Archive for ελευθερια

Ομιλία περί υπακοής – Αρχιμ. Εφραίμ Ξηροποταμηνού (†1984)

Posted in Uncategorized with tags , , , , , , , , , , on October 19, 2015 by anazhtitis

gerontas-efraim-xeropotaminos-01-651x1024

Όταν ενθυμούμαι τα πρώτα μου βήματα στην μοναχική ζωή και αναπολώ εκείνη την ευλογημένη περίοδο, σκέπτομαι τις μικρές συμβουλές του γέροντός μου, εκείνες τις απλές νουθεσίες, που ήταν γεμάτες από δυνατά νοήματα, βγαλμένα από την πείρα και τα βιώματά του. Όταν τα φέρνω στο νου μου, βλέπω πόσο δυνατό θεμέλιο έγιναν για την μοναχική μου πορεία. Ήταν απλές συμβουλές γύρω από βασικά θέματα της μοναχικής ζωής και ιδία της υπακοής, όπως το «Ανέπαυσες τον Γέροντά σου, ανέπαυσες τον Θεό. Δεν ανέπαυσες τον Γέροντά σου, μήτε τον Θεόν ανέπαυσες», ή το «Ό,τι αρχή έβαλες, αυτή θα ακολουθήσης: καλή αρχή, κάλλιστον τέλος. Κακή αρχή, κάκιστον τέλος» και άλλες πολλές τέτοιες πνευματικές νουθεσίες, που για μας ήταν, στην πρώτη φάσι της μοναχικής μας ζωής, αλλά και στην μετέπειτα, δύναμις πνευματική, πυξίδα που μας ωδηγούσε ασφαλώς στην πορεία την μοναχική, την ισόβια αυτή πορεία. Και πράγματι, στην μετέπειτα ζωή είδαμε πόσο αλήθεια είχαν τα απλά αυτά λόγια.

Ο Αββάς Παλάμων λέγει το εξής: Ο σωστός, ο τέλειος υποτακτικός ου χρήζει προσέχειν εντολάς Κυρίου. Δηλαδή η υπακοή αντικαθιστά όλες τις εντολές του Θεού. Και αυτό είναι μία μεγάλη αλήθεια και πραγματικότης, ότι ο σωστός υποτακτικός δεν έχει ανάγκη να προσέχη τίποτε άλλο, γιατί η υπακοή, σαν περιεκτική αρετή, τα έχει συγκεντρωμένα όλα μέσα της.

Λένε οι κοσμικοί άνθρωποι, κρίνοντες με την λογική τους και με τον υπερήφανο λογισμό, ότι η υπακοή στον μοναχισμό είναι ανασταλτική της προόδου, της δραστηριότητος, της αυτενεργείας, γιατί δεν υπάρχει η ελευθερία της δράσεως, η ελευθερία του να κάνη κάνεις ό,τι θέλει και έτσι ο μοναχός υφίσταται έναν πνευματικό ευνουχισμό. Αυτοί οι άνθρωποι, άγευστοι της πνευματικής ζωής, άμοιροι της γνώσεως του βιώματος και της πείρας των Πατέρων, κρίνοντες μόνο με το λογικό και την υπερηφάνεια, δεν μπορούν να μπούν στο πνεύμα και στο νόημα της υπακοής και λένε ότι μ’ αυτήν την υποδούλωσι ο μοναχός καταστρέφεται.

Πόσον όμως είναι λανθασμένος ο λογισμός τους και πόσον είναι μακρυά από την αλήθεια των πραγμάτων! Όταν κανείς υποδουλώση τον εαυτό του για τον Χριστό πραγματικά, αποκτά πνευματική διάστασι, αποκτά μια ολόκληρη πνευματική φιλοσοφία μέσα του, αποκτά την πραγματική ελευθερία. Εκείνος που δουλεύει στο θέλημά του είναι δούλος στα πάθη του.

Πάρτε τον κοσμικό άνθρωπο. Πόσο αρρωστημένος είναι ψυχικά! Με την δήθεν εξωτερική ελευθερία του υποδουλώνεται στα πάθη και στις αδυναμίες. Και βλέπετε την κακοδαιμονία έξω. Δεν μπορείς να τον εγγίσης τον άλλο. οργίζεται, βλασφημεί, ταράσσεται, χολώνεται. Τόσα και τόσα πάθη δέρνουν την ανθρώπινη καρδιά εν ονόματι της δήθεν ελευθερίας.

Αντιθέτως, η φαινομενική υποδούλωσις στο θέλημα του Θεού δια του Γέροντος δίνει στον υποτακτικό την πραγματική ελευθερία των παθών, δίνει την υγεία στην ψυχή, ενώνει τις πνευματικές δυνάμεις που έχουν διασπασθή από την αλόγιστη ελευθερία, και τον κάνει να είναι ανώτερος από τις αρρώστειες που κατατρύχουν και παραμορφώνουν και ταλαιπωρούν την ψυχή. Γίνεται ελεύθερος στο πνεύμα, γίνεται ελεύθερος στις σκέψεις και στους λογισμούς, ξεφεύγει από αυτή την τυραννία. Με την Χάρι του Θεού και την χάρι της υπακοής ελευθερώνεται η καρδιά και ακόμη και το σώμα από την αισχρότητα. Γίνεται κύριος στα πάθη και όχι δούλος.

309388-05

Η πείρα των Γερόντων, η πείρα τόσων αιώνων μοναστικής ζωής λέγει: «Ανέπαυσες τον Γέροντά σου, ανέπαυσες τον Θεό. Δεν ανέπαυσες τον Γέροντά σου, ούτε τον Θεόν ανέπαυσες». Ο Γέροντας αναλαμβάνει πάνω στους ώμους του όλη την ευθύνη των ψυχών χωρίς μισθό, χωρίς καμμία υποχρέωσι. Τα διαθέτει όλα, μέρα-νύχτα δαπανά και εκδαπανάται. Κάνεις δεν μπορεί να γνωρίση την κρυφή ζωή ενός Γέροντος -τους στεναγμούς, τα δάκρυα, την προσευχή, τον μόχθο και τις πίκρες που ποτίζεται. Από το πρωί που θα σηκωθή έως την ώρα που θα κλείση τα μάτια -κι αν τα κλείση- αναλώνεται και λειώνει και απλώνει την αγάπη του σε όλους και σταυρώνεται καθημερινά, ένας άνθρωπος, για να μπορέσουν να αναστηθούν ψυχικά οι άλλοι.

Δεν θέλει καμμία αναγνώρισι, αλλά είναι κάποια μικρή απαίτησις να μην πικραίνεται. Όταν πικραίνεται ο Γέροντας, πικραίνεται και ο Θεός. Από την Παλαιά και την Καινή Διαθήκη η τιμή στους κατά σάρκα γονείς είναι μεγάλη υπόθεσις: Τίμα τον πατέρα σου και την μητέρα σου, ίνα ευ σοι γένηται και ίνα μακροχρόνιος γένη επί της γης. ο κακολογών πατέρα αυτού ή μητέρα αυτού τελευτήσει θανάτω. Εάν είναι επιταγή και θεία εντολή η τιμή στους σαρκικούς γονείς, πόσο μάλλον θα πρέπη να τιμούμε τους πνευματικούς! Εκείνοι μας γεννούν σωματικά, ενώ ο πνευματικός γονεύς μας αναγεννά και μας ανασταίνει πνευματικά. Αυτή η τιμή δεν σταματά στον Γέροντα, αλλά διαβαίνει προς τον Θεό. Ο Γέροντας έχει μέσα στον μοναχισμό αποστολική διαδοχή, είναι διάδοχος των Αποστόλων. Ο Κύριος είπε: Ο ακούων υμών εμού ακούει, και ο αθετών υμάς εμέ αθε­τεί. ο δε εμέ αθετών αθετεί τον αποστείλαντά με. «Όποιος κάνει υπακοή σε σας, εμένα υπακούει, λέγει ο Κύριος, και όποιος αθετεί, όποιος σας παρακούει, παρακούει εμένα». Επομένως, ό,τι κάνουμε, το κάνουμε για τον Θεό και όχι για τον άνθρωπο. Ο Θεός έβαλε τον Γέροντα σαν ορατή εικόνα για να τον υπακούουμε, γιατί δεν έχουμε τον Κύριο μπροστά μας να του κάνουμε υπακοή.

Ο Γέροντας δεν κερδίζει τίποτε από την δική μας προσπάθεια, τον αγώνα και την υπακοή σ’ αυτόν, παρά μόνο κόπο και μόχθο, αγωνία, αγώνα, συμβουλές και πίκρες. αυτά είναι ο κλήρος και ο μισθός του. Επομένως, το συμφέρον μας είναι να ευαρεστήσουμε τον Θεό δια του Γέροντος κάνοντας κατά το δυνατόν απόλυτη υπακοή, διότι αυτό είναι το κέρδος μας, αυτή είναι η επιτυχία μας η αιώνια. Εάν κανείς επιτύχη σε όλα, αν αριστεύση σε όλα, αποτύχη όμως στην βάσι, αποτύχη στο θεμέλιο της υπακοής, τότε είναι όλα άχρηστα. Εκείνο που ζητάει ο Θεός και θα ζητήση και στην κρίσι του είναι το κατά πόσον εμείς κάναμε υπακοή.

Η υπακοή έχει πάρα πολλά πνευματικά κέρδη. Το κυριότερο όμως είναι το ότι ο άνθρωπος ελευθερώνεται από την δυναστεία των παθών και έρχεται σε άμεση σχέσι και επαφή με τον Θεό. Λέγει ο άγιος Συμεών ο Νέος Θεολόγος ότι ο όντως υποτακτικός εξομοιούται τω Υιώ του Θεού, γίνεται όμοιος, εξισώνεται με τον Υιόν του Θεού. Άλλωστε, η σωτηρία μας τί είναι; Είναι υπόθεσις υπακοής. Ο Κύριος έκανε υπακοή στον Πατέρα Του και δεν ήρθε να κάνη το δικό του θέλημα αλλά το θέλημα του πέμψαντός αυτόν Πατρός. Γι’ αυτήν την υπακοή και την ταπείνωσι του έδωσε ο Θεός το όνομα Ιησούς και σ’ αυτό το όνομα φρίττουν οι δαίμονες.

Ο μοναχός ο υποτακτικός είναι ο πιο ευλογημένος και ο πιο ευτυχισμένος άνθρωπος, όταν βέβαια το θέλη. Είναι ο πιο ελεύθερος και πιο ανεύθυνος άνθρωπος πάνω στη γη, εκείνος που έχει τις μεγαλύτερες προϋποθέσεις να προχωρήση στον δρόμο τον πνευματικό, να προχωρήση στις αρετές, να γεμίση από αγάπη, να γνωρίση τον Θεό και να έρθη σε μία αίσθησι και σε μία προσωπική επαφή μαζί Του. Το βάρος που δένει τον άνθρωπο και τον κρημνίζει και τον κάνει να μην μπορή να προχωρήση είναι η ευθύνη, η μέριμνα, η πολυπραγμοσύνη και η πολυκτημοσύνη. Βασικωτάτη προϋπόθεσις για να προχωρήση κανείς, για να ανεβή έναν ανήφορο, είναι να μην έχη βάρος. Και αυτό το βάρος, εάν το θέλη, ήδη το έχει αποθέσει ο υποτακτικός, αφ’ ης στιγμής έβαλε τον εαυτό του στην υπακοή του Θεού. Για τί άλλο έχει να μεριμνήση ο υποτακτικός εκτός από την ψυχή του, εκτός από το να πετάξη τα πάθη, να γνωρίση την Χάρι του Θεού με την απερίσπαστη προσευχή κατά το δυνατόν, να αγκαλιάση όλους τους πατέρες και όλο τον κόσμο με την προσευχή του, να αγωνισθή με τα συγκεκριμένα πάθη που βλέπει ότι χρειάζεται να δώση το κέντρο βάρους του αγώνος, να γνωρίση την περιοχή των δακρύων, της κατανύξεως, της φιλαδελφίας, του ταπεινού φρονήματος;

Μάθετε εδώ περισσότερα για τη ζωή στα μοναστήρια του Αγίου Όρους

Είναι μεγάλη υπόθεσις, πατέρες μου, η υπακοή. Δεν είναι κάτι παραμικρό. Είναι το θεμέλιο και η σκεπή του σπιτιού. Ούτε χωρίς θεμέλιο μπορεί να σταθή ένα σπίτι, αλλά ούτε και χωρίς σκεπή. Δεν θα αγαπήση κάνεις γνήσια και ειλικρινά τον Θεό ούτε τους ανθρώπους ούτε τους αδελφούς του, εάν δεν περάση από την πόρτα της υπακοής. Όπως αναφέρει ο Κύριός μας στο Ευαγγέλιο, ότι όποιος δεν περνάει από την πόρτα στην αυλή των προβάτων δεν είναι ο ποιμήν, αλλά είναι ο ληστής και ο κλέπτης, έτσι και όποιος δεν περάση από την υπακοή, δεν σκύψη, δεν ταπεινωθή, δεν μπορεί να αγαπήση. Θα αγαπήση συμφεροντολογικά ή υποκριτικά, θα αγαπήση για άλλους λόγους, όχι όμως θεϊκά, ειλικρινά, πηγαία. Δεν θα αγαπήση πνευματικά. Όταν κανείς μπη μέσα σ’ αυτήν την ατμόσφαιρα, μπη σ’ αυτό τον χώρο της πνευματικής αγάπης του Θεού, τότε αισθάνεται και γεύεται άλλα πράγματα. Αλλοιώνεται με την Χάρι του Θεού κατά τέτοιο τρόπο, που συναλλοιούται και η αίσθησις, ο νους και η γνώσις και όντως θεολογεί, δηλαδή λέγει λόγια Θεού, σκέφτεται και κινείται και αισθάνεται θεϊκά.

Γι’ αυτό, πατέρες μου, ας επιμεληθούμε την υπόθεσι αυτή την μεγάλη της υπακοής, για να μας σκεπάση το έλεος του Θεού και να μπορέσουμε να αισθανθούμε την Χάρι του Θεού εδώ σ’ αυτή την προσωρινή, την περαστική μας ζωή, αλλά και να κερδίσουμε ιδιαίτερα, με τις ευχές των οσίων Πατέρων, τον ευλογημένο Παράδεισο, που είναι η πραγματική και μόνιμη και φωτεινή και μακαρία πατρίδα μας.

Πηγή: Αγιορείτικες μνήμες

Advertisements

Τι είναι πνευματική πατρότητα;

Posted in Uncategorized with tags , , , , , , on November 2, 2014 by anazhtitis

Ο πνευματικός πατέρας, είναι το αντίτυπο του αιώνιου και μεγάλου Θεού, και σωτήρα όλων μας, Ιησού Χριστού. Είναι το απαύγασμα της πατρικής του ιδιότητας. Είναι έτοιμος με αυτοθυσία να προνοεί, να σώζει, να θεραπεύει και να επαναφέρει στη μάνδρα το πρόβατο που πλανήθηκε, το «απολω­λός».

pneumatiki_patrotita

Η πνευματική πατρότητα είναι η προέκταση της παρουσίας του Κυρίου μας, στη γη και μαζί με τον Ιησού πιστοποιεί ότι δεν θα παραβλέψει το θά­νατο του αμαρτωλού. Η πνευματική πατρότητα φανερώνει απερίφραστα ότι δικό της «βρώμα και πόμα», καθήκον, νόημα και στόχος είναι η επιστρο­φή και σωτηρία κάθε ανθρώπου που εξέπεσε. Η πνευματική πατρότητα, χωρίς να «ζητεί τα δικά της», βρίσκεται συνεχώς στο βωμό της αυτοθυσίας με κύριο μέλημα και φροντίδα «ώστε κανένας (των νομιζομένων) μικρών να μη χαθεί» (πρβλ. Ματθ. 18,14) και γι’ αυτό γίνεται «για τους πάντες τα πάντα, έτσι ώστε με κάθε τρόπο να σώσει (τους κινδυνεύοντας)» (πρβλ. Α’ Κορ. 9,22)

Για την επιτυχία αυτού του υψηλού σκοπού, τον πνευματικό πατέρα πρέπει να χαρακτηρίζουν η ανι­διοτελής αγάπη, η πραότητα, η ανεκτικότητα και η ελευθερία από οτιδήποτε του κόσμου τούτου, ώστε έμπρακτα πλέον να προκαλεί τα πνευματικά του τέκνα σε αυταπάρνηση.

Θα κοσμήσει τον εαυτό του με την αρμόζουσα σύνεση, ώστε ποτέ να μην ακούσει, από αυτούς που θα φρονούν τα αντίθετα, το «ιατρέ θεράπευσε τον εαυτόν σου» (Λουκ. 4,23). Το θέμα πάντως της ελευθε­ρίας του ίδιου θεωρείται απαραίτητο, για την επι­τυχία του σκοπού του λειτουργήματός του.

Ο πνευματικός πατέρας θα είναι «αυτός που θα δέσει τον δυνατό και θα του αρπάξει τα πράγματά του» (πρβλ. Ματθ. 12,29). Πρέπει να λέει με παρρησία, μαζί με τον Παύλο, ότι «γνωρίζουμε καλά τις επιδιώξεις και τις πανουργίες του» (πρβλ. Β’ Κορ. 2,11), ώστε να μπορεί να θεραπεύει κάθε τραύμα ή πλάνη ή απορία ή περίσταση.

Η παντοδύναμη Χάρη του Παναγίου Πνεύμα­τος, η οποία συνοδεύει τον αληθινό πνευματικό πα­τέρα, του επιτρέπει να πληροφορείται ότι «πάντα ι­σχύει» με τη βοήθειά της. Ακούραστα αγωνίζεται ο πραγματικός ποιμένας, ώστε να μη χαθεί κανένας από την ποίμνη του Χριστού. Έχει την επίγνωση των γραφικών χωρίων: «όποιος επανέφερε ένα αμαρτωλό από τον πλανεμένο δρόμο του θα σώσει μια ψυχή από το θάνατο και θα την απαλλάξει από πλήθος αμαρτίες» (Ιακ. 5,20) και «εάν ξεχωρίσεις τον αληθινό και τίμιο λόγο μου από τον ανάξιο και ψευδή, θα είσαι συ σαν το δικό μου στόμα»(Ιερ. 15,19).

Το πλουσιότατο δώρο, που η παναγάπη του Ιησού διά της Χάριτός του παρέχει, είναι η διάκρι­ση, όχι μόνο των πνευμάτων, αλλά και των πραγ­μάτων. Με οξύτατη διαύγεια «όλους τους κρίνει (και διακρίνει), αυτόν όμως κανείς από εκείνους που δεν έχουν το Πνεύμα δεν είναι σε θέση να τον καταλάβει»(Α’ Κορ. 2,15). Ειδικά στην εποχή μας την οποία χαρακτηρίζει η σύγχυση, απαραίτητο μέσο και μέτρο ισορροπίας είναι η διάκριση. Αυτή ανασύρει, ανορθώνει και ανασυγκροτεί την ανθρώπινη προ­σωπικότητα, που ο κυκεώνας του αποπροσανατολισμού διασπά αλύπητα.

Όπως αναφέραμε, δύο θεολαμπείς οφθαλμοί, που θα οδηγούν αλάνθαστα και με επιτυχία τον πνευματικό πατέρα, είναι η συμπάθεια και η διά­κριση, χωρίς τις όποιες η πορεία γίνεται σκοτεινή και επικίνδυνη. Πόσες φορές θαυμάσαμε αληθι­νούς ήρωες ή μάλλον σωτήρες πνευματικούς, που το φως της διακρίσεως καταστόλιζε όλη την ανα­στροφή και γενικά όλη τους τη ζωή! Η ίδια παρά­βαση, για παράδειγμα, αν διαπραχθεί από πολ­λούς, κάτω από το φως της διακρίσεως φαίνεται διαφορετική. Αυτό ακριβώς είναι και το άλας που αρτύει και συντηρεί τα φθαρμένα.

Πολλές φορές συμβαίνει πνευματικοί πατέρες να ερωτούνται για πνευματικά θέματα ή απορίες και να απαντούν διαφορετικά στον καθένα. Αυτό γί­νεται ανάλογα με το πρόσωπο, το θέμα, ακόμα και με την περίσταση, το χρόνο και τον τόπο. Η ίδια απάντηση -είτε ως εντολή, είτε ως σύσταση-, δεν αρμόζει σε άλλο πρόσωπο, εξαιτίας της διαφοράς του χαρακτήρα, του πράγματος και της περιστάσεως. Επομένως ουδέποτε δίνεται λύση ή απόφαση αν δεν ερευνηθεί πώς ακριβώς έχουν τα πράγματα.

Για παράδειγμα. Τέσσερις άνθρωποι έφαγαν πριν την καθορισμένη ώρα ή χωρίς μέτρο. Ο πρώ­τος έφαγε, γιατί πείνασε πολύ, ο άλλος γιατί εφάρμοσε μια ιατρική συμβουλή και θεραπεία, ο άλλος γιατί του άρεσε το φαγητό και νικήθηκε από την ε­πιθυμία και ο άλλος γιατί του αρέσει να σπαταλά με αυθαιρεσία. Πώς τώρα, θα βγάλουμε την ίδια κρίση για όλους αυτούς;

Ας ενωθεί λοιπόν, η προσευχή όλων μας προς τον αρχιποιμένα και σωτήρα μας, για να χαρίζει στην Εκκλησία αληθινούς πνευματικούς πατέρες, πράγμα, που θα προσφέρει στην κοινωνία μας την ανάσταση και την ισορροπία.

(Γέροντος Ιωσήφ Βατοπαιδινού, Συζητήσεις στον Άθωνα, Ψυχωφελή Βατοπαιδινά 13, σ.70-74)

http://www.vatopedi.gr/