερία του να κάνη κάνεις ό,τι θέλει και έτσι ο μοναχός υφίσταται έναν πνευματικό ευνουχισμό. Αυτοί οι άνθρωποι, άγευστοι της πνευματικής ζωής, άμοιροι της γνώσεως του βιώματος και της πείρας των Πατέρων, κρίνοντες μόνο με το λογικό και την υπερηφάνεια, δεν μπορούν να μπούν στο πνεύμα και στο νόημα της υπακοής και λένε ότι μ’ αυτήν την υποδούλωσι ο μοναχός καταστρέφεται.

Πόσον όμως είναι λανθασμένος ο λογισμός τους και πόσον είναι μακρυά από την αλήθεια των πραγμάτων! Όταν κανείς υποδουλώση τον εαυτό του για τον Χριστό πραγματικά, αποκτά πνευματική διάστασι, αποκτά μια ολόκληρη πνευματική φιλοσοφία μέσα του, αποκτά την πραγματική ελευθερία. Εκείνος που δουλεύει στο θέλημά του είναι δούλος στα πάθη του.

Πάρτε τον κοσμικό άνθρωπο. Πόσο αρρωστημένος είναι ψυχικά! Με την δήθεν εξωτερική ελευθερία του υποδουλώνεται στα πάθη και στις αδυναμίες. Και βλέπετε την κακοδαιμονία έξω. Δεν μπορείς να τον εγγίσης τον άλλο. οργίζεται, βλασφημεί, ταράσσεται, χολώνεται. Τόσα και τόσα πάθη δέρνουν την ανθρώπινη καρδιά εν ονόματι της δήθεν ελευθερίας.

Αντιθέτως, η φαινομενική υποδούλωσις στο θέλημα του Θεού δια του Γέροντος δίνει στον υποτακτικό την πραγματική ελευθερία των παθών, δίνει την υγεία στην ψυχή, ενώνει τις πνευματικές δυνάμεις που έχουν διασπασθή από την αλόγιστη ελευθερία, και τον κάνει να είναι ανώτερος από τις αρρώστειες που κατατρύχουν και παραμορφώνουν και ταλαιπωρούν την ψυχή. Γίνεται ελεύθερος στο πνεύμα, γίνεται ελεύθερος στις σκέψεις και στους λογισμούς, ξεφεύγει από αυτή την τυραννία. Με την Χάρι του Θεού και την χάρι της υπακοής ελευθερώνεται η καρδιά και ακόμη και το σώμα από την αισχρότητα. Γίνεται κύριος στα πάθη και όχι δούλος.

309388-05

Η πείρα των Γερόντων, η πείρα τόσων αιώνων μοναστικής ζωής λέγει: «Ανέπαυσες τον Γέροντά σου, ανέπαυσες τον Θεό. Δεν ανέπαυσες τον Γέροντά σου, ούτε τον Θεόν ανέπαυσες». Ο Γέροντας αναλαμβάνει πάνω στους ώμους του όλη την ευθύνη των ψυχών χωρίς μισθό, χωρίς καμμία υποχρέωσι. Τα διαθέτει όλα, μέρα-νύχτα δαπανά και εκδαπανάται. Κάνεις δεν μπορεί να γνωρίση την κρυφή ζωή ενός Γέροντος -τους στεναγμούς, τα δάκρυα, την προσευχή, τον μόχθο και τις πίκρες που ποτίζεται. Από το πρωί που θα σηκωθή έως την ώρα που θα κλείση τα μάτια -κι αν τα κλείση- αναλώνεται και λειώνει και απλώνει την αγάπη του σε όλους και σταυρώνεται καθημερινά, ένας άνθρωπος, για να μπορέσουν να αναστηθούν ψυχικά οι άλλοι.

Δεν θέλει καμμία αναγνώρισι, αλλά είναι κάποια μικρή απαίτησις να μην πικραίνεται. Όταν πικραίνεται ο Γέροντας, πικραίνεται και ο Θεός. Από την Παλαιά και την Καινή Διαθήκη η τιμή στους κατά σάρκα γονείς είναι μεγάλη υπόθεσις: Τίμα τον πατέρα σου και την μητέρα σου, ίνα ευ σοι γένηται και ίνα μακροχρόνιος γένη επί της γης. ο κακολογών πατέρα αυτού ή μητέρα αυτού τελευτήσει θανάτω. Εάν είναι επιταγή και θεία εντολή η τιμή στους σαρκικούς γονείς, πόσο μάλλον θα πρέπη να τιμούμε τους πνευματικούς! Εκείνοι μας γεννούν σωματικά, ενώ ο πνευματικός γονεύς μας αναγεννά και μας ανασταίνει πνευματικά. Αυτή η τιμή δεν σταματά στον Γέροντα, αλλά διαβαίνει προς τον Θεό. Ο Γέροντας έχει μέσα στον μοναχισμό αποστολική διαδοχή, είναι διάδοχος των Αποστόλων. Ο Κύριος είπε: Ο ακούων υμών εμού ακούει, και ο αθετών υμάς εμέ αθε­τεί. ο δε εμέ αθετών αθετεί τον αποστείλαντά με. «Όποιος κάνει υπακοή σε σας, εμένα υπακούει, λέγει ο Κύριος, και όποιος αθετεί, όποιος σας παρακούει, παρακούει εμένα». Επομένως, ό,τι κάνουμε, το κάνουμε για τον Θεό και όχι για τον άνθρωπο. Ο Θεός έβαλε τον Γέροντα σαν ορατή εικόνα για να τον υπακούουμε, γιατί δεν έχουμε τον Κύριο μπροστά μας να του κάνουμε υπακοή.

Ο Γέροντας δεν κερδίζει τίποτε από την δική μας προσπάθεια, τον αγώνα και την υπακοή σ’ αυτόν, παρά μόνο κόπο και μόχθο, αγωνία, αγώνα, συμβουλές και πίκρες. αυτά είναι ο κλήρος και ο μισθός του. Επομένως, το συμφέρον μας είναι να ευαρεστήσουμε τον Θεό δια του Γέροντος κάνοντας κατά το δυνατόν απόλυτη υπακοή, διότι αυτό είναι το κέρδος μας, αυτή είναι η επιτυχία μας η αιώνια. Εάν κανείς επιτύχη σε όλα, αν αριστεύση σε όλα, αποτύχη όμως στην βάσι, αποτύχη στο θεμέλιο της υπακοής, τότε είναι όλα άχρηστα. Εκείνο που ζητάει ο Θεός και θα ζητήση και στην κρίσι του είναι το κατά πόσον εμείς κάναμε υπακοή.

Η υπακοή έχει πάρα πολλά πνευματικά κέρδη. Το κυριότερο όμως είναι το ότι ο άνθρωπος ελευθερώνεται από την δυναστεία των παθών και έρχεται σε άμεση σχέσι και επαφή με τον Θεό. Λέγει ο άγιος Συμεών ο Νέος Θεολόγος ότι ο όντως υποτακτικός εξομοιούται τω Υιώ του Θεού, γίνεται όμοιος, εξισώνεται με τον Υιόν του Θεού. Άλλωστε, η σωτηρία μας τί είναι; Είναι υπόθεσις υπακοής. Ο Κύριος έκανε υπακοή στον Πατέρα Του και δεν ήρθε να κάνη το δικό του θέλημα αλλά το θέλημα του πέμψαντός αυτόν Πατρός. Γι’ αυτήν την υπακοή και την ταπείνωσι του έδωσε ο Θεός το όνομα Ιησούς και σ’ αυτό το όνομα φρίττουν οι δαίμονες.

Ο μοναχός ο υποτακτικός είναι ο πιο ευλογημένος και ο πιο ευτυχισμένος άνθρωπος, όταν βέβαια το θέλη. Είναι ο πιο ελεύθερος και πιο ανεύθυνος άνθρωπος πάνω στη γη, εκείνος που έχει τις μεγαλύτερες προϋποθέσεις να προχωρήση στον δρόμο τον πνευματικό, να προχωρήση στις αρετές, να γεμίση από αγάπη, να γνωρίση τον Θεό και να έρθη σε μία αίσθησι και σε μία προσωπική επαφή μαζί Του. Το βάρος που δένει τον άνθρωπο και τον κρημνίζει και τον κάνει να μην μπορή να προχωρήση είναι η ευθύνη, η μέριμνα, η πολυπραγμοσύνη και η πολυκτημοσύνη. Βασικωτάτη προϋπόθεσις για να προχωρήση κανείς, για να ανεβή έναν ανήφορο, είναι να μην έχη βάρος. Και αυτό το βάρος, εάν το θέλη, ήδη το έχει αποθέσει ο υποτακτικός, αφ’ ης στιγμής έβαλε τον εαυτό του στην υπακοή του Θεού. Για τί άλλο έχει να μεριμνήση ο υποτακτικός εκτός από την ψυχή του, εκτός από το να πετάξη τα πάθη, να γνωρίση την Χάρι του Θεού με την απερίσπαστη προσευχή κατά το δυνατόν, να αγκαλιάση όλους τους πατέρες και όλο τον κόσμο με την προσευχή του, να αγωνισθή με τα συγκεκριμένα πάθη που βλέπει ότι χρειάζεται να δώση το κέντρο βάρους του αγώνος, να γνωρίση την περιοχή των δακρύων, της κατανύξεως, της φιλαδελφίας, του ταπεινού φρονήματος;

Μάθετε εδώ περισσότερα για τη ζωή στα μοναστήρια του Αγίου Όρους

Είναι μεγάλη υπόθεσις, πατέρες μου, η υπακοή. Δεν είναι κάτι παραμικρό. Είναι το θεμέλιο και η σκεπή του σπιτιού. Ούτε χωρίς θεμέλιο μπορεί να σταθή ένα σπίτι, αλλά ούτε και χωρίς σκεπή. Δεν θα αγαπήση κάνεις γνήσια και ειλικρινά τον Θεό ούτε τους ανθρώπους ούτε τους αδελφούς του, εάν δεν περάση από την πόρτα της υπακοής. Όπως αναφέρει ο Κύριός μας στο Ευαγγέλιο, ότι όποιος δεν περνάει από την πόρτα στην αυλή των προβάτων δεν είναι ο ποιμήν, αλλά είναι ο ληστής και ο κλέπτης, έτσι και όποιος δεν περάση από την υπακοή, δεν σκύψη, δεν ταπεινωθή, δεν μπορεί να αγαπήση. Θα αγαπήση συμφεροντολογικά ή υποκριτικά, θα αγαπήση για άλλους λόγους, όχι όμως θεϊκά, ειλικρινά, πηγαία. Δεν θα αγαπήση πνευματικά. Όταν κανείς μπη μέσα σ’ αυτήν την ατμόσφαιρα, μπη σ’ αυτό τον χώρο της πνευματικής αγάπης του Θεού, τότε αισθάνεται και γεύεται άλλα πράγματα. Αλλοιώνεται με την Χάρι του Θεού κατά τέτοιο τρόπο, που συναλλοιούται και η αίσθησις, ο νους και η γνώσις και όντως θεολογεί, δηλαδή λέγει λόγια Θεού, σκέφτεται και κινείται και αισθάνεται θεϊκά.

Γι’ αυτό, πατέρες μου, ας επιμεληθούμε την υπόθεσι αυτή την μεγάλη της υπακοής, για να μας σκεπάση το έλεος του Θεού και να μπορέσουμε να αισθανθούμε την Χάρι του Θεού εδώ σ’ αυτή την προσωρινή, την περαστική μας ζωή, αλλά και να κερδίσουμε ιδιαίτερα, με τις ευχές των οσίων Πατέρων, τον ευλογημένο Παράδεισο, που είναι η πραγματική και μόνιμη και φωτεινή και μακαρία πατρίδα μας.

Πηγή: Αγιορείτικες μνήμες

Advertisements

Τα χαρακτηριστικά της μοναχικής πολιτείας

Posted in Uncategorized with tags , , , , , , , , , on October 7, 2015 by anazhtitis

Σύμφωνα με το Γέροντα Αιμιλιανό Σιμωνοπετρίτη τα γνωρίσματα της μοναχικής ζωής ορίζονται ως εξής:

Η αποδοχή της μοναστικής κλήσης γεννά μέσα στον υποψήφιο μοναχό τον πόθο για μια ζωή αγάπης [1] τριαδικής, η οποία συνίσταται στην απώλεια του εγώ προκειμένου να οδηγηθεί στην κατάφαση του είναι του, ώστε σύμπασα η ύπαρξή του να «αναφέρεται» στο Θεό • ο άλλος γίνεται ο πραγματικός εαυτός του, ο δικαιούχος, ο κριτής, κι έτσι ισορροπούνται οι διαπροσωπικές σχέσεις και θεμελιώνεται η κοινωνική ζωή.

ta-xarakthrhstika-ths-monaxikhs-politeias-1

Το δεύτερο χαρακτηριστικό της μοναχικής πολιτείας στο Άγιον Όρος είναι η ζωή ισότητος [2], μία πανάρχαια και δυσεκπλήρωτη ανθρώπινη επιθυμία πολιτικών, ιδεολόγων, φιλοσόφων, επαναστατών. Είναι ζωή ισότητος γιατί είναι ζωή κοινότητος. Υπαγορεύεται από την υποταγή του προσωπικού βουλητικού και επιθυμητικού στην εν Χριστώ κοινωνία των αδελφών. Αλλοιώς , αν διασώζει και προτάσσει τις προσωπικές του επιθυμίες , διαπράττει μια πνευματική μοιχεία, σφετερίζεται ο,τι ανήκει στο Θεό. Η άρνηση των πάντων επιφέρει την ισότητα, γιατί τα πάντα παρέχονται στο κοινόβιο εξίσου σε όλους, οι άλλοι είναι οι κατέχοντες και διδόντες η Ορθόδοξη Εκκλησία, οι άγιοι, οι άγγελοι, ο Θεός,το σύμπαν ολόκληρο, ο,τι είναι υπαρκτόφανταστικό η επιθυμητό, τα πάντα είναι κοινά τοις πάσι [3].

Η μοναχική ζωή είναι επιπλέον ζωή χαράς και αγαλλιάσεως που βιώνεται στις καθημερινές πράξεις, ενέργειες, συνάξεις, λατρείες, προσευχές ως αλαλαγμός και κρότησις χειρών [4], ως ο μοναχός να είναι ένας μεθυσμένος, ένας σαλός [5] που δε ζει το παρόν της πεζότητος αλλά μια πραγματικότητα διαφορετική-οντολογική. Στοιχείο αυτής της χαράς είναι παραδόξως το δάκρυ, που συνδυάζει την ικεσία και τη δοξολογία , δείγμα κι αυτό μιας υπέρμετρης αγάπης, η οποία αγκαλιάζει το σύμπαν.

ta-xarakthrhstika-ths-monaxikhs-politeias-2

Στο άρθρο που ακολουθεί μάθετε περισσότερα για τη ζωή του Αγιορείτη μοναχού.

Κυρίως όμως η μοναχική βιοτή είναι ζωή ελευθερίας και αναγωγής στο Θεό • φυγής από την αμαρτία, τους συμβιβασμούς, το χώρο και το χρόνο, την εξορία του Αδάμ, το νόμο και τον καθημερινό θάνατο. Είναι νόστος επιστροφής στον πατρικό οίκο , στη ζωή της χάριτος, γίνεται περιουσία του Θεού, διατηρεί τη ρίζα του, την παράδοσή του , δε χάνει την αίσθηση των πραγμάτων αλλά διαπράττει μία ανταρσία, ένα «ανταρτιλίκι» που του δίνει τη δύναμη ελευθέρως και αβιάστως να τα «βροντήσει όλα» για να μείνει αυτός μόνος με το Θεό και υποστατικά – προσωπικά να ενωθεί μ’ Ἐκείνον [6] και την Εκκλησία. Με διάλογο και κοινωνία προσώπων εν υπακοή προς το γέροντα και την αδελφότητα, διασώζεται η ελευθερία όχι ως σιδερένια πειθαρχία αλλά ελεύθερο δόσιμο αγάπης.

Έτσι η μοναχική πολιτεία γίνεται ζωή καταξιώσεως της προσωπικότητος , παρά την ισότητα, και ανελίξεως στην πληρότητα της εν Χριστώ τελειώσεως. Η φυγή από τον κόσμο συνεπάγεται φυγή από την αβεβαιότητα, την αγωνία, τον περισπασμό, το διχασμό, τη διάσπαση που προκαλείται από τη δεσποτεία του ιδίου θελήματος• ο μοναχός οδηγείται στην πληρότητα, την ακεραιότητα, την καθολικότητα, την οικουμενικότητα, το μαρτύριο [7], την εν Θεώ υποστατική επανένωση του εαυτού του, τη σύναψη του πνευματικού και αιωνίου γάμου [8] του με το Θεό.

Επιπλέον η μοναχική πολιτεία γίνεται ζωή ουρανίων και πνευματικών πραγματικοτήτων [9], που καθιστούν το μοναχό ουρανοβάμονα. Με τη γεροντική καθοδήγηση, την καρποφόρα σιωπή, την τελεία αγνόηση, την απράγμονα ησυχία, την απερίσπαστη απραξία, την έντονη προσευχή, την έμπονη μνήμη, ανάγεται στην «ελλογία» δηλ. την κοινωνία μετά του Θείου Λόγου Ιησού.

Διαβάστε εδώ για τη σύνδεση του μοναχικού βίου με την αγγελική πολιτεία.

[1] Γέροντος Αιμιλιανού, Μοναχισμός, Πορεία προς Θεόν, στο ΣΥΝΑΞΙΣ ΕΥΧΑΡΙΣΤΙΑΣ, οπ.παρ. σ.53.

[2] Οπ.παρ. σ. 54

[3] Πρ. 2,44

[4] Ψαλμ. 46,1 και 97,4

[5] Αρχιμ. Αιμιλιανού , Ισάγγελος χορεία, μνημ. εργ. στο συλλογικό έργο ΟΡΜΥΛΙΑ , σ. 157-160.

[6] Γέροντος Αιμιλιανού, Μοναχισμός , πορεία προς Θεόν,οπ.παρ.,σ. 59-60.

[7] Αιμιλιανού Αρχιμ. , οπ.παρ., Κατηχήσεις τ. 1, σ. 308

[8] Οπ.παρ., Κατηχήσεις τ. 2, σ. 211-217

[9] Γέροντος Αιμιλιανού, μνημ. εργ. στο ΣΥΝΑΞΙΣ ΕΥΧΑΡΙΣΤΙΑΣ , οπ. παρ. , σ. 68

http://www.artionrate.com/index.php/blog/arthrografia/agioreitikh-zwh/1486-ta-xarakthrhstika-ths-monaxikhs-politeias-2

Ταύτιση μοναχικού και αγγελικού βίου – κοινά σημεία

Posted in Uncategorized with tags , , , , , , , , , , , , , , , , , , on July 16, 2015 by anazhtitis

Η σύνδεση του μοναχικού βίου με την αγγελική πολιτεία έχει να κάνει με το ότι οι ερημίτες – αναχωρητές μοναχοί βρίσκονταν συνεχώςσε επαφή με το Θεό, συνδεδεμένοι με τη Θεια Χάρη, όπως ακριβώς και οι άγγελοι. Οι μοναχοί το πετυχαίνουν αυτό μέσω της αδιαλείπτου προσευχής τους. Γι’ αυτόν ακριβώς το λόγο οι μοναχοί αποκαλούνται και  “ουρανοπολίται” καθότι έχουν εγκαταλείψει τα εγκόσμια, είναι“αποθνήσκοντες τω κόσμω”.

Για να ορίσουμε τα κοινά σημεία της μοναχικής ζωής και του αγγελικού βίου, κρίνουμε ορθό να αναφερθούμε με συντομία στον όρο“άγγελος”. Έτσι θα ανατρέξουμε στη σκέψη του Αγίου Ιωάννου Δαμασκηνού: “Άγγελος τοίνυν εστίν ουσία νοερά, αεικίνητος, αυτεξούσιος, ασώματος, Θεώ λειτουργούσα, κατά χάριν εν τη φύσιν το αθάνατον ειληφυία, της ουσίας το είδος και τον όρον μόνος ο Κτίστης επίσταται”.

Γνωρίζουμε λοιπόν ότι οι άγγελοι είναι ασώματα και νοερά όντα, αθάνατα κατά χάριν. Οι άγγελοι είναι ετερόφωτα όντα, λαμβάνουν τηχάρη από το Θεό. Κατά τον Άγιο Ιωάννη Δαμασκηνό, κύριο έργο των αγγέλων είναι να υμνούν και να υπηρετούν το Θεό κατά το θείο του θέλημα. Άρα έτοιμοι για την εκπλήρωση του θείου θελήματος και πάντα κοντά στο Θεό.

x7176

 

Όπως ακριβώς δηλαδή οφείλουν να πράττουν και οι μοναχοί. Ας εξετάσουμε όμως και τη σκέψη ενός γνωστού δυτικού θεολόγου, του Jean Danielou. O Danielou υποστηρίζει στο έργο του “The Angels and their mission” ότι υπάρχουν δυο λανθασμένες απόψεις που ακούγονται συνήθως για τους αγγέλους. Η πρώτη είναι ότι τους ενσωματώνουμε μαζί με τους δαίμονες ως προσωποποιήσεις, ενώ η δεύτερη είναι το γεγονός όπου μερικοί άνθρωποι, ενώ δείχνουν ένα ζωντανό ενδιαφέρον για τον αόρατο κόσμο, προσπαθούν να τον εξηγήσουν μέσω του πνευματισμού και της θεοσοφίας και έτσι ξεφεύγουν από τον ένα και μοναδικό τρόπο κατανόησης, τον Ιησού Χριστό.

6820

 

Ο Danielou συνεχίζει λέγοντας ότι οι μεγαλύτεροι Πατέρες και Άγιοι έζησαν επί ίσοις όροις με τους αγγέλους καθώς η ζωή των αγγέλων αποτέλεσε κατά μεγάλο μέρος ζωή προς μίμησιν. Οι Άγγελοι, όπως πολλές φορές και οι μοναχοί (μέσω τωνμεταφράσεων και των αντιγραφών των θειων γραφών) αποτελούν τουςεξηγητές της Θείας Γραφής. Η Αγία Γραφή μας παρουσιάζει τους αγγέλους ως “λειτουργικά πνεύματα εις διακονίαν αποστελλόμενα”.

p56-gavriil-(56k75b-gav-75)

 

Οι άγγελοι αποτελούσαν τους αγγελιοφόρους του μηνύματος του Καινού Ποτηρίου, της Καινής Διαθήκης. Έτσι, σήμερα οι μοναχοί έχουν το έργο ως άλλοι στρατιώτες των πνευματικών κάστρων να διατηρήσουν το χριστιανικό μήνυμα, να κρατήσουν άσβεστη τη λυχνία της δυσχιλιετούς και πλέον παρουσίας που έχει το ευαγγελικό γεγονός. Στην παρούσα φάση θα μπορούσαμε να προσθέσουμε ότι όπως οι άγγελοι οδήγησαν και νουθέτησαν τον Ζαχαρία, τον Ιωσήφ και την  Υπεραγία Θεοτόκο στο μυστήριο της ελεύσεως του Υιού του Θεού, έτσι και σήμερα οι μοναχοί έχουν επιφορτιστεί το δύσκολο έργο να οδηγήσουν το σεπτό πλήρωμα της Εκκλησίας στον επανευαγγελισμό και στο μυστήριο της Θειας Ευχαριστίας. Η ύπαρξη των αγγέλων μας είναι γνωστή από την ιουδαϊκή παράδοση και την Παλαιά Διαθήκη. Έτσι, βρίσκουμε δείγματα της κτιστότητας τους, καθώς εκεί αναφέρονται εργασίες που τους ανατίθενται, αποστολές, συμμετοχές σε γεύματα κ.α.

p18-gavriil-(18k74-gav-45)

 

Στην Καινή Διαθήκη επίσης βλέπουμε τους αγγέλους ως μεσολαβητές των μηνυμάτων του Θεού στους ανθρώπους. Ομοίως και οι μοναχοί αποτελούν πλέον τους μεσολαβητές των ανθρώπων στο Θεό. Άγγελοι και μοναχοί έχουν μια κοινή αποστολή. Όπως οι άγγελοι αποστέλλονταν και αποστέλλονται από το Θεό σε κρίσιμες για τον άνθρωπο στιγμές, έτσι και ο σημερινός άνθρωπος στη στιγμή της ανάγκης τρέχει με ζώσα πίστη στα μοναστήρια του τόπου μας για να αποστείλει και να εναποθέσει μαζί με τους μοναχούς τις προσευχές και τις ελπίδες του στο Θεό.

005-500x415

Χαρακτηριστικό είναι και ένα άλλο σημείο αγγέλων – μοναχών. Οι άγγελοι είναι εν ενεργεία πνευματικά όντα, ενώ οι μοναχοί είναι ενδυνάμει πνευματικά όντα μέσω της προσευχής, της νηστείας, τηςσωματικής καταπονήσεως και της ταπείνωσης. Καθώς οι εικόνες είναι γνωστές ως “οι διδάσκαλοι τωναγραμμάτων”, γι’ αυτό η Εκκλησία φρόντισε να υπάρχουν εμφανείς συμβολισμοί και κατά τη Θεια λειτουργία. Έτσι το οράριο των ιεροδιακόνων σε μορφή χιαστί αποτελεί συμβολισμό κλειστών φτερών αγγέλου. Ακόμα υπάρχουν αναφορές στην Παράδοση της Εκκλησίας ότι μαζί με άξιους μονάζοντες πολλές φορές συλλειτούργησαν και άγγελοι.

The Seraphim The first group of angels consists of those who are in God's presence and are said to be directly and immediately one with Him: the Seraphim with their six wings, the many-eyed Cherubim and the holiest Thrones. An angel, then, is an intelligent essence, in perpetual motion, with free-will, ministering to God, having obtained by grace an immortal nature. It is not susceptible of repentance because it is incorporeal. For it is owing to the weakness of his body that man comes to have repentance. They are secondary intelligent lights derived from that first light which is without beginning, for they have the power of illumination; they have no need of tongue or hearing, but without uttering words they communicate to each other their own thoughts and counsels. Based on St. John of Damascus In the photo, a candid moment from Divine Leiturgy near to the Holy Altar at Vatopaidi.

Είναι γεγονός ότι ο μοναχικός βίος πολλές φορές έγινε θέμα ενασχόλησης της εκκλησιαστικής τέχνης είτε με την μορφή της εκκλησιαστικής Βυζαντινής μουσικής, είτε με την μορφή της αγιογραφίας.
Στην Βυζαντινή αγιογραφία είναι πολύ γνωστό ότι πρόσωπα που ομοίασαν με το βίο τους στους αγγέλους προσπαθώντας να ξεπεράσουν την ταπεινή ανθρώπινη φύση, όπως ο Άγιος Ιωάννης Πρόδρομος, εικονίζονται με αγγελικά φτερά. Μαρτυρίες για την ταύτιση μοναχών και αγγέλων μας δίνουν καιοι αρκετές απεικονίσεις, που βρίσκουμε κυρίως στα μοναστήρια, του μοναχού ως αγγέλου ή του σταυρωμένου μοναχού, πλαισιωμένου από αγγέλους.

p11-prodromos-(11k-10pro-40)

 

Οι μοναχοί τιμούν ιδιαιτέρως τους αγγέλους. Με την αδιάκοπηπροσευχή προσπαθούν να τους μιμηθούν στην ακατάπαυστη δοξολογία του Θεού, ώστε να γίνουν και αυτοί “ισάγγελοι” και έτσι να αναπληρώσουν το πεσόν τάγμα των αγγέλων, δηλαδή τους Διαβόλους.

monaxoi aggeloi

Πρέπει επίσης να τονίσουμε τα λατρευτικά κοινά στοιχεία των μοναχών με τους αγγέλους. Κατά πρώτον οι άγγελοι έχουν ως κύριο έργο τους την υμνολόγηση του Θεού. Το ίδιο έργο έχουν και οι μοναχοί. Επιπροσθέτως, κοινό στοιχείο αποτελεί και ο απώτερος σκοπός τους, η αγιότητα. Προαναφέρθηκε ότι οι άγγελοι είναι κατά χάριν αθάνατα όντα αλλά δεν πρέπει να ξεχνάμε ότι αποτελούν κτιστά όντα, οπότε συνεχώς παλεύουν να διατηρήσουν την αγιότητα τους. Έτσι πράττουν και οι μοναχοί. Διαρκώς μάχονται τους τρεις εχθρούς της σωτήριας τους, τον διάβολο, τον κόσμο και τον ίδιο τους τον εαυτό. Μέσα από αυτή την αέναη μάχη, οι μοναχοί, μιμούμενοι τον αγγελικό βίο, προσπαθούν να απέχουν “εν γνώσει και αγνοία” από την αμαρτία. Οι άγγελοι αποτελούν το πρότυπο ζωής των μοναχών, καθώς έκαναν θεαρέστως χρήση της ελευθερίας που τους παρείχε το αυτεξούσιο και επέλεξαν το δρόμο του Θεού. Ομοίως και οι μοναχοί με γνήσιο εκκλησιαστικό ήθος και προσωπική βούληση εγκατάλειψης του κόσμου, επιλέγουν τον ανηφορικό και δύσκολο δρόμο του μοναχισμού.

aggeloi k monaxoi

Μάθετε  περισσότερα για τους αγγέλους εδώ.

http://www.academia.edu/

Η ζωή του Αγιορείτη μοναχού

Posted in Uncategorized with tags , , , , , , on May 12, 2015 by anazhtitis

Η αρχή της ημέρας βρίσκει ξύπνιους του μοναχούς, με διάθεση εσωτερικής συνοχής, έτοιμους για τον αγώνα της καθημερινότητας. Η ζωή τους φωτίζει το σκοτάδι της νύχτας, που το ζωογονεί με τους αναστεναγμούς της προσευχής, αφήνοντας για τη μέρα καθετί που υπηρετεί την αναγκαιότητα της επιβίωσης, ακόμα και αυτή την ανάπαυση.

agioreiths-1

Είναι πολύ σοφή η επιλογή της βυζαντινής ώρας, τόσο συμβατή με την προσευχή και την ταπείνωση του μοναχού. Το πρόγραμμα είναι σταθερό και επακριβώς προσδιορισμένο από το τυπικό:

Ακολουθίες, κανόνας προσευχής στο κελί, διακονήματα, εργασίες, παραγωγή μοναστηριακών προϊόντων, αγιογραφία. Τα καθορισμένα αυτά σημεία αναφοράς στο Άγιον Όρος, επαναλαμβανόμενα καθημερινά, διευκολύνουν τον αγιορείτη μοναχό να μη διασκορπίζεται ο νους του και τον κάνουν να είναι πολύ πιο παραγωγικός από τον άνθρωπο που διαλύεται μέσα στις αναρίθμητες «επιλογές» που προσφέρει ο πολιτισμός και οι προτεινόμενες πολλαπλές «εμπειρίες».

Δεν πρόκειται λοιπόν για μια ανούσια επανάληψη ή για μια προσπάθεια για απόλυτη συνέπεια… Η επανάληψη στην μοναχική ζωή κάνει ικανό τον άνθρωπο να πραγματοποιεί τις απλές βιολογικές καθημερινές στιγμές και έτσι να τις ανυψώνει μέσα σε μια ατμόσφαιρα δοξολογίας. Αντίθετα η αταξία και η σύγχυση που αυτή προκαλεί είναι ένδειξη φιλαυτίας.

agioreiths-4

agioreiths-3

agioreiths-5

Το εάν ο μοναχός δουλέψει στον κήπο, στην τράπεζα ή στην βιβλιοθήκη δεν έχει τόση σημασία. Αν γράψει, κτίσει, αγιογραφήσει ή ψάλλει, ή δεν κάνει τίποτε εξωτερικά – σε περίπτωση αδυναμίας – δεν έχει σημασία. Μέσα από όλα αυτά, όσα κάνει και όσα δεν κάνει, ένα ώριμος μοναχός ακτινοβολεί! Μεταγγίζει τη χάρη και την ηρεμία και τη δοξολογία προς τον Θεό, που πλημμυρίζει την καρδιά του.

Οι μοναχοί έχουν τη δική τους αντίληψη του χρόνου. Προγραμματίζουν τις ημέρες, τα χρόνια, τη ζωή τους. Και εμπιστεύονται ένα μέτρο χρόνου που αποδείχτηκε στη διάρκεια εκατονταετιών, η καλύτερα χιλιετιών, ουσιώδες και σωτήριο. Κάθε ώρα έχει τη δική της ποιότητα. Υπάρχει έτσι η εναλλαγή προσευχής και εργασίας. Υπάρχει ο ίδιος πάντοτε ρυθμός σιωπής και ακολουθιών, νηστείας και εορτών, ήχων και οσμών. Ανατολή και δύση του ηλίου. Μεσημέρι και μεσάνυχτα, φως και σκοτάδι.

Για τους μοναχούς αποτελούν ιερές ώρες και ιερά σημεία – ξεχωριστές αλλά και δεμένες στο καθημερινό κύκλο προσευχής και λατρείας – οι στιγμές που παράγουν τα προϊόντα του Αγίου Όρους. Είτε πρόκειται για την παραγωγή της βυζαντινής τέχνης της αγιογραφίας, είτε για την συγγραφή βιβλίων σχετικών με την ορθοδοξία, είτε εργασίες για την απλή μοναστηριακή διατροφή, είτε για άλλα εργόχειρα. Στη διαφορετικότητα αυτής της πνευματικής και μυστηριακής δραματουργίας κρύβεται η ουσία και η ζωντάνια της ύπαρξης των μοναχών. Και στη γνώση της πορείας η σιγουριά τους.

agioreiths-2

Ο μοναχός δεν στρέφει το μάτι του συνεχώς στην ώρα και το χρόνο της ημέρας που περνάει, αν και είναι ο κατ’ εξοχήν τύπος ανθρώπου που προσδοκά το μέλλον. Αλλά αυτό το κάτι που μας κάνει να καταλαβαίνουμε καλύτερα το πώς βιώνουν οι μοναχοί την ημέρα τους, δεν είναι τίποτε άλλο πέρα από την έλευση της Βασιλείας του Θεού.

Ο χρόνος για τον μοναχό επομένως έχει σημασία σαν μια ευκαιρία να κάνει ο άνθρωπος την αρχή μιας καινούργιας προσωπικής πνευματικής πορείας. Να εντάξει την προσωπική του ιστορία στην αιωνιότητα. Αυτό ισχύει για όλους τους ορθόδοξους χριστιανούς.

http://www.artionrate.com/index.php/artion-magazine/artion-kalesma/1313-zwh-agioreith-monaxou

Παπά Ματθαίος Καρακαλληνός

Posted in Uncategorized with tags , , , , on October 20, 2014 by anazhtitis

eksofilo papa mathaios karakalinos

Ο παπά Ματθαίος, κατά κόσμον Ιωάννης Μητσόπουλος γεννήθηκε σ΄ένα χωριό του νομού Αρκαδίας, το έτος 1905, από γονείς φτωχούς μέν αλλά ευσεβείς.

Σε μία στιγμή, κατά το έτος 1927, εγκαταλείπει τα πάντα και παίρνει τον δρόμο διά το Αγιώνυμον Όρος με τα συγκοινωνιακά μέσα της εποχής εκείνης. Όταν έφθασε στο Άγιον Όρος, οδήγησε τα βήματά του κατ’ αρχάς στην Ιερά Σκήτη Αγίου Παντελεήμονος της Μονής Κουτλουμουσίου.

Εκεί υποτάχθηκε σε ένα Γέροντα και έλαβε τη λεγομένη ρασοευχή. Δεν έμεινε όμως για πολύ εκεί, παρά μόνον δύο χρόνια και κατόπιν επήγε και εκοινοβίασε εις την Μονήν Καρακάλλου, όπου και διήνυσε όλη την υπόλοιπη μοναχική του ζωή μέχρι το τέλος του. Ηγούμενος τότε στη Μονή Καρακάλλου ήταν ο φημισμένος σε ολόκληρο το Άγιον Όρος για την αρετή του και την πνευματικότητα του παπά Κοδράτος. Η υπακοή του στον Ηγούμενο Κοδράτο και η αγωνιστικότης του, όπως μας έλεγαν άλλοι παλαιοί πατέρες της Μονής, ήταν υποδειγματική.

Μετά την κοίμηση του Ηγουμένου Κοδράτου, χειροτονήθηκε διάκονος και ιερεύς. Έκτοτε δεν σταμάτησε την Θεία Λειτουργία· λειτουργούσε καθημερινώς επί 45 ολόκληρα χρόνια, μέχρι το τέλος της επιγείου ζωής του. Είχε τόσο πόθο και επιθυμία να λειτουργή κάθε ήμερα, ώστε ήταν αδιανόητο εις αυτόν να περάσει μία ήμερα πού να μην λειτουργήσει. Και όταν δεν είχε εφημερία στο Καθολικό, επήγαινε σε κάποιο παρεκκλήσι της Μονής. Μας έκανε ιδιαίτερη εντύπωση το γεγονός ότι «έπαιρνε καιρό», όπως λέγεται, για τη Θεία Λειτουργία, μόλις άρχιζε το πρώτο ψαλτήρι στον Όρθρο. Ήθελε να μνημονεύει πολλά ονόματα στην προσκομιδή και μνημόνευε όσο γινότανε περισσότερα. Είχε μπροστά του παλαιά βιβλία της Μονής τα λεγόμενα «παρρησίαι», όπου περιέχουν ονόματα κτητόρων, δωρητών, αφιερωτών και άλλων χριστιανών από παλαιά χρόνια και τα έμνημόνευε κάθε ημέρα. Βέβαια δεν προλάβαινε να τελειώσει όλο το βιβλίο σε μία ήμερα, αλλά από εκείνο το σημείο όπου σταματούσε τη μνημόνευσι, συνέχιζε την άλλη ημέρα. Όποιος χριστιανός πάλι του έδιδε ονόματα για να τα μνημόνευση, τα κρατούσε, μέχρι πού έλιωνε το χαρτί των ονομάτων από τη χρήση. Στα παρεκκλήσια όπου πήγαινε να λειτουργήσει, έπαιρνε μαζί του και τα χαρτιά με τα ονόματα.

Στα τελευταία χρόνια της ζωής του, όπου είχε σταματήσει να εφημερεύει στο Καθολικό της Μονής λόγω μεγάλης βαρηκοΐας, και πάλι δεν σταμάτησε να λειτουργεί, παρά πήγαινε σε ένα παρεκκλήσι εντός της Μονής, εις τον άγιο Παντελεήμονα. Λυπήθηκε πολύ τότε πού δεν θα ημπορούσε να συνέχιση άλλο την εφημερία στο Καθολικό. Κάποια ήμερα του λέγει ένας αδελφός: «Γέροντα, τόσα χρόνια έχετε εφημέριος -43 χρόνια είχε τότε ως ιερεύς- τόσα χρόνια λειτουργείτε κάθε ημέρα, τώρα να σταματήσετε για να ξεκουραστείτε». Και η απάντησης ήτο: «Μέχρι τελευταίας αναπνοής θα λειτουργώ, μέχρι τελευταίας αναπνοής». Και πράγματι συνέχισε να λειτουργεί και μόνο μία εβδομάδα πριν την κοίμηση του, όπου λόγω της ασθενείας του ήτο κλινήρης, σταμάτησε τη Θεία Λειτουργία.

Παρ’ όλο πού λειτουργούσε καθημερινώς, δεν είχε εξοικειωθεί με το ιερό Μυστήριο της Ορθοδοξίας. Μέχρι την τελευταία Λειτουργία του διατηρούσε εκείνον τον πρώτο ζήλο και την πρώτη ευλάβεια πού είχε ως νέος ιερεύς. Φαίνεται ότι την Θεία Λειτουργία την ζούσε, γιατί χαρακτηριστικό του ήταν ότι δεν βιαζότανε ποτέ να τελείωση γρήγορα. Δεν είχε γίνει γι’ αυτόν ή Θεία Λειτουργία μία τυπολατρία. Κάποτε τον ερωτήσαμε γιατί θέλει να μνημονεύει τόσα πολλά ονόματα στην προσκομιδή και μας απήντησε με την συνήθη απλότητα του· «γιά να ωφελούνται ψυχές».

Σε ολόκληρη τη μοναχική του ζωή στο κελλί του τον χειμώνα δεν άναβε σόμπα, όσα κρύα, χιόνια και παγωνιές κι αν έκανε. Ακόμη και στο παρεκκλήσι πού πήγαινε και λειτουργούσε, ποτέ μέχρι την τελευταία λειτουργία του δεν υπήρχε σόμπα.

Απέφευγε συστηματικά την άργολογία, τα σχόλια για πρόσωπα και καταστάσεις και την κατάκριση. Δεν αργολογούσε με κανέναν. Και εάν κανείς ήθελε να συζήτηση μαζί του, ήταν ολιγόλογος, αρκούμενος στα απαραίτητα. Ποτέ δεν τον ακούσαμε να κατηγορεί ή να κατακρίνει κανένα. Για όλους τους ανθρώπους είχε καλούς λογισμούς. Όλοι οι άνθρωποι για τον παπά Ματθαίο ήταν καλοί και άγιοι, γιατί ήταν ο ίδιος καλός. Εχαίρετο δε υπερβολικά, όταν έβλεπε τους νέους πατέρες της Μονής και γενικώς κάθε νέο μοναχό. Πολλές φορές μάλιστα από την χαρά του άφηνε τον εαυτό του ελεύθερο να ξεσπάσει σε διάφορες φράσεις εγκωμιαστικές γι’ αυτούς.

Σε όλη την μοναχική του ζωή δεν είχε εξέλθει στον κόσμο ούτε για λόγους ασθενείας. Ούτε στις Καρυές δεν πήγαινε. Ο ίδιος δεν ήθελε να εξέρχεται για κανένα λόγο. Ήτο πολύ ταπεινός και ανεξίκακος. Εάν κάποτε ερχόταν σε διένεξη ή διαφωνία με κάποιον αδελφό, αμέσως έσπευδε να του βάλει μετάνοια, έστω και εάν ήτο κατά πολύ νεώτερος ο άλλος αδελφός, μη προσπαθώντας να δικαιώσει τον εαυτό του.

Μία εβδομάδα πριν την κοίμηση του έπεσε στο κρεβάτι από ασθένεια της κοιλιακής χώρας. Δεν ημπορούσε να φάει τίποτε, ούτε και έβγαινε από το κελί του. Του είπαν οι πατέρες να τον πάνε στους ιατρούς, αλλά δεν ήθελε. Ξημερώνοντας η 5η Δεκεμβρίου 1985 παρέδωσε την αγία του ψυχή εις χείρας Θεού, τον οποίον επόθησε και ηγάπησεν εκ νεότητος..

Περιοδικόν «Ο Όσιος Γρηγόριος», Ετήσια Έκδοσις Ιεράς Μονής Οσίου Γρηγορίου Αγίου Όρους

http://www.artionrate.com/index.php/artion-magazine/artion-kalesma/918-akourastos-leitourgos-musthriwn-xristou

ΙΕΡΑ ΜΟΝΗ ΚΟΥΤΛΟΥΜΟΥΣΙΟΥ ΑΓΙΟΥ ΟΡΟΥΣ

Posted in Uncategorized with tags , , , , , , on September 3, 2014 by anazhtitis

KOYTLOYMOYSI

Πρωτοπρεσβύτερου Λάμπρου Φωτόπουλου

Μετὰ τὴν Γαλλικὴ Ἐπανάσταση ἡ ἀκολουθούμενη ἀπὸ τὴν Εὐρώπη τακτικὴ ἦταν ὁ διαμελισμὸς τῶν Αὐτοκρατοριῶν καὶ ἡ δημιουργία Ἐθνικῶν Κρατῶν. Μέσα σὲ αὐτὴ τὴν δίνη τῶν ραγδαίων ἐξελίξεων, στὴν Ἑλλάδα ἔλαχε νὰ παίξη τὸν ρόλο τῶν ἀρχαιοελλήνων. Ἂν καὶ ὁ τότε Ἑλλαδικὸς χῶρος εἶχε κατὰ πλειοψηφία Ἀρβανιτόφωνους, Σλαβόφωνους καὶ Τουρκόφωνους κατοίκους καὶ λιγότερο ἑλληνόφωνους, μὲ διάφορα ἐπιστημονικὰ ἅλματα καὶ πολιτικοθρησκευτικὲς μεθοδεύσεις σχηματίσθηκε μὲ τὴν πάροδο τῶν ἐτῶν μία Ἐθνικιστικὴ Ἰδεολογία ποὺ χρησιμοποιήθηκε σὰν μοχλὸς γιὰ τὴν διάσπαση τῆς Ὀθωμανικῆς Αὐτοκρατορίας καὶ στὴ συνέχεια γιὰ τὴν πολυδιάσπαση τῶν Βαλκανίων. Αὐτὸν τὸν Νεοεθνικισμὸ οἱ Βαλκανικοὶ λαοὶ τὸν πλήρωσαν, καὶ ἀκόμη τὸν πληρώνουν, μὲ ποτάμια αἱμάτων.
Στὴν Ἑλλάδα, σὰν μερικὸ διάδοχο τῆς Ρωμαϊκῆς Αὺτοκρατορίας (=Βυζαντίου) καὶ τῆς Ὀθωμανικῆς στὴ συνέχεια, τῆς δόθηκε, μεταξὺ ἄλλων, καὶ ἡ χερσόνησος τοῦ Ἂθωνα, ποὺ εἶναι γνωστὴ Παγκoσμίως ὡς Ἅγιον Ὄρος. Τὸ τμῆμα αὐτὸ τοῦ Ἑλληνικοῦ ἐδάφους προστατεύεται ἀπὸ διεθνεῖς Συμβάσεις καὶ ἀπὸ τὸ Ἑλληνικὸ Σύνταγμα ὡς ἰδιαίτερο Θρησκευτικὸ Καθίδρυμα. Οἱ κάτοικοί του εἶναι ὅλοι Ὀρθόδοξοι Μοναχοί –ἄνδρες, καθὼς καὶ οἱ ἐπισκεπτόμενοι ἢ ἐργαζόμενοι στὴν περιοχὴ λαϊκοὶ εἶναι ἐπίσης μόνον ἄνδρες. Ἡ εἴσοδος γυναικῶν ἀπαγορεύεται θεσμικά («ἄβατον»). Τὸ Ἃγιον Ὄρος εἶναι ἕνας σιωπηλὸς τόπος, ὁ ὁποῖος, γιὰ ὅποιον μπορεῖ νὰ καταλάβη τὰ σύμβολα καὶ τὰ σχήματά του, γίνεται ἀντιληπτὸς ὡς ἕνας ὑπερουράνιος Ὕμνος δόξας τοῦ Ἑνὸς Μόνου Ἀληθινοῦ Τριαδικοῦ Θεοῦ.
Ἡ πιστὴ προσήλωση τόσο στὴν ὑπερχιλιετῆ παράδοση τῆς μοναχικῆς ζωῆς ὅσο καὶ ἡ πέραν ἀπὸ κοσμικὰ σχήματα ἀγάπη τοῦ Θεοῦ καὶ τοῦ πλησίον ἔχουν παιδαγωγήσει τοὺς μοναχοὺς νὰ θεωροῦν τὴν Ὀρθόδοξη πίστη σὰν κύριο δεσμὸ ἀδελφοσύνης. Ἔτσι ἡ ἐθνικὴ ἢ τοπικὴ καταγωγὴ τοῦ καθενὸς μοναχοῦ εἶναι δευτερεύουσας σημασίας ἢ ἐντελῶς παραθεωρημένη. Χαρακτηριστικὸ εἶναι ὅτι ὁ κάθε μοναχὸς φέρει ὡς ὄνομα τὸ μοναχικό του ὄνομα καὶ ὄχι αὐτὸ ποὺ εἶχε πρὶν γίνει μοναχός καὶ ἐπώνυμο τὸ ὄνομα τοῦ Μοναστηριοῦ ὅπου διαμένει καὶ ἀσκεῖται π.χ. Βαρνάβας Γρηγοριάτης (ἀπὸ τὴν Μονὴ Γρηγορίου). Μέσα σὲ αὐτὰ τὰ πλαίσια ἀπὸ παλαιὰ τὸ Ἅγιον Ὄρος, χωρὶς φυλετικὲς προκαταλήψεις, κατοικήθηκε ἀπὸ πάσης Ἐθνικότητας Μοναχούς, ὅπως Ἑλληνόφωνους, Σέρβους, Ρώσους, Σύρους, Ρουμάνους, Βουλγάρους, Κύπριους, Ἀλβανούς, Τουρκόφωνους Καππαδόκες (Καραμανλῆδες), ἀκόμη καὶ Ἀμερικανοὺς καὶ Εὐρωπαίους πιὸ πρόσφατα. Σήμερα ἀπὸ τὰ Μοναστήρια τοῦ Ἁγίου Ὄρους ἡ Μονὴ Ἅγίου Παντελεήμονος κατοικεῖται ἀπὸ Ρώσους, ἡ Μονὴ Χιλανδαρίου ἀπὸ Σέρβους, ἡ Μονὴ Ζωγράφου ἀπὸ Βουλγάρους, ἡ Ρουμάνικη Σκήτη πλησίον τῆς Μεγίστης Λαύρας ἀπὸ Ρουμάνους.
Ἐκεῖνο ποὺ δὲν θὰ φανταζόταν κανεὶς βλέποντας τὰ πράγματα μέσα ἀπὸ τὰ παραμορφωτικὰ γυαλιὰ τῆς ἑλληνικῆς ἰδεολογίας, εἶναι μιὰ Τουρκικὴ παρουσία στὸ Ἅγιον Ὄρος. Βέβαια, μετὰ τὴν Ἐπανάσταση τοῦ Κεμὰλ Ἀτατοὺρκ καὶ τὴν δημιουργία Τουρκικοῦ Ἔθνους βάσει θρησκευτικῶν διακρίσεων, ὅπως ἀπαιτοῦσε καὶ ἡ Συνθήκη τῆς Λωζάννης, εἶναι δύσκολο σήμερα νὰ συνδυαστῆ ὁ Χριστιανισμός, καὶ πολὺ περισσότερο ὁ Ὀρθόδοξος Χριστιανικὸς Μοναχισμὸς, μὲ τὴν Τουρκικὴ Ἐθνικὴ Ἰδεολογία. Ὅμως ἡ Ἱστορία δὲν πορεύεται Ἰδεολογικὰ ἀλλὰ ἐμπειρικὰ καὶ ἀνατρέπει στὸ διάβα της πολιτικὲς σκοπιμότητες καὶ παροδικὰ σχήματα. Ἀποκαλύπτει ἐνίοτε ἕναν ἄγνωστο καὶ ἀνυποψίαστο κόσμο καὶ ἔτσι θέτει ἐρωτήματα καὶ ἀναζητᾶ νέες θεωρητικὲς συνθέσεις γιὰ πραγματικότητες ποὺ εἶχαν θαφτεῖ στὴ σκόνη τοῦ παρελθόντος.
Μία τέτοια ἔκπληξη γνώρισε ὁ ὑπογράφων καθὼς καὶ μιὰ ὁμάδα Τούρκων Χριστιανῶν, ὅταν ἐπισκεφθήκαμε πρόσφατα τὸ Ἅγιον Ὄρος. Ἡ περιέργεια τοῦ ὀνόματος «Κουτλουμούσι», ποὺ θύμιζε κάτι Τούρκικο, ὁδήγησε τὰ βήματά μας ὡς προσκυνητῶν στὴν Ἱερὰ Μονὴ Κουτλουμουσίου. Τὸ Μοναστήρι αὐτὸ εἶναι ἀπὸ τὰ πιὸ ἀρχαῖα Μοναστήρια τοῦ Ἁγίου Ὄρους καὶ βρίσκεται στὶς Καρυές, ποὺ εἶναι ἡ πρωτεύουσα καὶ ὅπου εἶναι καὶ ἡ Κεντρικὴ Διοίκηση τῆς Ἁγιορείτικης Πολιτείας. Ἀναζητώντας τὴν Ἱστορία αὐτοῦ τοῦ Μοναστηριοῦ, μάθαμε μὲ πραγματικὴ ἔκπληξη πολλὰ καὶ ἐξόχως ἐνδιαφέροντα:
Τὸ Μοναστήρι αὐτὸ χτίστηκε ἀπὸ κάποιον εὐσεβῆ ἄνθρωπο, Τουρκικῆς Καταγωγῆς (Σελτζοῦκο Τοῦρκο) λίγο πρὶν ἀπὸ τὸ 1000 μ.Χ. Αὐτὴ τὴν ἐποχὴ ἀρχίζει οὐσιαστικὰ καὶ ὁ ἐποικισμὸς τοῦ Ἁγίου Ὄρους καὶ ἡ μεγάλη ἀνοικοδόμηση τῶν πρώτων Μοναστηριῶν. Τὰ 20 παλαιὰ Μοναστήρια τοῦ Ἁγίου Ὄρους συμμετέχουν σήμερα στὴν Διοίκησή του. Τὰ νεώτερα Μοναστήρια, ὀνομαζόμενα Σκῆτες, ὑπάγονται διοικητικὰ καὶ ἰδιοκτησιακὰ στὰ παλαιὰ αὐτὰ Μοναστήρια. Ἡ Μονὴ Κουτλουμουσίου εἶναι μία ἀπὸ τὶς παλαιὲς Μονές, στὴν ὁποία ὑπάγονται Σκῆτες καὶ μικρὰ μοναχικὰ κελλιὰ σκορπισμένα στὶς Καρυὲς καὶ ἄλλα μέρη τοῦ Ἄθωνα.
Ποιὸς ἦταν αὐτὸς ὁ Σελτζοῦκος Τοῦρκος ποὺ ἔκτισε τὴν Ἱερὰ Μονὴ Κουτλουμουσίου; Τὰ μέχρι σήμερα γνωστὰ χειρόγραφα ποὺ σώζονται στὸ Ἅγιον Ὄρος εἶναι καὶ λιγοστὰ καὶ ἀναφέρονται περισσότερο σὲ ἰδιοκτησιακὰ θέματα παρὰ σὲ ἀναλυτικὲς ἱστορικὲς περιγραφές. Συνδυάζοντας ὅλα αὐτὰ οἱ Μοναχοὶ ἀλλὰ ἀξιοποιώντας καὶ τὶς προφορικὲς παραδόσεις, ποὺ διαφυλάσσονται σὲ αὐτὸν τὸν τόπο μὲ ἱεροπρέπεια, διηγοῦνται:
Λίγο πρὶν ἀπὸ τὸ 1000 μ.Χ., δηλαδὴ σχεδὸν μισὸ αἰῶνα πρὶν νὰ καταλάβουν οἱ Ὀθωμανοὶ τὴν Μ. Ἀσία, στὸν ἁγιασμένο τόπο τοῦ Ἄθωνα ἦλθε ἕνας νεαρὸς Τοῦρκος. Ἀναζητοῦσε τόπο γιὰ νὰ ἀφιερώση τὴ ζωή του στὸν Χριστό. Ὁ παππούς του, ἕνας πολὺ εὐσεβὴς Τοῦρκος ποὺ ζοῦσε στὴν Μ. Ἀσία, τοῦ ἔδωσε τὴν εὐχή του νὰ βρῆ ἐκεῖ ποὺ θὰ πήγαινε ἕναν τόπο ἥσυχο ποὺ θὰ ἔχη ἕνα μεγάλο βράχο καὶ δίπλα ἄφθονο νερό. Ὅταν ὁ νέος αὐτός, ποὺ στὴν ἱστορία εἶναι γνωστὸς ὡς Κουτλουμούσης, ἔφτασε στὴν περιοχὴ τῆς Μονῆς Κουτλουμουσίου καὶ στάθηκε πάνω στὸν βράχο ποὺ ὑπῆρχε τότε ἐκεῖ, βλέποντας μπροστά του νὰ τρέχη ἕνα ποτάμι, κατάλαβε ὅτι αὐτὸς ἦταν ὁ τόπος ποὺ ὁ διορατικός (ἴσως καὶ ἅγιος παππούς του) τοῦ εἶχε προαναγγείλει. Ἐκεῖ ἔμεινε καὶ ἔχτισε τὸ μικρὸ τότε, καὶ μεγάλο ἀργότερα, Μοναστηράκι του. Τὸ ποτάμι τοῦ Κουτλουμούση ὑπάρχει καὶ σήμερα καὶ ρέει ἀδιάκοπα κάτω ἀπὸ τὸν Ναὸ τοῦ Μοναστηριοῦ, σὲ βάθος 6 μέτρων. Πάνω στὸν βράχο εἶναι χτισμένο τὸ Μοναστήρι. Ὁ προσκυνητὴς ποὺ φτάνει μετὰ ἀπὸ ἐπίπονο ταξίδι στὴν Ἱερὰ Μονὴ θὰ συναντήση στὴν εἴσοδο μιὰ παμπάλαια βρύση καὶ θὰ δροσιστῆ μὲ τὸ εὐλογημένο νεράκι της.
Ἡ Τουρκικὴ παρουσία στὸ Ἅγιον Ὅρος δὲν εἶναι καθόλου ἔκπληξη γιὰ ὅσους γνωρίζουν τὴν Ρωμαίικη Ἱστορία. Στὸν Στρατὸ τῆς Χριστιανικῆς Αὐτοκρατορίας ἀπὸ πολὺ παλαιὰ ὑπῆρχαν Τοῦρκοι Στρατιῶτες. Αὐτοὶ οἱ Τοῦρκοι ὄχι μόνον δὲν ἦταν Μουσουλμάνοι, ὅπως ἀργότερα συνέβη μετὰ τὴν Ἀραβικὴ Ἐπέλαση, ἀλλά οὔτε Σαμανιστές, ὅπως οἱ παλαιοὶ Τοῦρκοι. Ζῶντας ἀνάμεσα σὲ ὀρθόδοξους χριστιανούς, χωρὶς νὰ ἀλλοιώσουν τὴν ἐθνική τους ταυτότητα οὔτε νὰ ξεχάσουν τὴ γλώσσα τους, δέχθηκαν τὴν Ἀληθινὴ Θρησκεία τοῦ Ἀναστάντος Χριστοῦ καὶ ἔμαθαν καὶ αὐτοί, ὅπως ὅλος ὁ τότε Κόσμος, πὼς μπορεῖ ὁ Ἄνθρωπος νὰ συναντηθῆ μὲ τὸν Θεὸ ἐδῶ καὶ τώρα καὶ νὰ θεωθῆ.
Ὁ Κουτλουμούσης φαίνεται ὅτι εἶχε γνωρίσει πολὺ καλὰ τὴν μέθοδο ποὺ διδασκόταν ἀπὸ ἔμπειρους πνευματικοὺς στὴν ἐποχή του γιὰ τὰ στάδια τῆς καθάρσεως καὶ τοῦ φωτισμοῦ τοῦ νοῦ, ὥστε ὁ ἄνθρωπος νὰ γίνη θεοειδὴς καὶ νὰ γνωρίση τὸν Θεὸ ἐμπειρικὰ καὶ πραγματικὰ μέσα ἀπὸ τὴν ἀδιάλειπτη προσευχή. Γιὰ τὸν λόγο αὐτὸ ἀναζήτησε τὸν ἡσυχαστικὸ τόπο τοῦ Ἁγίου Ὄρους, ποὺ ἐκείνη τὴν περίοδο μαγνήτιζε ὅλες τὶς εὐαίσθητες περὶ τὰ θεῖα ψυχές.
Στὰ μοναστήρια τοῦ Ἁγίου Ὄρους καθημερινὰ μνημονεύουν τοὺς ἀείμνηστους Κτήτορες κάθε Μονῆς. Μέσα σὲ αὐτοὺς καθημερινὰ ἀκούγεται καὶ τὸ ὄνομα τοῦ Κουτλουμούση. Ἀναζητῶντας τὴν γλωσσικὴ ἐξήγηση τοῦ ὀνόματος αὐτοῦ διαπιστώνουμε ὅτι πρέπει νὰ σημαίνη εἴτε «αὐτὸς ποὺ πῆρε τὴν εὐλογία»-Kutalmιş εἴτε «εὐλογημένος»- Kutlumuş εἴτε Kurtulmuş — αὐτὸς ποὺ σώθηκε ἢ αὐτὸς ποὺ γλύτωσε. Πολὺ πιθανὸν τὸ ὄνομα Κουτλουμοὺς νὰ ἦταν μία χαρακτηριστικὴ προσθήκη (προσωνύμιο) στὸ ἄγνωστο γιὰ μᾶς μοναχικὸ ὄνομα ποὺ θὰ εἶχε ὁ μοναχὸς αὐτός, ὅπως γίνεται σὲ πάρα πολλὲς περιπτώσεις στὴν ἱστορία τοῦ ὀρθόδοξου μοναχικοῦ βίου (ὅπως π.χ. Ἰωάννης Κολοβὸς, Μωυσής Αἰθίοψ, Θεόδωρος Γραπτὸς, Συμεών Σαλὸς διὰ Χριστὸν κ. ἄ.).

Ἡ ἱστορία τῆς Ἱερᾶς Μονῆς Κουτλουμουσίου καὶ ἡ καταγωγὴ τοῦ ἁγίου κτήτορός της εἶναι μία ἀκόμη ἀπόδειξη ὅτι οἱ δύο Λαοί, ὁ Τουρκικὸς καὶ ὁ Ἑλληνικός, εἶναι … καταδικασμένοι νὰ ζοῦν μαζί. Τὰ θέματα ποὺ τοὺς ἑνώνουν, ὅσο καὶ ἂν τὰ προσπερνοῦν ἀπρόσεκτα αὐτοὶ ποὺ ἐπιδιώκουν τὴ διαίρεση, ὑπάρχουν παντοῦ καὶ εἶναι πολὺ περισσότερα ἀπὸ αὐτὰ ποὺ μᾶς διαιροῦν (τὰ ὁποῖα καὶ ὑπερτονίζουν, βέβαια, αὐτοὶ οἱ ἴδιοι ποὺ μᾶς ὁδηγοῦν σὲ διαιρέσεις καὶ συγκρούσεις).
Στὸν Ἀρχαῖο Κόσμο κριτήριο ἐθνικῆς ἑνότητας ἦταν τὰ Ἱερά. Ὅσοι προκυνοῦσαν τὰ Ἱερὰ τῶν Ἑλλήνων (Δελφούς, Ὀλυμπία, Ἐπικούρειο Ἀπόλλωνα κ.λ.π.) θεωροῦντο ὁμοεθνεῖς, Ἕλληνες. Ὁ ἅγιος Κουτλουμούσης ἀποτελεῖ κοινὸ πνευματικὸ πρόγονο Ἑλλήνων, Τούρκων καὶ ὅλων τῶν Ὀρθοδόξων. Ἂς παρακαλέσουμε, μὲ τὶς ἅγιες εὐχές του, νὰ εὐδοκήση ὁ Πανάγαθος Θεὸς νὰ δώση μία νέα σύγκληση τῶν Λαῶν τῶν Βαλκανίων, ὥστε νὰ παύσουν οἱ ἀδελφοκτόνοι πόλεμοι καὶ νὰ ὑπάρξη τέτοια εἰρήνη ποὺ θὰ ὁδηγῆ τοὺς ἀνθρώπους σὲ ἀναζήτηση θεϊκῶν ἐμπειριῶν. Ὅπως ἔγινε στὸν Ἄθωνα τὴν ἐποχὴ τοῦ ἀειμνήστου κτήτορος Κουτλουμούση.

http://www.enromiosini.gr/

Ο Μοναχισμός και ο έγγαμος βίος..

Posted in Uncategorized with tags , , , , on January 27, 2014 by anazhtitis

νηπτο

Στην παράδοση της Εκκλησίας είναι προφανής η προτίμηση της παρθενίας ή της αγνότητας απέναντι στο γάμο. Η θέση αυτή δεν στρέφεται βέβαια εναντίον του γάμου, που αναγνωρίζεται ως μέγα μυστήριο, αλλά επισημαίνει τις δυσκολίες που συνεπάγεται σε πρακτικό επίπεδο για την πνευματική ζωή. Γι’ αυτό εξαρχής υπήρχαν πολλοί Χριστιανοί, που απέφευγαν τη σύναψη γάμου. Έτσι ο απολογητής Αθηναγόρας , που έζησε κατά τον δεύτερο αιώνα, γράφει: «Εύροις δ’ αν πολλούς των παρ’ ημίν άνδρας και γυναίκας καταγηράσκοντας αγάμους ελπίδι του μάλλον συνέσεσθαι τω Θεό». Εξάλλου η χριστιανική ζωή συνδέθηκε εξαρχής με την αυταπάρνηση και τη θυσία: «Όστις θέλει οπίσω μου ακολουθείν, απαρνησάσθω εαυτόν και αράτω τον σταυρόν αυτού και ακολουθείτω μοι».

Ο Χριστός ζητά από τον άνθρωπο τηνπλήρη αυτοπροσφορά του: «Ο φιλών πατέρα ή μητέρα υπέρ εμέ ουκ έστι μου άξιος και ο φίλω υιόν η θυγατέρα υπέρ εμέ ουκ έστι μου άξιος». Τέλος η επίδοση στην έντονη και αδιάλειπτη προσευχή, η υπακοή στους ποιμένες της Εκκλησίας, η αγάπη και η υποταγή στους άλλους, όπως και όλες γενικά οι βασικές αρετές του μοναχισμού, καλλιεργούνταν εξαρχής από τα μέλη της Εκκλησίας.

Βέβαια ο μοναχός και ο έγγαμος ζουν δύο διαφορετικές μορφές ζωής. Αυτό όμως δεν αλλάζει την κοινή ευθύνη τους απέναντι στο Θεό και τις εντολές του.  Ο καθένας έχει κάποιο ιδιαίτερο χάρισμα μέσα στο ενιαίο και αδιαίρετο σώμα της Εκκλησίας του Χριστού. Κάθε μορφή ζωής, είτε η έγγαμη είτε η μοναχική, υπόκειται εξίσου στο απόλυτο θέλημα του Θεού. Γι’ αυτό δεν επιτρέπεται μα εκλαμβάνεται οποιαδήποτε μορφή ζωής ως πρόσχημα για παραθεώρηση ή επιλεκτική ανταπόκριση στην κλήση του θεού και την τήρηση των εντολών του. Και στις δύο περιπτώσεις απαιτείται άσκηση και αγωνιστική  διάθεση.

Πηγή: “Ματιές στον Άθω”, σελ. 33

*Διαθέσιμο στο e-shop της artionrate