Archive for Ελλαδα

Στο Άγιον Όρος του Κώστα Ουράνη

Posted in Uncategorized with tags , , , , , , , , on October 5, 2015 by anazhtitis

agion-oros-kwstas-ouranhs-1

Ο ποιητής, πεζογράφος, κριτικός λογοτεχνίας, μεταφραστής, δοκιμιογράφος και δημοσιογράφος Κώστας Ουράνης,

στο έργο του “Ταξίδια Ελλάδα”, γράφει τις εντυπώσεις του από τα ταξίδια του στην Ελλάδα. “Είναι εντυπώσεις καθαρά υποκειμενικές και τις περισσότερες φορές συναισθηματικές”, όπως λέει ο ίδιος στον πρόλογο της έκδοσης. Πρόκειται για κείμενα που έγραψε το 1930, τα περισσότερα από τα οποία δημοσιεύτηκαν στην εφημερίδα “Ελεύθερο Βήμα”.

Ο Κώστας Ουράνης ενθουσιάζεται από το φυσικό τοπίο και την άγρια ομορφιά που συναντά, τηρεί όμως, κάποιες φορές, μια κριτική στάση απέναντι στον μοναχισμό. Έχει ωστόσο ιδιαίτερο ενδιαφέρον η αναφορά που κάνει στην Ιερά Μονή Βατοπεδίου.

“…Το Βατοπέδι δίνει την εντύπωση μιας μεγάλης κυψέλης. Στον κόλπο του είναι αραγμένες ψαρόβαρκες, κυκλοφορούν χωροφύλακες, μπαινοβγαίνουν “λαϊκοί” εργάτες, κι οι μοναχοί δεν βρίσκονται κλεισμένοι πάντα στα κελιά τους κι ούτε η εμφάνισή τους θυμίζει υπνοβάτες και φαντάσματα.

agion-oros-kwstas-ouranhs-2

agion-oros-kwstas-ouranhs-3

agion-oros-kwstas-ouranhs-4

Βλέπει κανείς γελαστά καλογεροπαίδια ν’ ασκούνται πως να χτυπάν αρμονικότερα τις μεγάλες καμπάνες του πύργου, μοναχούς που κουβεντιάζουν ήσυχα κοντά στο θυρωρείο του πορτάρη, άλλους που περιδιαβάζουν στην ακρογιαλιά κι άλλους που πάνε να κάνουν τον απογευματινό τους περίπατο σ’ ένα ωραιότατο φυσικό πάρκο που βρίσκεται σε μικρή απόσταση από τη μονή. Το “πάρκο” αυτό είναι μια ρεματιά που στο βάθος της κυλάει ένα γάργαρο ποταμάκι και που σκιάζεται από πανύψηλα αιωνόβια και κισσόπλεχτα δέντρα. Οι μοναχοί έχουν ανοίξει ένα ρομαντικό δρόμο που παρακολουθεί όλους τους μαίανδρους της ρεματιάς για δύο χιλιόμετρα και που περνάει αδιάκοπα κάτω από ένα θόλο ριγηλών φυλλωμάτων και μέσ’ από μεθυστικά αρώματα αγριολούλουδων.

agion-oros-kwstas-ouranhs-5

Η ησυχία του μέρους είναι παλμώδης από βόμβους εντόμων, ψιθύρους νερών και τρίλιες αηδονιών. Από τ’ ανοίγματα των φυλλωμάτων φαίνεται μακρυά ο ζαφειρένιος κόλπος της μονής που ανοίγει την αρμονική αγκαλιά του στη φωτεινή θάλασσα…

Περνούσαμε τις ώρες μας κάνοντας αργούς περιπάτους κοντά στη Μονή, παρακολουθώντας τις κατανυκτικές Ακολουθίες της Μεγάλης Εβδομάδας και ρεμβάζοντας από το μπαλκόνι, απ’ όπου το βλέμμα αγκάλιαζε το απέραντο, ακύμαντο και φωτεινό όραμα της θάλασσας. Στο μπαλκόνι αυτό πέρασα τις πιο μακάριες ώρες της διαμονής μου, ρουφώντας ειρήνη με όλους μου τους πόρους. Είδα από κει ξημερώματα πάνω στη θάλασσα τόσο ονειρώδη, που ξεπερνούσαν κι αυτά ακόμα του αρχιπελάγου των Κυκλάδων, γιατί στα γλυκύτατα χρώματα τ’ ουρανού και των ατλαζένιων νερών έρχονταν να προστεθούν οι εαρινές πρασινάδες των πλαγιών και τα μύρια αρώματα που κατέβαζε η πρωινή αύρα…

agion-oros-kwstas-ouranhs-0

Βασιλεύει έτσι στο Άγιο Όρος μια ατμόσφαιρα μεγάλης ειρήνης και βαθύτατης σιωπής. Περιτυλίγει τα πάντα και κανείς ούτε κι αυτός ακόμα ο περαστικός ξένος, δεν ξεφεύγει από την παράδοξη υποβολή της και τη γοητεία της. Στο Άγιον Όρος δεν νοιώθει κανείς τον εαυτό του έξω από την εποχή του μόνο, αλλά κ’ έξω από τον κόσμο…”

Ουράνη Κ., (1998),Ταξίδια Ελλάδα, 8η έκδοση, Βιβλιοπωλείον της “Εστίας”, Ι.Δ. Κολλάρου & Σίας Α.Ε, Αθήνα, σελ.102,103,104, 109

http://www.artionrate.com/index.php/blog/arthrografia/agioreitikh-zwh/1483-agion-oros-kwstas-ouranhs

Advertisements

Εγώ, εσύ, ο άλλος, αρνηθήκαμε το Θεό!

Posted in Uncategorized with tags , , , , , , , , , , on September 3, 2015 by anazhtitis

egw-esu-o-allos-artnhthkame-to-theo-1

Είναι ισχυρή αλήθεια ότι τα αίτια της κρίσης, στην Ελλάδα αλλά και στο εξωτερικό, έχουν την αναγωγή τους στην πνευματική κατάσταση του ανθρώπου.

Είναι πνευματικά και αφορούν τον τρόπο με τον οποίο ο ίδιος ο άνθρωπος εδώ και χρόνια αντιμετώπιζε τις καθημερινές καταστάσεις στη ζωή του, με τον τρόπο που αντιμετώπιζε τον συνάνθρωπο του, αλλά και με την δυνατότητα που έδινε στον εαυτό του να γίνει πνευματικός άνθρωπος ή μη.

Στον άγιο χώρο της Ορθόδοξης Εκκλησίας τίποτε δεν είναι δεδομένο. Όλα είναι μεταβαλλόμενα και πάντα ο Θεός δίνει στο δημιούργημα Του τη δυνατότητα να επιστρέψει στην όντως αγάπη της αληθινής ζωής, όσες φορές κι αν εκείνο απομακρυνθεί από Εκείνον.

Η μόνη υπαρξιακή κατάσταση οντολογικής μεταστροφής που δύναται ακέραια να αλλάξει κάθε σκέψη από τη σύλληψη της έως την σάρκωση της, είναι η μετάνοια. Δεν είναι εύκολο εγχείρημα. Δεν είναι όμως και αδύνατο. Αδύναμη προβάλλει η ανθρώπινη φύση. Και είναι αδύναμη διότι η τρεπτότητα της ως απόρροια της δοθείσης από τον Θεό ελευθερία είναι σημάδι μιας χρήσης. Χρήσης μη αγαθής όταν απομακρύνεται από την πηγή της ζωής που είναι ο Τριαδικός Θεός.

x6834

nas2met

nas1tr

Ολόκληρη η ζωή και εμπειρία της Ορθόδοξης Εκκλησίας, τα θεία νάματα των θεοφόρων της Πατέρων και οι αγώνες των ασκητών του Αγίου Όρους, της νήψης, της άσκησης και της προσευχής απέδωσαν καρπούς γλυκείς γιατί είχαν μόνο μία βάση ως αρχή και τέλος, τη μετάνοια. Και γίνεται σαφής ο λόγος του μεγάλου αγίου της Ορθοδοξίας, Κυρίλλου Ιεροσολύμων, όταν προσθέτει πως «η μετάνοια είναι ο ακρογωνιαίος λίθος της πνευματικής ζωής».

Είναι άλλο όμως η μετάνοια και άλλο η μεταμέλεια. Ο Ιούδας μεταμέλησε («τότε ἰδὼν ᾿Ιούδας ὁ παραδιδοὺς αὐτὸν ὅτι κατεκρίθη, μεταμεληθεὶς ἀπέστρεψε τὰ τριάκοντα ἀργύρια τοῖς ἀρχιερεῦσι»), δεν μετανόησε. Η απόσταση από τη μία κατάσταση στην άλλη είναι και μικρή και συνάμα μεγάλη. Τις περισσότερες φορές είναι μεγάλη. Δεν υπάρχει επίγνωση, αυτογνωσία. Απεναντίας υπάρχει συσκότιση του νου και ο άνθρωπος που αντιλαμβάνεται την αμαρτία, το λάθος, την αδικία, σπεύδει βιαστικά κι επιπόλαια να δηλώσει μετανοημένος. Όμως είναι πάντοτε μετάνοια η κατάσταση αυτή ή μεταμέλεια; Η μετάνοια είναι κάτι βαθύτερο, πιο συνειδησιακό, πιο αληθινό, μία ενδόμυχη ανακάλυψη στον έσω εαυτό του ανθρώπου.

egw-esu-o-allos-artnhthkame-to-theo-2

Εκεί ο καθένας γνωρίζει για τον ίδιο του τον εαυτό ποιο είναι το πνευματικό αγκάθι και με τη δική του θέληση ξεκινά μία λεπτή εγχειρητική προσπάθεια ώστε η νόσος να ιαθεί και το αγκάθι της ψυχής όχι να ξεριζωθεί, αλλά να μεταμορφωθεί. Χρειάζεται προσοχή γιατί πολλές φορές ο άνθρωπος θεωρεί και δείχνει ότι μετανόησε για κάτι, στην ουσία όμως απλά μεταμέλησε. Η μετάνοια είναι το πέραν της μεταμέλειας, η αναγνώριση της αμαρτίας και η προσπάθεια για ίαση της. Έχω την αίσθηση ότι η μετάνοια εμπεριέχει ως αλήθεια, ως επίγνωση, ως κατάσταση, μερικές λέξεις μέσα τις. Οντολογική, συνειδησιακή, εκ βαθέων, ριζική, κινούμενη προς τη θεά του αγαθού.

Ο Θεός ποτέ δεν αρνείται την επιστροφή. Δεν το αρνήθηκε σε ολόκληρη την ιστορία του Ισραήλ, στον άσωτο υιό, στον αμαρτωλό, στην πόρνη, στον εγωιστή, στους άσωτους που αγίασαν, στους αναρχικούς της ζωής που μετανόησαν. Έτσι δίνει πάντα τη θεία χάρη Του. Αυτή την δίνει ο Κύριος μέσα από τη θέληση όμως του ανθρώπου να παλέψει στον αόρατο πνευματικό αγώνα. Ενάντια σε εχθρούς που δεν είναι ορατοί, αλλά νυχθημερόν πάσχουν να δελεάσουν την ανθρώπινη ψυχή και να την κατακτήσουν. Να τι αναφέρει σχετικά ο άγιος Σιλουανός ο Αθωνίτης μία από τις μεγαλύτερες φυσιογνωμίες του Αγιορείτικου και γενικότερα του ορθόδοξου μοναχισμού: «Όταν ελαττούται η χάρις εις την ψυχήν, τότε πάλιν αρχίζει αυτή να εκζητή το έλεος του Κυρίου. Ταράττεται η ψυχή από την τυραννίαν των κακών λογισμών και επικαλείται την προστασίαν του Θεού, του Πλαστού της, και ικετεύει να δώση εις αυτήν πνεύμα ταπεινώσεως διά να μη εγκαταλείψη αυτήν η χάρις της αδιαλείπτου α­γάπης του Ουρανίου Πατρός».

egw-esu-o-allos-artnhthkame-to-theo-3

egw-esu-o-allos-artnhthkame-to-theo-4

egw-esu-o-allos-artnhthkame-to-theo-5

Η θεία χάρις που δεν είναι ποτέ δεδομένη και απόρροια των κτιστών ενεργειών μας (βούλησης, θέλησης, προσπάθειας) είναι φως άκτιστης παρουσίας της αγάπης του Τριαδικού Θεού στη ζωή μας. Αλλά ποτέ δεδομένο. Φιλοσοφούμενο και βιωμένο ως άκτιστη παρουσία στη φθαρτή κτιστότητα. Κι αυτό χάριν ελέους Θεού. Τίποτε και ποτέ δεν επιτυγχάνεται, δεν αποκτάται και δεν βιώνεται χωρίς το έλεος του Θεού.

Ηρακλής Αθ. Φίλιος, Βαλκανιολόγος

http://www.artionrate.com/index.php/blog/arthrografia/agioreitikh-zwh/1449-egw-esu-o-allos-arnhthkame-to-theo

Περισσότερη και καλύτερη ζωή

Posted in Uncategorized with tags , , , , , , , , , on August 26, 2015 by anazhtitis

perissoterh-kai-kaluterh-zwh-1

Παρατηρώντας τους διάφορους ανθρώπους γύρω, θα δει κάποιος, ότι οι γονείς μας και οι παππούδες μας ζούσαν λιγότερα χρόνια, αλλά με «καλύτερη υγεία». Σήμερα αντιθέτως ζούμε περισσότερο αλλά με λιγότερη υγεία και περισσότερη «αρρώστεια».

Σήμερα στην Ελλάδα είναι επιτακτική ανάγκη να προλάβουμε να αντιμετωπίσουμε καλύτερα τα σύγχρονα νοσήματα φθοράς, όπως τα καρδιαγγειακά, τον καρκίνο και άλλα, όσο και τα «νεοεμφανιζόμενα» λοιμωδη νοσήματα π.χ. νέα γρίπη κ.α.

perissoterh-kai-kaluterh-zwh-2

Κανείς δεν θέλει να ζήσει περισσότερο, αλλά ανήμπορος σωματικά και πνευματικά. Όλοι ασφαλώς θέλουμε μεγαλώνοντας να μένουμε δραστήριοι, να αισθανόμαστε ευτυχισμένοι και να μπορούμε να πραγματοποιούμε τα σχέδιά μας, δηλαδή να συμμετέχουμε στην οικογενειακή και κοινωνική μας ζωή και να είμαστε παραγωγικά μέλη της κοινωνίας και αυτό θα γίνει, όταν μεγαλώνουμε με καλή υγεία και ποιότητα ζωής.

Άρα θα προσπαθήσουμε ο καθένας μόνος του, αλλά και σαν οργανωμένη κοινωνία, να επιβάλλουμε τις υγιεινές συνήθειες, δηλαδή σωστή διατροφή, άσκηση, προστασία του περιβάλλοντος από τους γνωστούς και αγνώστους τοξικούς παράγοντες.

Σ’ αυτά τα συμπεράσματα καταλήγουν μετά από έρευνες επιστήμονες στην Ελλάδα και το εξωτερικό. Κι όχι να καταλήγουμε να ζούμε περισσότερο με τη βοήθεια των φαρμάκων και την τεχνολογία, αλλά όχι με υγεία και ευεξία, δηλαδή να μας λείπει το «ευ ζην».

Για παράδειγμα βρείτε εδώ πέντε ισχυρά αντιβιοτικά της φύσης που έρχονται στην Έκθεση προϊόντων Αγίου Όρους από το Περιβόλι της Παναγίας και άλλα Μοναστήρια της Ελλάδος.

Αν αναρωτηθούμε, ποιός είναι ο κυριώτερος εχθρός για το «ευ ζην» μας, θα διαπιστώσουμε, ότι είναι ο ίδιος ο εαυτός μας! Πώς; Με ποιό τρόπο;

Με τις κακές συνήθειες που ο καθένας έχει και δεν εννοεί να τις αντικαταστήσει με άλλες λιγότερο καταστροφικές.

Βέβαια τα θεμέλια για υγιή και μακρότερη ζωή μπαίνουν νωρίς στη ζωή μας, αλλά και μετά μπορούμε να βελτιώσουμε την υγεία μας και την ποιότητα ζωής την δική μας και των άλλων, δηλαδή να προσέξουμε την σωστή διατροφή, ν’ αποφεύγουμε το κάπνισμα, αλλά δυστυχώς ο νεοέλληνας και μάλιστα παιδιά ηλικίας 12 και 15 ετών, καπνίζει και δεν εννοεί να το διακόψει και ν’ αποκτήσει υγιεινές συνήθειες, όπως γυμναστική, περπάτημα και υγιεινό φαγητό. Αμέσως θ’ απαλλαγεί από την παχυσαρκία, το διαβήτη, την υπέρταση και τους πόνους στις αρθρώσεις. Τότε το φαγητό του θα γίνει πηγή ευεξίας και ζωτικότητος.

Αν ο σύγχρονος Έλληνας ακολουθούσε το διαιτολόγιο των μοναχών του Αγίου Όρους και ετρέφετο με τα τόσα χόρτα, λαχανικά και φρούτα που βγάζει η ευλογημένη Ελληνική Γη, δε θα ήταν ο πιό παχύσαρκος της Ευρώπης.

Διαβάστε εδώ για την ζωή των μοναχών στον Άγιον Όρος.

Εκτός της διατροφής ο σύγχρονος Έλληνας καταστρέφει μόνος του το «ευ ζην» με τις «ακόρεστες» φιλοδοξίες και τους υπερβολικούς στόχους του και κυρίως καταναλωτικούς. Αντί να χαίρεται αυτά που έχει επιτύχει μέχρι τώρα, αντί να χαίρεται την ΥΓΕΙΑ του, που απολαμβάνει σήμερα και ίσως αύριο την χάσει για λίγο ή πολύ, αντί να εκμεταλλεύεται τις τόσες ευκαιρίες που υπάρχουν σήμερα για την πνευματική του καλλιέργεια και ψυχαγωγία, συνεχώς τρέχει και επομένως ο ελεύθερος χρόνος του είναι «άπιαστο όνειρο».

Το στρες και το άγχος αυτού του τρόπου ζωής είναι μεγάλο και έτσι πνίγει με τα ίδια του τα χέρια τις ευκαιρίες που έχει για το «ευ ζην».

perissoterh-kai-kaluterh-zwh-3

Αντίθετα, στο Άγιον Όρος οι μοναχοί αφήνουν τις περισσότερες έγνοιές τους στα χέρια της Παναγίας, αφού στο Περιβόλι της ζουν.

Ο σύγχρονος άνθρωπος ας επιδιώκει την πρόληψη συγκεκριμένων χρονίων ασθενειών, ας επιδιώκει την διατήρηση και βελτίωση των σωματικών και πνευματικών ικανοτήτων και την συνέχιση της συμμετοχής στις οικογενειακές και φιλικές σχέσεις, καθώς και στην ζωή της γειτονιάς του, δηλαδή να προσπαθεί να ξεπεράσει τις ικανότητές του και να δραστηριοποιηθεί με ενεργή συμμετοχή στη ζωή της κοινωνίας. Περιττό ν’ αναφερθεί η σημασία της προσωπικής υγιεινής (συχνό μπάνιο, βούρτσισμα των δοντιών, πλύσιμο των χεριών προ του φαγητού, καλό πλύσιμο των χορταρικών κ.α.). Και μάλιστα χρησιμοποιώντας προϊόντα καθαρά από συντηρητικά και χημικές ουσίες, επιβλαβείς για τον οργανισμό, όπως είναι τα μοναστηριακά προϊόντα.

Διαβάστε εδώ για τα ευεργετικά οφέλη των προϊόντων του Αγίου Όρους.

Βεβαίως και η αποφυγή ψυχολογικού στρες, διότι μπορεί, να έχει:

– αρνητική επίδραση στην υγεία και να εξασθενεί το ανοσοποιητικό σύστημα. Η άσκηση τονώνει και το ανοσοποιητικό σύστημα και βελτιώνει την σωματική κατάσταση και μάλιστα το καρδιαγγειακό σύστημα και επομένως εξαφανίζει το άγχος.

Όσο έχουμε χρόνο, ας κάνουμε τις απαραίτητες αλλαγές στην ζωή μας.
ΖΩΗ ΡΙΖΟΚΩΣΤΑ – ΑΓΓΕΛΗ, Ιατρός

http://www.artionrate.com/index.php/blog/arthrografia/agioreitikh-zwh/1471-perissoterh-kai-kaluterh-zwh

Να μην φοβόμαστε τίποτα, ο Θεός μας αγαπάει πολύ!

Posted in Uncategorized with tags , , , on August 25, 2015 by anazhtitis

ix-0114---300

Γέροντας Πορφύριος

Ὁ Γέροντας, καθισμένος κάτω ἀπὸ ἕνα πεῦκο, ἕνα καλοκαιρινὸ ἀπόγευμα, μᾶς μιλοῦσε γιὰ τὴν ἀπεριόριστη ἐμπιστοσύνη ποὺ πρέπει νὰ ἔχουμε στὴν πρόνοια τοῦ Θεοῦ: «Ξέρετε, αὐτὸ ποὺ λέει ἡ Γραφή “καὶ αἱ τρίχες τῆς κεφαλῆς ὑμῶν ἠριθμημέναι εἰσί”, εἶναι πραγματικότητα. Ἔτσι εἶναι.

Τίποτε στὴ ζωή μας δὲν εἶναι τυχαῖο. Ὁ Θεὸς φροντίζει ἀκόμη καὶ γιὰ τὶς πιὸ μικρὲς λεπτομέρειες τῆς ζωῆς μας. Δὲν ἀδιαφορεῖ γιὰ μᾶς, δὲν εἴμαστε μόνοι στὸν κόσμο. Μᾶς ἀγαπᾶ πολύ, μᾶς ἔχει στὸ νοῦ του κάθε στιγμὴ καὶ μᾶς προστατεύει. Πρέπει νὰ τὸ καταλάβουμε αὐτὸ καὶ νὰ μὴ φοβόμαστε τίποτε»…

Ρωτούσαμε τὸν Γέροντα Πορφύριο, μετὰ τὴν εἰσβολή, τί θὰ γίνει μὲ τὴν Κύπρο κι ἔλεγε: «Ἂς κάνει ὁ Θεὸς τὴ δουλειά Του». Τὸ ἴδιο ἔλεγε, ὅταν γίνονταν οἱ μεγάλοι σεισμοὶ στὴν Ἑλλάδα κι ἔμενε ἀνεπηρέαστος ἀπὸ τὴν κατάσταση. Ἔλεγε: «Ἐμεῖς νὰ γίνουμε καλοὶ κι ὁ Θεὸς ἂς κάνει ὅ,τι θέλει».

«Σοῦ ἔρχονται φοβίες μερικὲς φορές, ὅπως μοῦ λές, γιατὶ δὲν ἀγαπᾶς πολὺ τὸν Χριστό. Αὐτὸ εἶναι ὅλο. Ἄντε πήγαινε τώρα…»

Ἀνθολόγιο συμβουλῶν Γέροντος Πορφυρίου, σελ. 432-433

pan209

http://www.agionlogoi.com/

Προσκύνημα στον Άγιο Λουκά

Posted in Uncategorized with tags , , , , , , , , , , , on July 31, 2015 by anazhtitis

agios-loukas-o-iatros-1

Όταν το κρουαζιερόπλοιο πλεύρισε στο λιμάνι της Σεβαστουπόλεως στην Κριμαία τα συναισθήματα μου ήταν ανάμεικτα: χαρά, γιατί φτάσαμε ως εδώ, και λίγη αγωνία για το πως θα πηγαίναμε στη Συμφερόπολη που ήταν και ο προορισμός μας. Απ’όλους τους επιβάτες του πλοίου – και ήταν πάμπολλοι – μόνο δύο δεν θα ακολουθούσαμε το γκρουπ για την ξενάγηση στην πόλη: η φίλη μου και εγώ, που θα πηγαίναμε στη Συμφερόπολη για να προσκυνήσουμε τον τάφο του Αγίου Λουκά.

Βγήκαμε στη στεριά και αρχίσαμε να εφαρμόζουμε τις οδηγίες του π. Νεκτάριου, που μας είχε δώσει στη μονή Σαγμάτα όταν ακόμα ήταν εκεί ηγούμενος. Περπατήσαμε λίγο, και να μπροστά μας η πλατεία της πόλης, με τις προτομές των ηρώων τους, αλλά άνθρωποι και ταξί πουθενά.

agios-loukas-o-iatros-2

Με έπιασε μικροπανικός γιατί δεν είχαμε απεριόριστο χρόνο στη διάθεση μας. Κι είχαμε μπροστά μας 160 χιλιόμετρα πήγαινε- έλα. Κι ένα καράβι ποτέ δεν περιμένει.

Ξαφνικά φάνηκε ένα ταξί και εμείς από τη χαρά μας πέσαμε σχεδόν στις ρόδες του. Ο οδηγός μας κοιτούσε αμήχανα. Η μόνη ελπίδα μας ήταν τα νοήματα. Τι κάναμε το σημείο του σταυρού με τα δάχτυλα, τι Σαίν Λουκάς λέγαμε, τίποτα! Ακόμα και τη Συμφερόπολη δεν καταλάβαινε..

Σαν από το πουθενά, μας πλησίασε μια υπέργηρη γυναίκα, στην οποία επαναλάβαμε όσα είχαμε πει στον οδηγό. Όταν άκουσε «Λουκάς», τα μάτια της άστραψαν. Άρχισε διάλογο με τον οδηγό στη γλώσσα τους και μας έσπρωξε στην κυριολεξία στο ταξί.

Έτσι βρεθήκαμε να τρέχουμε στην άσφαλτο με οδηγό έναν κοκκινοτρίχη ξένο, τον Αλεξάντερ, με ύφος βλοσυρό και αδιάφορο. Θεέ μου μην κάνουμε λάθος! Μόνες σε ξένο τόπο, μακριά από την Ελλάδα και τίποτα άλλο γύρω μας!

Επιτέλους φθάσαμε! Ήμασταν εκεί! Πλησιάζοντας τον κατάλευκο σταυρό στο μνήμα του μεγάλου αυτού Αγίου της Ορθοδοξίας δεν άντεξα. Λύγισαν τα γόνατα μου και άρχισα να κλαίω γοερά και ασταμάτητα. Σε σημείο που η καντηλανάφτισσα της Εκκλησίας δίπλα ήρθε και με έκλεισε στην αγκαλιά της χαϊδεύοντας μου τα μαλλιά. Κι είχα τόση ανάγκη το άγγιγμα της άγνωστης τη συγκεκριμένη εκείνη στιγμή, που ήμουν χαμένη σα μικρό παιδί.

Προσκυνήσαμε με ευλάβεια το σταυρό και τον ευχαριστήσαμε που μας αξίωσε να φθάσουμε ως εκεί. Πολύ δυνατές στιγμές για την καθεμία μας, καθώς και θερμότερες οι προσευχές μας. Βουβές αλλά και τόσο εύγλωττες.

agios-loukas-o-iatros-3

Στη συνέχεια μπήκαμε στην εκκλησία της Αγίας Τριάδας, τούτο το σταυροειδή ναό με τον ψηλό τρούλο που χτίστηκε από δύο Έλληνες αδερφούς. Εδώ ιερουργούσε ο Αρχιεπίσκοπος Συμφερουπόλεως και Κριμαίας Λουκάς ο Ιατρός, Άγιος της Ουκρανικής Εκκλησίας και των Ορθοδόξων από το 1996. Ομολογητής του Ιησού Χριστού αντιμετώπισε ηρωικά το αθεΐστικο καθεστώς «βαστάσας του Χριστού τα θεία στίγματα, εξορίας και δεινά, εγκλεισμούς εν φυλακαίς, θλίψεις και ονείδη» για να κρατήσει όρθια τη συνείδηση του ρώσικου λαού. Περίφημος χειρουργός, ακαδημαϊκός, μετάλλαξε την ιατρική επιστήμη με την ιεροσύνη, την κοσμική δόξα με τη δόξα του Θεού, για να τον υπηρετεί και να θεραπεύει ψυχές πονεμένων και βασανισμένων ανθρώπων.

Έξαφνα ένιωσα ένα σφίξιμο στο μπράτσο και έκπληκτη είδα τον οδηγό να μας κάνει νόημα να μπούμε στο ταξί με προτροπές της καντηλανάφτισσας. Ο οδηγός μας ήταν τώρα αλλιώτικός, αγνώριστος, είχε μία ηρεμία στο πρόσωπο του απίστευτη. Το ρισκάραμε και αυτό και αρχίσαμε να τρέχουμε – αλλά για που;

Σταματήσαμε σε μία εκκλησία – των Αγίων Πάντων και μπαίνοντας μέσα μείναμε άφωνες. Στο βάθος ήταν μία λάρνακα χρυσή με ασημένια στολίδια και μέσα κειτόταν το σκήνωμα του Αγίου! Θεέ μου, συγκίνηση!

Γονατίσαμε όπως και όλο το εκκλησίασμα και ο ιερέας με μία ουράνια φωνή έκανε παράκληση σε μία γλώσσα ακατανόητη για μας αλλά κατανοητή από την ψυχή μας. Έτσι εξηγείται νομίζω η γαλήνη και η ομορφιά που μας διαπότιζε.

agios-loukas-o-iatros-4

agios-loukas-o-iatros-5

Άθελα μου γύρισα το κεφάλι μου προς τη λάρνακα και βλέπω μια πλακέτα. Πλησίασα και βλέπω «Δωρεά από τους Έλληνες (Παιανίας). Αθάνατη Ελλάδα! Απέναντι από τον Ναό σε ιδιαίτερο μουσείο, είδαμε συγκλονισμένοι να ξετυλίγεται μέσα από φωτογραφίες, χάρτες, έγγραφα, άμφια και χειρουργικά εργαλεία η μαρτυρική ζωή του Αγίου, από την ανθρωπιστική προσφορά ως τη θυσιαστική αγάπη του στον Θεάνθρωπο.

agios-loukas-o-iatros-6

Πως συνέλαβε ο φακός εκείνο το βλέμμα του Αρχιεπισκόπου σε στιγμή προσευχής να ανοίγει ουρανούς και να ελευθερώνει λαβωμένες ψυχές! Έτσι τον νιώθαμε παντού στο ταξίδι μας να μας ακολουθεί και να χαράζει προοπτικές ευλογίας και συγκινήσεων. Αξέχαστη εκείνη η Θεία Λειτουργία της Κυριακής, με την εικόνα της Αναστάσεως του Κυρίου αλλά και των αγίων της Ορθοδοξίας και η μετάληψη των τίμιων δώρων σε ουράνια μυσταγωγία με τις αγγελικές φωνές χορωδίας νέων.

agios-loukas-o-iatros-7

agios-loukas-o-iatros-8

agios-loukas-o-iatros-9

Φωτογραφίες του Αρχιεπισκόπου Λουκά του Ιατρού

Στην επιστροφή, φθάνοντας στην αφετηρία μας, γύρισα ενστικτωδώς τα μάτια μου στο λιμάνι! Ναι, το καράβι μας ήταν εκεί! Χαιρετίσαμε τον κύριο Αλέξανδρο με θερμή χειραψία λες και γνωριζόμασταν χρόνια, σαν να ήμασταν αδέλφια. Μα γιατί λέω σαν; Μήπως όλοι δεν είμαστε εν Χριστώ αδελφοί;

Πηγή: Βίνα Χιωτακάκου, Ο κόσμος της Ελληνίδος

Αγιογραφίες του Αγίου Λουκά

p50-loykas-(50k-10b-lou-35)

 

9613

 

p13-loukas-iatros-(13k-10lou-40)

Μοναδικά έργα βυζαντινής τέχνης φιλοτεχνημένα από αγιογράφους μοναχούς στο Άγιο Όρος και τον πατέρα Πεύκη απόφοιτο της Αθωνιάδας εκκλησιαστικής ακαδημίας στο Περιβόλι της Παναγίας.

 

http://www.artionrate.com/index.php/artion-magazine/artion-kalesma/1414-proskunhma-ston-agio-louka

Αφιέρωμα στην Αθωνιάδα (μέρος Γ’)

Posted in Uncategorized with tags , , , , , , , , , , on June 22, 2015 by anazhtitis

Διδάσκαλοι και μαθητές της Αθωνιάδος. Η ίδρυση της Αθωνιάδος έφερε στο Άγιον Όρος εξαιρετικούς θεολόγους, μελετητές της παραδόσεως και του μοναχισμού, κήρυκες του «ό,τι οι πατέρες έθεντο». Αυτοί διακρίνονταν για την αγιότητα του βίου και για την κατά των Λατίνων πολεμική τους.

idrush-athwniados-g-1

idrush-athwniados-g-2

Κορυφαίος όλων υπήρξε ο Ευγένιος Βούλγαρης (1716-1806). Το 1737 εκάρη μοναχός και έλαβε το όνομα Ευγένιος. Μετά 5 έτη, το 1742, διορίσθηκε σχολάρχης στην Μαρουτσέα Σχολή των Ιωαννίνων. Ήταν η μεγαλύτερη επιστημονική φυσιογνωμία του Ελληνισμού κατά τους χρόνους της Τουρκοκρατίας, από τους σπουδαιότερους αναγεννητές της Ελλάδος και εκπροσώπους του Ελληνικού Διαφωτισμού. Φυσικός, χημικός – εισήγαγε το πείραμα και το εργαστήριο στην Ελληνική Εκπαίδευση – μαθηματικός, θεολόγος, φιλόσοφος, διακρινόταν για την πολυμάθεια και γλωσσομάθειά του αλλά προπάντων για τον ενάρετο βίο του. Διορίσθηκε σχολάρχης της Αθωνιάδος το 1753 από το Οικουμενικό Πατριαρχείο. Μαθητές του μεταξύ των άλλων υπήρξαν ο Αθανάσιος Πάριος, τον οποίο ο Βούλγαρης τοποθέτησε και βοηθό του διδάσκαλο, ο Άγιος Κοσμάς ο Αιτωλός, ο Άνθιμος Ολυμπιώτης, ο Διονύσιος Πλαταμώνος, ο Δαμασκηνός Μητροπολίτης Θεσσαλονίκης κ.α.

Πριν από τον Ευγένιο, σχολάρχης υπήρξε ο Νεόφυτος Καυσοκαλυβίτης ο εξ Εβραίων. Γεννήθηκε στην Πάτρα από εβραϊκής καταγωγής γονείς και σε ηλικία 38 ετών προσήλθε στην Ορθοδοξία. Υπήρξε μαθητής του αγίου Γερασίμου Βυζαντίου στην Πατμιάδα και του Ευγενίου στα Ιωάννινα. Διακρινόταν για τον ασκητικό και αυστηρό του χαρακτήρα. Σπουδαίος απολογητής και φιλόλογος. Υπήρξε από τα ηγετικά στελέχη της φιλοκαλικής κινήσεως της ονομαζομένης των «Κολυβάδων». Καθηγητής και Σχολάρχης διετέλεσε και ο Αθανάσιος ο Πάριος. Ο Αθανάσιος προηγουμένως μαθήτευσε στη Σχολή της Σμύρνης και κατόπιν ήλθε στην Αθωνιάδα όπου μαθήτευσε «παρά τους πόδας» του Βουλγαρέως και του Νεοφύτου. Υπήρξε άκρως συντηρητικός και πατερικός. Μαθητές του υπήρξαν ο άγιος Αθανάσιος ο Νεομάρτυρας από την Κολιακιά (Πύργο ή Χαλάστρα) της Θεσσαλονίκης και ο όσιος Κύριλλος Παπαδόπουλος από την Πάρο. Υπήξρξε επίσης καθηγητής του πρώτου Σχολάρχη της Θεολογικής Σχολής της Χάλκης, Κωνσταντίνου Τυπάλδου, Μητροπολίτου Σταυρουπόλεως. Ο όσιος Αθανάσιος ήταν σφοδρός πολέμιος των Λατίνων. Πολέμησε κάθε ξενόφερτη ιδεολογία και ό,τι ερχόταν σε αντίθεση με τους Πατέρες και τα ελληνικά ήθη. Μαθητής του Ευγενίου και συνδιδάσκαλός του στην Αθωνιάδα υπήρξε ο ιεροδιάκονος Κυπριανός, ο μετέπειτα Πατριάρχης Αλεξανδρείας. Αυτός διετέλεσε και Σχολάρχης της Αθωνιάδος. Σπουδαίοι επίσης σχολάρχες υπήρξαν ο Νικόλαος Ζουρζούλης, ο Χριστόφορος Προδρομίτης και άλλοι.

idrush-athwniados-g-3

idrush-athwniados-g-4

Μαθητές της σχολής αυτής υπήρξαν και ο Ιώσηπος Μοισιόδαξ, ο Σέργιος Μακραίος, ο Ιωάννης Πέζαρος και ο Ρήγας Φεραίος. Ο Ρήγας Φεραίος ήταν Εθνομάρτυρας και πρόδρομος της Ελληνικής Επαναστάσεως. Το πραγματικό του όνομα ήταν Αντώνιος Κυριαζής. Στην Αθωνιάδα ήλθε με Βατοπαιδινό καράβι ντυμένος με καλογερικά ρούχα για να μην τον καταλάβουν οι Τούρκοι. Συνδέθηκε με τον Προηγούμενο Νικόδημο τον Βατοπαιδινό και γράφτηκε στην Αθωνιάδα όπου και παρακολούθησε μαθήματα. Η συμβολή του τέκνου της Αθωνιάδος Ρήγα Φεραίου στην αφύπνιση του έθνους μας είναι τεράστια.

Από τους μαθητές της Σχολής διακρίθηκαν για την αγιότητα του βίου τους ο Εθναπόστολος άγιος Κοσμάς ο Αιτωλός, ο νεομάρτυρας Αθανάσιος ο Κουλακιώτης και ο όσιος Κύριλλος Παπαδόπουλος.

idrush-athwniados-g-5

idrush-athwniados-g-6

idrush-athwniados-g-7

Ο άγιος Κοσμάς ο Αιτωλός είναι ένας από τους μεγάλους άγιους της Εκκλησίας μας στον οποίο οφείλει πολλά το Ορθόδοξο Γένος και τον μνημονεύει και σήμερα ευγνωμόνως ο ελληνικός λαός, ιδιαιτέρως της ενιαίας Ηπείρου. Πληροφορήθηκε για την ίδρυση της Αθωνιάδος και τον ερχομό σ’ αυτήν του Ευγενίου Βουλγαρέως. Ήλθε τότε στο Άγιον Όρος, γράφτηκε και φοίτησε σ’ αυτήν.

Μόνασε στη Μονή Φιλοθέου όπου και χειροτονήθηκε ιερεύς. Με θεία υπόδειξη και κατόπιν ευλογίας της Μονής και του Οικουμενικού Πατριαρχείου κήρυξε στην Κωνσταντινούπολη, στη Θεσσαλία, Μακεδονία, Ήπειρο, Επτάνησα.

Στις μέρες μας η Αθωνιάδα Σχολή εξακολουθεί να γαλουχεί σπουδαίους νέους που είτε μετέπειτα ως μοναχοί, είτε ως κοσμικοί αποτελούν λαμπρό παράδειγμα ήθους και άξιοι συνεχιστές της πνευματικής κληρονομιάς του Αγίου Όρους.

idrush-athwniados-g-8

Ο Κωνσταντίνος Ξενόπουλος σπούδασε στην Αθωνιάδα Εκκλησιαστική Ακαδημία όπου και διετέλεσε καθηγητής αγιογραφίας για τέσσερα χρόνια. Από το 1999 διδάσκει στη Θεολογική Σχολή του Α.Π.Θ. τη βυζαντινή αγιογραφία, ενώ από το καλοκαίρι του 2000 έως και σήμερα διδάσκει βυζαντινή αγιογραφία στο Sommer Akademie στο Moosburg της Αυστρίας. Έχει αναλάβει την αγιογράφιση ναών στη Φιλανδία, Ουγγαρία και Πολωνία, ενώ από το 2008 η Α.Θ.Μ. Πάπας και Πατριάρχης Αλεξανδρείας και πάσης Αφρικής κ.κ. Θεόδωρος του απένειμε το αφφίκιον του Άρχοντος Εικονογράφου.

idrush-athwniados-g-10

Ο πατήρ Πεύκης είναι μοναχός αγιογράφος, απόφοιτος της Αθωνιάδας Εκκλησιαστικής Ακαδημίας, όπου και φοίτησε κατά τα έτη 1972-1975. Διδάχθηκε την τέχνη της βυζαντινής αγιογραφίας από τον μοναχό και καθηγητή Ιωάννη Βράνο, έναν από τους πιο διακεκριμένους και άριστους γνώστες της βυζαντινής εικονογραφίας. Η αυθεντικότητα και η μοναδική ποιότητα της εργασίας του πατρός Πεύκη, τον έχουν καταστήσει ως έναν από τους καλύτερους αγιογράφους-εικονογράφους της Ελλάδας.

idrush-athwniados-g-9

Ο Γεώργιος Σιδηρόπουλος υπήρξε μαθητής της Αθωνιάδας Σχολής του Αγίου Όρους όπου παρακολούθησε το γυμνάσιο και το λύκειο. Διδάχθηκε τη βυζαντινή τέχνη της αγιογραφίας από τον ιερομόναχο Δαμασκηνό Ροδάκη (1926-2010), τον πιο γνωστό αγιογράφο του Αγίου Όρους. Επίσης μαθήτευσε κοντά στον γέροντα Μελέτιο Συκιώτη (1907-2000) τον καλλιγράφο και αγιογράφο, που έζησε στο Διονυσιάτικο Κελλί του Ευαγγελισμού της Θεοτόκου και ήταν καθηγητής στην Αθωνιάδα Σχολή.

Ιερομονάχου Νικηφόρου Μικραγιαννανίτου

http://www.artionrate.com/index.php/artion-magazine/artion-kalesma/1348-afierwma-sthn-athwniada-meros-g

Αφιέρωμα στην Αθωνιάδα (μέρος Α’)

Posted in Uncategorized with tags , , , , , , on June 20, 2015 by anazhtitis

Ίδρυση και ιστορία της Αθωνιάδας Σχολής (Α΄ Περίοδος 1749-1811). Ιστορικά στοιχεία για την Αθωνιάδα Εκκλησιαστική Ακαδημία. 

idrush-athwniadas-sxolhs-a-1

Στην περιοχή του Αγίου Όρους με την επωνυμία Αθωνιάδα Σχολή έχουν λειτουργήσει κατά περιόδους διάφορες σχολές. Ουσιαστικά, όμως, η Αθωνιάδα Σχολή ιδρύεται το 1749 όταν οι μοναχοί της μονής Βατοπαιδίου με τις φιλότιμες προσπάθειες του Προηγουμένου Μελετίου και την προτροπή του πατριάρχη Κωνσταντινουπόλεως Κυρίλλου του Ε΄, ο οποίος εξέδωσε το σχετικό Σιγγίλιο, πρωτοστάτησαν στην ίδρυση σχολείου κοντά στην ιερά μονή Βατοπαιδίου. Αυτό το σχολείο μετονομάστηκε αργότερα από τον Ευγένιο Βούλγαρη σε Αθωνιάδα Εκκλησιαστική Ακαδημία[1].

Η Αθωνιάδα αποτέλεσε σημαντικό πνευματικό φυτώριο της ελληνικής ορθοδοξίας, αλλά και σημείο σύγκρουσης φιλελεύθερων και συντηρητικών τάσεων τόσο μεταξύ των καθηγητών της, όσο και μεταξύ των μοναχών του Αγίου Όρους[2]. Επίσης, συνεισέφερε σημαντικά στην αναζωπύρωση του νεοελληνικού εθνισμού και στην αναγέννηση της κοινοβιακής και ασκητικής ορθοδοξίας[3].

idrush-athwniadas-sxolhs-a-2

Μετά από ωρίμανση της ιδέας για την δημιουργία ενός εκπαιδευτικού ιδρύματος στο Άγιον Όρος, που είχε σπείρει στην δεύτερη δεκαετία του 18ου αιώνα ο πρώην μητροπολίτης Ναυπάκτου Νεόφυτος Μαυρομμάτης Ιβηρίτης, ιδρύεται, με πρωτοβουλία του προηγουμένου Μελετίου Βατοπαιδινού και την πλούσια ηθική και υλική υποστήριξη του Οικουμενικού Πατριάρχη Κυρίλλου Ε΄, “φροντιστήριον ελληνικών μαθημάτων, παιδείας τε και διδασκαλίας παντοδαπούς εν τε λογικαίς, φιλοσοφικαίς τε και θεολογικαίς επιστήμαις”.

Πρώτος σχολάρχης της διορίστηκε ο ιεροδιάκονος Νεόφυτος Καυσοκαλυβίτης. Μετά την παραίτησή του, το Οικουμενικό Πατριαρχείο το 1752, διορίζει σχολάρχη τον αρχιμανδρίτη του Παναγίου Τάφου Αγάπιο, ο οποίος, ερχόμενος να αναλάβει τα καθήκοντά του, σφαγιάστηκε από τους Τούρκους στις 18 Αυγούστου 1752 στην περιοχή της Θέρμης έξω από την Θεσσαλονίκη.

Για την εξεύρεση πόρων προκειμένου να εξασφαλιστεί η απρόσκοπτη λειτουργία του “φροντιστηρίου”, διορίζεται στην Κωνσταντινούπολη τετραμελής επιτροπή αποτελούμενη από δύο μητροπολίτες και δύο προκρίτους από την συντεχνία των γουναράδων, ενώ επιπλέον προικοδοτείται η νεοπαγής Σχολή με τα εκκλησιαστικά δικαιώματα του Πατριαρχείου από την γειτονική επισκοπή Ιερισσού και Αγίου Όρους, τα οποία ανέρχονται ετησίως στο σεβαστό ποσό των 24.000 άσπρων. Το οικοδομικό συγκρότημα της Σχολής αρχίζει να κτίζεται σε έναν λόφο κοντά στην Μονή Βατοπαιδίου.

idrush-athwniadas-sxolhs-a-4

Μετά από την πρώτη τετραετή (1949-1753) σχολαρχία του ιεροδιακόνου Νεοφύτου Καυσοκαλυβίτου, την διεύθυνση της Σχολής αναλαμβάνει ο Ευγένιος Βούλγαρης, ο περίφημος λόγιος μοναχός και διδάσκαλος του Γένους που συνδυάζει την ελληνορθόδοξη παράδοση με τα πνευματικά έργα του ευρωπαϊκού Διαφωτισμού και οραματίζεται να εφαρμόσει στην Αθωνιάδα ένα εκπαιδευτικό πρόγραμμα κατά το πρότυπο της Πλατωνικής Ακαδημίας. Στον κύκλο των φιλοσοφικών μαθημάτων περιλαμβάνονται η Λογική, η Εισαγωγή στη Φιλοσοφία και η Μεταφυσική, ενώ στα Μαθηματικά περιλαμβάνονται η Αριθμητική, η Γεωμετρία, η Φυσική και η Κοσμογραφία.

Επίσης εισάγεται η διδασκαλία των Λατινικών. Για τις διδακτικές ανάγκες μετέφρασε πολλά και ποικίλου περιεχομένου ευρωπαϊκά συγγράμματα, αλλά συγχρόνως συνέταξε και τα προσωπικά διδακτικά του έργα, τα οποία κυκλοφορούσαν στη Σχολή χειρόγραφα. Η σχολαρχία του Βούλγαρη διήρκεσε μία εξαετία, περίοδο κατά την οποία εκπαίδευσε περίπου 600 μαθητές, που διασκορπίστηκαν σε όλη την Ελλάδα επιτελώντας σπουδαίο εκπαιδευτικό έργο.

idrush-athwniadas-sxolhs-a-5

idrush-athwniadas-sxolhs-a-6

Το 1759, κατόπιν προβλημάτων που είχαν αναφανεί και αποδείχθηκαν ανυπέρβλητα, παραιτήθηκε ο Βούλγαρης και με την αποχώρησή του αρχίζει ο μαρασμός της Αθωνιάδας, η οποία συνεχίζει ωστόσο να λειτουργεί, με πολλές όμως διακοπές, ως το 1811, οπότε κλείνει η πρώτη περίοδος της ζωής της σε καθεστώς πλήρους παρακμής. Σήμερα στην κορυφή του λόφου δεσπόζουν τα ερείπια του τεράστιου συγκροτήματος, του οποίου η αποκατάσταση και ανακατασκευή έχει προγραμματιστεί από την Μονή Βατοπαιδίου.

[1] Ρούνης, Ε. (1966), Προσφορά αρετής και παιδείας (1749-1953), στο: Επετηρίς Αθωνιάδος Σχολής επί τη συμπληρώσει δωδεκαετίας από της επαναλειτουργίας αυτής. Αθήνα: Αστήρ, σ.σ. 244-250.

[2] Κτενάς, Χ. (1930), Η σύγχρονος Αθωνιάς και οι εν αυτή διδάξαντες από του 1845-1916, Αθήνα: Αλευρόπουλος, σ. 4.

[3] Τσάκωνας, Δ. (1966), Αθωνιάς και ασκητεία, στο: Επετηρίς Αθωνιάδος Σχολής επί τη συμπληρώσει δωδεκαετίας από της επαναλειτουργίας αυτής. Αθήνα: Αστήρ, σ.σ. 251-253.

(Η παρούσα ανάρτηση αποτελεί μέρος εργασίας με τίτλο: Η διαπολιτισμική διάσταση στο έργο της Αθωνιάδας Εκκλησιαστικής Ακαδημίας των: Καδιγιαννόπουλος Γεώργιος, Καθηγητής Οικιακής Οικονομίας, M.Sc στη Βιώσιμη Ανάπτυξη, Διδάκτορας ΠΤΔΕ Πανεπιστημίου Ιωαννίνων- Μορφίδης Κωνσταντίνος, Καθηγητής Αγγλικής Φιλολογίας, M.Α στη Μετάφραση-Πανταζέλου Ελένη, Φυσικός, M.Sc στη Φυσική)

(συνεχίζεται)

http://www.artionrate.com/index.php/artion-magazine/artion-kalesma/1345-afierwma-sthn-athwniada-a-meros