Archive for αθωνιαδα σχολη

Η εικόνα του Αγίου Δημητρίου από το ναό του Πρωτάτου στο Άγιον Όρος

Posted in Uncategorized with tags , , , , , , , , , , , , , on October 26, 2015 by anazhtitis

ksenopoulos-anakalypse-protatoΟ αγιογράφος κ. Κωνσταντίνος Ξενόπουλος μας παρουσιάζει μια εξαιρετική αγιογραφία του Πανσέληνου από το Πρωτάτο στις Καρυές Αγίου Όρους.

Μαθητής της Αθωνιάδας Σχολής του Αγίου Όρους ο ίδιος βρέθηκε από μικρή ηλικία να περιδιαβαίνει τον Ναό του Πρωτάτου και να συναναστρέφεται μορφές οσιακές στις οποίες αναγνώριζε με το έμφυτο ταλέντο του στοιχεία της ζωγραφικής του Πανσέληνου.

Όπως καταθέτει και ο ίδιος ο καλλιτέχνης αγιογράφος για τις εικόνες από το Πρωτάτο:

Ο Ιερός Ναός του Πρωτάτου στις Καρυές Αγίου ΌρουςΟ Ιερός Ναός του Πρωτάτου στις Καρυές Αγίου Όρους

«Αυτό που ένιωσα πρωτοβλέποντας τις αγιογραφίες, πέραν του ότι σε καθήλωναν οι επιβλητικές μορφές, είχα την εντύπωση ότι μετά τη λειτουργία, μαζί με τους μοναχούς που θα έφευγαν από το ναό, θα έβγαιναν και οι Άγιοι. Είναι ολοζώντανη η τέχνη και η τεχνική του Πανσέληνου»

Σήμερα θα σταθούμε στην μορφή του Αγίου Δημητρίου, πολιούχου και προστάτη της Θεσσαλονίκης, μεγαλομάρτυρα και θαυματουργού. Ο Άγιος Δημήτριος όπως τον απεικόνισε ο μεγάλος καλλιτέχνης από την Θεσσαλονίκη Μανουήλ Πανσέληνος υπήρξε πρότυπο για τους μεταγενέστερους αγιογράφους αλλά εμείς έχουμε την ευκαιρία και την τιμή να ατενίσουμε την μορφή του μέσα από την οπτική γωνία του άρχοντα αγιογράφου του Πατριαρχείου Αλεξανδρείας κ. Κωνσταντίνου Ξενόπουλου.

Στο σεμινάριο αγιογραφίας «Ξενόπουλος Διδάσκει» που πραγματοποιήθηκε 9-11 Οκτωβρίου στη Θεσσαλονίκη μέρος των συμμετεχόντων είχε τη μοναδική ευκαιρία να φιλοτεχνήσει ακριβές αντίγραφο της συγκεκριμένης αγιογραφίας. Το αποτέλεσμα του κόπου τους μπορείτε να το βρείτε εδώ.

dim1 (1)

Πίσω από τον Άγιο διακρίνεται η ασπίδα του. Τα μαλλιά του στολίζει διάδημα. Ο φυσιογνωμικός τύπος του αγίου με το μακρόστενο γεμάτο πρόσωπο, το χαμηλό μέτωπο, τον κωνικό λαιμό και το πλατύ σώμα είναι συνήθης στην ζωγραφική του Πρωτάτου. Επίσης το σχήμα της μύτης και των αυτιών, που είναι πλατιά και προεξέχουν, η οφθαλμική κόγχη με τα μεγάλα ορθάνοιχτα μάτια και τα τονισμένα φρύδια, περιγράφουν πιστά την δουλειά του μεγάλου αγιογράφου. Το πρόσωπο αποδίδεται με την πλατιά επιφάνεια της θερμής ώχρας, που ροδίζει ελαφρά στη βάση της παρειάς ενώ οι λαδοπράσινες σκιές που διαβαθμίζονται μαλακά και τα χαρακτηριστικά φώτα, που θερμαίνουν και φωτίζουν τη σάρκα στο μέτωπο, γύρω από τα μάτια, στα χείλη και στο πηγούνι αποδίδουν τα ευγενικά και στοχαστικά χαρακτηριστικά.

Με το ρεμβώδες μελαγχωλικό βλέμμα του ο Άγιος απευθύνεται στον προσκυνητή και του αφηγείται τον βίο του: Έζησε στα χρόνια του Διοκλητιανού (284-304) και του Μαξιμιανού (286-305). Μαρτύρησε, όταν ο δεύτερος βρέθηκε στη Θεσσαλονίκη, όπου με την προσευχή του κρατούμενου στο βαλανείο, που βρισκόταν δίπλα στο στάδιο, αγίου Δημητρίου, ο χριστιανός νέος Νέστορας νίκησε τον θηριώδη παλαιστή Λυαίο. Ο Μαξιμιανός δεν περιορίσθηκε, μετά από το απρόβλεπτο αυτό, στη θανάτωση του Νέστορα, αλλά έδωσε εντολή να λογχίσουν και τον Άγιο.

ÈÅÓÓÁËÏÍÉÊÇ-ËÉÔÁÍÅÉÁ ÅÉÊÏÍÁÓ ÁÃÉÏÕ ÄÇÌÇÔÑÉÏÕ ÊÁÉ ÐÁÍÁÃÉÁÓ /PHASMA/Á.ÌÉ×ÁÇËÉÄÇÓ Sallonika2

Η Θεσσαλονίκη σήμερα κοσμείται με μεγαλόπρεπο ναό προς τιμήν του Αγίου Δημητρίου, όπου φυλάσσονται τα ιερά λείψανά του, και είναι ένα από τα μεγαλύτερα προσκυνήματα των Βαλκανίων. Έχει σχήμα πεντάκλιτης βασιλικής με ξύλινη στέγη και ανεγέρθηκε, σύμφωνα με την παράδοση, κοντά στον χώρο όπου μαρτύρησε ο άγιος.

Sallonika3

Κάτω από τη βασιλική του Αγίου Δημητρίου βρίσκεται ο ιερότερος χώρος του ναού. Διατηρείται τμήμα από το ρωμαϊκό λουτρό στο οποίο μαρτύρησε ο Άγιος.

 Η ανέγερση του αρχικού ναού τοποθετείται στο 413. Ο σημερινός ναός είναι αποτέλεσμα της αναστήλωσης (1949) μετά τη μεγάλη πυρκαγιά τον 1917, που κατέστρεψε το μνημείο. Στο μακρύ αυτό χρονικό διάστημα από τον 5ο έως τον 20ο αιώνα το κτίσμα υπέστη επισκευές, προσθήκες και διαρρυθμίσεις. Το 1490 ή το 1491, επί σουλτάνου Βαγιαζήτ Β΄ (1481-1512) μετατράπηκε σε τζαμί με την ονομασία «Κασημιέ». Οι τοιχογραφίες (1308) του παρεκκλησίου του Αγίου Ευθυμίου αποδίδονται στον Πανσέληνο.

www. Pemptousia.gr
http://www.myriobiblos.gr

Tα λείψανα του αγίου μεταφέρθηκαν στη Θεσσαλονίκη από το San Lorenzo in Campo της Ιταλίας, όπου είχαν μεταφερθεί στα μεσαιωνικά χρόνια, με ενέργειες του σημερινού Μητροπολίτη Θεσσαλονίκης Παντελεήμονα Β’.
– Κωνσταντίνος Ξενόπουλος, Ταξιδεύοντας με την τέχνη στον Άθωνα, εκδόσεις Νεκτάριος Παναγόπουλος, Αθήνα, Μάϊός 2008 / – E. Τσιγαρίδας 

07

Πηγή: www.artionrate.com

Advertisements

Ὁ Ἅγιος Κοσμᾶς ὁ Αἰτωλὸς καὶ τὰ γράμματα

Posted in Uncategorized with tags , , , , , , , , , , on August 24, 2015 by anazhtitis

kosmas-ait-1

Γεννήθηκε τὸ 1714 στὸ χωριὸ Μεγάλο Δέντρο τῆς Αἰτωλίας, δηλαδὴ ἔζησε κατὰ τὴν Τουρκοκρατία. Ἔμαθε τὰ πρῶτα γράμματα σ’ ἕνα χωριὸ τῆς Ναυπακτίας καὶ στὴ συνέχεια σπούδασε ἀνώτερα γράμματα.

ix-0118---300

Τέλος πῆγε στὴν Ἀθωνιάδα Σχολὴ τοῦ Ἁγίου Ὅρους καὶ παρακολούθησε φιλολογία, φυσικὲς ἐπιστῆμες καὶ φιλοσοφία. Τὸν συγκινοῦσε ὅμως ἰδιαίτερα ἡ Μοναχικὴ ζωὴ γι’ αὐτὸ μετὰ τὶς σπουδὲς πῆγε στὴν Iερὰ Μονὴ Φιλόθεου κι ἔγινε Μοναχός. Ἐκεῖ ἀφιερώθηκε σὲ ἔντονη ἄσκηση, μελέτη καὶ προσευχὴ κι ἔτσι ἀνέβαινε σταθερὰ τὴ σκάλα τῆς Ἁγιότητας. Ὅμως, ὅπως μᾶς πληροφορεῖ ὁ βιογράφος του, «εἶχε πολὺν πόθον νὰ ὠφελήσει καὶ τοὺς ἀδελφούς του χριστιανοὺς ἀπ’ αὐτὰ ποὺ ἔμαθε» (1). Κάτω ἀπὸ τὸν Τοῦρκο κατακτητὴ ὑπῆρχε πολλὴ ἀμορφωσιὰ κι ὁ λαὸς μποροῦσε νὰ γίνει ἕρμαιο ξενόφερτων ρευμάτων καὶ ἰδεολογιῶν καὶ νὰ χάσει τὴν πίστη του. Αὐτὰ τὰ γνώριζε ὁ Κοσμᾶς καὶ πονοῦσε ἀλλὰ δὲν ξεκινοῦσε μόνος. Ἤθελε νὰ εἶναι ἑτερόκλητος κι ὄχι αὐτόκλητος. Περίμενε τὸ κάλεσμα τοῦ Θεοῦ ποὺ δὲν ἄργησε νὰ ἔλθει. Ἀφοῦ πέρασε ἀπὸ τὸ καμίνι τῶν δοκιμασιῶν, ἀφοῦ καθάρθηκε, φωτίστηκε καὶ ἁγιάστηκε, μποροῦσε τώρα νὰ φωτίσει, νὰ ἁγιάσει τοὺς ἄλλους. Ἄλλωστε στὴν Ὀρθοδοξία αὐτὸ συνέβαινε πάντοτε. Μιὰ μέρα ἀνοίγοντας τὴν Καινὴ Διαθήκη ἔπεσε τὸ βλέμμα του στὸ χωρίο νὰ μὴ ζητᾶ κανένας μόνο τὸ συμφέρο τὸ δικό του ἀλλὰ καὶ τὸ συμφέρο τοῦ ἀδελφοῦ του. Αὐτὸ τὸ θεώρησε σὰν κλήση ἀπὸ τὸ Θεὸ (2).

Γιὰ νὰ βεβαιωθεῖ ἀνάφερε τοὺς λογισμούς του στὸν Ἡγούμενο καὶ σ’ ἄλλους πνευματικοὺς Γέροντες. Ὅλοι τοὔδωσαν τὴν εὐχὴ καὶ εὐλογία τους. Πηγαίνει στὴν Κωνσταντινούπολη καὶ συμβουλεύεται τὸν Οἰκουμενικὸ Πατριάρχη. Αὐτὸς μὲ χαρὰ δίδει τὴν εὐλογία του καὶ ἔγγραφη ἄδεια γιὰ τὸ κήρυγμα. Ἔτσι ὁ Ἅγιος Κοσμᾶς, ἀφοῦ κλήθηκε ἀπὸ τὸ Θεό, ἄρχισε τὸ τεράστιο ἔργο τοῦ Εὐαγγελισμοῦ τοῦ Ἑλληνικοῦ Ἔθνους. Ὄργωσε κυριολεκτικὰ σχεδὸν ὅλο τὸν Ἑλληνικὸ χῶρο διδάσκοντας γιὰ τὴν Ἁγία Τριάδα, τὸ Χριστὸ τὴν Ἐκκλησία, τὴ Μετάνοια.

Ἂς ἀφήσουμε τὸ βιογράφο του νὰ μᾶς δώσει μιὰ ἀμυδρὴ εἰκόνα τῆς δράσης του. «Καὶ ὅπου ἂν ἐπήγαινεν ὁ τρισμακάριστος, ἐγίνετο μεγάλη σύναξις τῶν χριστιανῶν, καὶ ἤκουαν μετὰ κατανύξεως καὶ εὐλαβείας τὴν χάριν καὶ γλυκύτητα τῶν λόγων του, καὶ ἀκολούθως ἐγίνετο καὶ μεγάλη διόρθωσις καὶ ὠφέλεια ψυχική. Ἦτο δὲ ἡ διδαχὴ του ἁπλουστάτη ὡσὰν ἐκείνη τῶν ἁλιέων. Ἦτο γαλήνιος καὶ ἡσύχιος, ὁποὺ ἐφαίνετο καθολικὰ νὰ εἶναι γεμάτος ἀπὸ τὴν χάριν τοῦ ἱλαροῦ καὶ ἡσύχου Ἁγίου Πνεύματος. Ἀλλὰ καὶ ὁ Θεὸς ἄνωθεν συνήργει καὶ ἐβεβαίωνε τὰ λόγια του μὲ σημεῖα καὶ θαύματα, καθὼς ποτε διὰ τῶν τοιούτων θαυμάτων ἐβεβαίωνε καὶ τὸ κήρυγμα τῶν ἱερῶν Ἀποστόλων του.(3)

Ὥστε οὐσιαστικὰ ὁ Ἅγιος Κοσμᾶς κήρυττε τὴ μετάνοια καὶ τὴ σωτηρία τοῦ κόσμου. Ἀλλὰ ἀπ’ ὅπου περνοῦσε ἐνδιαφερόταν καὶ γιὰ τὰ γράμματα, τὴ μόρφωση τοῦ λαοῦ. Θεωροῦσε τὴν παιδεία, μεταξὺ ἄλλων σὰν «προϋπόθεση ἀναγεννήσεως τοῦ ἔθνους καὶ τὴν ἵδρυση σχολείων σὰν τὸ βασικότερο καὶ σπουδαιότερο ἔργο ὑποδοχῆς ποὺ θὰ φέρει στὸν κατάλληλο καιρὸ τὸ «ποθούμενο» δηλαδὴ τὴ λευτεριὰ ἀπὸ τοὺς Τούρκους». Συχνὰ ἀκουόταν ὁ πιὸ κάτω διάλογος.

— Ἔχετε σχολεῖο ἐδῶ εἰς τὴν χώραν σας διὰ νὰ διαβάζουν τὰ παιδιά;

— Δὲν ἔχομεν ἅγιε τοῦ Θεοῦ.

— Νὰ μαζευτῆτε ὅλοι νὰ κάμετε ἕνα σχολεῖο καλόν, νὰ βάλετε καὶ ἐπιτρόπους νὰ τὸ κυβερνοῦν, νὰ βάνουν Δάσκαλον, νὰ μαθαίνουν ὅλα τὰ παιδιὰ γράμματα, πλούσια καὶ πτωχά… διότι, χωρὶς σχολεῖον περιπατοῦμεν εἰς τὸ σκότος.(4)

Ἄλλοτε πάλι ζητοῦσε σὰν χάρη τὴν ἵδρυση σχολείου: «Ὡσὰν θέλετε, ἔλεγε, χαρίσατέ μου καὶ ἕνα σχολεῖο ἐδῶ εἰς τὴν χώραν σας νὰ μανθάνουν γράμματα τὰ παιδιὰ σας» (5)

6947

Ἔτσι μὲ τὶς ἐνέργειες τοῦ Ἁγίου λειτούργησαν 10 σχολεῖα Μέσης Ἐκπαιδεύσεως καὶ περίπου 200 κατώτερα. Ἕνα πραγματικὰ τεράστιο ἔργο ἂν ἐπιπλέον λάβουμε ὑπ’ ὄψη τὶς τότε συνθῆκες καὶ ἰδιαίτερα τὴ σκλαβιά. Γι’ αὐτὸ ὁ Ἅγιος χαρακτηρίστηκε ὡς «Διδάσκαλος τοῦ Γένους», «Μεγάλος Διδάχος», «ὁ Ἅγιος τῶν Σχολείων». Ἀκόμα γράφτηκε καὶ τοῦτο: «Ἕνας αὐτὸς ἀνεπλήρωσε τὴν ἔλλειψιν Ὑπουργείου Παιδείας κατὰ τοὺς χρόνους τῆς Τουρκοκρατίας» (6).

Καιρὸς ὅμως ν’ ἀρθοῦμε στὸ πιὸ οὐσιαστικὸ θέμα: Ποιὰ γράμματα, ποιὰ παιδεία συνιστοῦσε ὁ Ἅγιος Κοσμᾶς; Νομίζω εἶναι βασικώτατο ἐρώτημα ποὺ πρέπει ὁπωσδήποτε νὰ ξεκαθαρίσουμε. Γιὰ νὰ κατανοήσουμε ὅμως καλύτερα τὰ πράγματα πρέπει νὰ ξεκινήσουμε ἀπὸ ἕνα ἄλλο ἐρώτημα: Πῶς ἔβλεπε τὸν ἄνθρωπο ὁ Ἅγιος, ποιὰ ἀξία τοῦ ἀπέδιδε;

Ἀκολουθώντας τὴν παράδοση τῆς Οθρόδοξης Ἐκκλησίας ὁ Ἅγιος Κοσμᾶς δίδασκε ὅτι ὁ ἄνθρωπος εἶναι δημιούργημα τοῦ Θεοῦ. Ἀποτελεῖται ἀπὸ σῶμα ποὺ εἶναι ὑλικὸ στοιχεῖο καὶ ἀπὸ ψυχὴ ποὺ εἶναι πνευματικὴ καὶ ἀθάνατη. Ὁ Θεὸς ἔβαλε τὸν ἄνθρωπο στὸν Παράδεισο γιὰ νὰ ζεῖ αἰώνια μαζί του ἀλλὰ μὲ τὸ προπατορικὸ ἁμάρτημα ὁ ἄνθρωπος ἔχασε τὴν αἰώνια ζωή· ἔχασε τὴν κοινωνία μὲ τὸ Θεό. Ὁ Κύριος σπλαχνίστηκε τὸ ἀνθρώπινο γένος, ἐνανθρωπήθηκε καὶ μὲ τὴν ὅλη ζωὴ του μᾶς ἔσωσε.

Εἰδικώτερα ἀναφερόμενος στὸν προορισμὸ τοῦ ἀνθρώπου ἔλεγε: «Ἠμεῖς, χριστιανοί μου, δὲν ἔχομεν ἐδῶ πατρίδα. Διὰ τοῦτο καὶ ὁ Θεὸς μᾶς ἔκαμε μὲ τὸ κεφάλι ὀρθούς, καὶ μᾶς ἔβαλε τὸν νοῦν εἰς τὸ ἐπάνω μέρος, διὰ νὰ στοχαζώμεθα πάντοτε τὴν οὐράνιον βασιλείαν, τὴν ἀληθινὴν πατρίδα μας (7).

Ἀλλοῦ τονίζοντας ποιὰ πράγματα ἔχουν τὴν πραγματικὴ ἀξία στὸν ἄνθρωπο δίδασκε: «Τοῦτο σᾶς λέγω καὶ σᾶς παραγγέλλω κἄν ὁ οὐρανὸς νὰ κατεβῆ κάτω, κἄν ἡ γῆ νὰ ἀνεβῇ ἐπάνω, κἄν ὅλος ὁ κόσμος νὰ χαλάσῃ, καθὼς μέλλει νὰ χαλάσῃ, σήμερον, αὔριον, νὰ μὴ σᾶς μέλη τί ἔχει νὰ κάμη ὁ Θεός. Τὸ κορμὶ σας ἂς τὸ καύσουν, ἂς τὸ τηγανίσουν· τὰ πράγματά σας ἂς σᾶς τὰ πάρουν· μὴ σᾶς μέλλει· δώσατέ τα· δὲν εἶναι ἰδικά σας. Ψυχὴ καὶ Χριστὸς σᾶς χρειάζονται. Αὐτὰ τὰ δύο ὅλος ὁ κόσμος νὰ πέσῃ, δὲν ἠμπορεῖ νὰ σᾶς πάρῃ, ἐκτὸς καὶ τὰ δώσετε μὲ τὸ θέλημά σας. Αὐτὰ τὰ δύο νὰ τὰ φυλάγετε, νὰ μὴ τὰ χάσετε» (8).

Συνεπῶς, μὲ δυὸ λόγια, ὁ Ἅγιος Κοσμᾶς ἔβλεπε τὸν ἄνθρωπο ὡς εἰκόνα τοῦ Θεοῦ καὶ προορισμό του νὰ ὁμοιωθεῖ καὶ νὰ ζήσει αἰώνια μαζὶ μὲ τὸ Δημιουργό. Εὔκολα τώρα μποροῦμε νὰ διαπιστώσουμε τὴν παιδεία ποὺ συνιστοῦσε. Ἄλλωστε μίλησε τόσο ξεκάθαρα γι’ αὐτὸ τὸ θέμα ποὺ δὲν μποροῦν νὰ ὑπάρξουν παρερμηνεῖες. Ἤθελε, ὁ Ἅγιος, παιδεία Χριστοκεντρικὴ ποὺ νὰ ὁδηγεῖ τὸν ἄνθρωπο στὴν ἐκκλησία καὶ τὸ Θεό, ποὺ νὰ ἀποβλέπει στὴ θέωση καὶ σωτηρία (9). Δηλαδὴ παιδεία ποὺ νὰ ἐξυπηρετᾶ ἀληθινὰ τὸν ἄνθρωπο καὶ τὸ κυριώτερο νὰ τὸν ὁδηγεῖ στὸν προορισμό του. Ὁ Ἅγιος Κοσμᾶς μιλοῦσε καθαρὰ καὶ εἰλικρινὰ στὸ λαό, δὲν ἤθελε νὰ τὸν ξεγελᾶ. Τοὔλεγε τὴν ἀλήθεια γι’ αὐτὸ καὶ πέτυχε. Ἔτσι καὶ στὸ θέμα τῶν γραμμάτων δὲν ἐνδιαφερόταν γιὰ μία ἁπλὴ μόρφωση ἀλλὰ γιὰ τὰ γράμματα ἐκεῖνα ποὺ θὰ βοηθοῦσαν τὸν ἄνθρωπο νὰ βρεῖ τὸ σωστὸ προσανατολισμὸ στὴ ζωή του. Ἂς ἀκούσουμε μερικὲς σκέψεις του.

agios-kosmas-aitwlos-4

«Καὶ διὰ τοῦτο πρέπει νὰ στερεώνετε σχολεῖα Ἑλληνικά, ἔλεγε, νὰ φωτίζωνται οἱ ἄνθρωποι· διότι διαβάζοντας τὰ ἑλληνικὰ τὰ ηὕρα ὁπού λαμπρύνουν καὶ φωτίζουν τὸν νοῦν τοῦ μαθητοῦ ἀνθρώπου. Καθὼς φωτίζει ὁ ἥλιος τὴν γῆν, ὅταν εἶναι ξαστεριὰ καὶ βλέπουν τὰ μάτια μακρυά, ἔτσι βλέπει καὶ ὁ νοῦς τὰ μέλλοντα· ἀποικάζουν (ἀντιλαμβάνονται) ὅλα τὰ καλὰ καὶ τὰ κακά, φυλάγονται ἀπὸ κάθε λογῆς κακὸν καὶ ἁμαρτίαν· διατὶ τὸ σχολεῖον ἀνοίγει τὴν ἐκκλησίαν, μανθάνομεν τί εἶνε ὁ Θεός, τί εἶνε ἡ Ἁγία Τριάς, τί εἶνε ὁ ἄγγελος, τί εἶνε ἡ ἀρετή, τί εἶνε οἱ δαίμονες, τί εἶνε ἡ κόλασις. Τὰ πάντα ἀπὸ τὸ σχολεῖο τὰ μανθάνομεν» (10).

Ἀλλοῦ πάλι δίδασκε: «Καὶ ἂν δὲν ἐμάθετε οἱ πατέρες, νὰ σπουδάζετε τὰ παιδιά σας, νὰ μανθάνουν τὰ ἑλληνικά, διότι καὶ ἡ Ἐκκλησία μας εἶνε εἰς τὴν Ἑλληνικήν. Καὶ ἂν δὲν σπουδάσης τὰ Ἑλληνικά, ἀδελφέ μου, δὲν ἠμπορεῖς νὰ καταλάβεις ἐκεῖνα ὁπού ὁμολογεῖ ἡ Ἐκκλησίας μας. Καλύτερον, ἀδελφέ μου, νὰ ἔχης ἑλληνικὸν σχολεῖον εἰς τὴν χώραν σου, παρὰ νὰ ἔχης βρύσες καὶ ποτάμια· καὶ ὡσὰν μάθης τὸ παιδί σου γράμματα, τότε λέγεται ἄνθρωπος. Τὸ σχολεῖον ἀνοίγει ἐκκλησίας· τὸ σχολεῖον ἀνοίγει τὰ μοναστήρια» (11).

Πρὶν ἀπὸ τὴν ἐπανάσταση τοῦ 1821 στὴ ψυχὴ τοῦ ἔθνους συνταιριάζονταν, κατὰ ἕνα μέρος, κλασσικὸς πολιτισμὸς καὶ ὀρθόδοξη γραμματεία. Αὐτὰ ἀποτελοῦσαν τὸ βάθρο τοῦ Ἑλληνικοῦ πολιτισμοῦ. Ἰδιαίτερα ἡ Ὀρθοδοξία ὑπῆρξε τὸ δένδρο ποὺ γύρω του ἀναπτύχθηκε τὸ ἔθνος δύο σχεδὸν χιλιάδες χρόνια (12).

agios-kosmas-aitwlos-5

Σήμερα ποὺ γίνεται τόσος λόγος γιὰ τὴν παιδεία καὶ γενικώτερα γιὰ τὴν πορεία τοῦ Ἑλληνισμοῦ νομίζω ἀξίζει τὸν κόπο νὰ ἀκούσωμε τὴ φωνὴ τοῦ Ἁγίου Κοσμᾶ τοῦ Αἰτωλοῦ. Μιὰ φωνὴ ποὺ εἶναι ἀποτέλεσμα προσωπικῶν βιωμάτων καὶ ἐμπειριῶν ἀλλὰ καὶ ἄνωθεν φωτισμοῦ, μιὰ φωνὴ ἀλήθειας καὶ γνησιότητας ποὺ ἐπισφραγίστηκε μὲ τὸ μαρτυρικὸ θάνατο τοῦ Ἁγίου.

Τελειώνω μὲ μία σκέψη τοῦ συγγραφέα Κώστα Σαρδελῆ. «Ἂν τὸ ἔθνος δὲν βιώσει τὸ πνεῦμα τοῦ Ἁγίου Κοσμᾶ καὶ τῶν ἄλλων προδρομικῶν μορφῶν τῆς μεγάλης ἐκείνης ἐποχῆς, εἶναι καταδικασμένο σὲ πνευματικὸ θάνατο. Ἡ ἐλπίδα ποὺ ἀπομένει σὲ μένα εἶναι ὁ λαός μας. Αὐτὸς ποὺ ὕψωσε τὸν ταπεινό του Διδάχο ὥς τὴν ἁγιότητα, θὰ ὑψώσει καὶ τὸ Γένος μας στὸν ἀληθινό του προορισμὸ μέσα στὸ σημερινὸ κόσμο (13).

agios-kosmas-aitwlos-6

agios-kosmas-aitwlos-7

Παπαδόπουλος Σπυρίδων (Θεολόγος)

ΠΑΡΑΠΟΜΠΕΣ

(1) Ἐπ. Αὐγ. Ν. Καντιώτου, Κοσμᾶς ὁ Αἰτωλός, ἔκδ. 4η, Ἀθῆναι 1971. σ. 52

(2) Αὐτόθι σ. 53

(3) Αὐτόθι σ. 54-55

(4) Αὐτόθι σ. 114 -115

(5) «Κοινωνία», Ἔτος ΚΓ’ Ἰουλ. — Σεπτ. 1980, Τεῦχος 3, σ, 281

(6) Αὐτόθι σ. 281

(7) Ἐπ. Αὐγ. Ν. Καντιώτου, ἔνθ. ἀν. σ. 117

(8) Αὐτόθι, σ. 177

(9) Πρβλ. Κώστα Σαρδελῆ, Ὁ προφήτης τοῦ Γένους, ἐκδ. Ἀστέρος, σ. 46-48

(10) Ἐπ. Αὐγ. Ν. Καντιώτου, ἔνθ. ἀν σ. 269-270

(11) Αὐτόθι σ.188

(12) Πρβλ. Βασιλείου Λαούρδα, Θέματα Παιδείας, β’ ἔκδ. Θεσ, 1979,β . 14, 15.

(13) Παράδοση, Τεῦχος 18-20, σ.20

http://www.artionrate.com/index.php/blog/arthrografia/afierwmata/1477-agios-kosmas-aitwlos-kai-ta-grammata

Αφιέρωμα στην Αθωνιάδα (μέρος Γ’)

Posted in Uncategorized with tags , , , , , , , , , , on June 22, 2015 by anazhtitis

Διδάσκαλοι και μαθητές της Αθωνιάδος. Η ίδρυση της Αθωνιάδος έφερε στο Άγιον Όρος εξαιρετικούς θεολόγους, μελετητές της παραδόσεως και του μοναχισμού, κήρυκες του «ό,τι οι πατέρες έθεντο». Αυτοί διακρίνονταν για την αγιότητα του βίου και για την κατά των Λατίνων πολεμική τους.

idrush-athwniados-g-1

idrush-athwniados-g-2

Κορυφαίος όλων υπήρξε ο Ευγένιος Βούλγαρης (1716-1806). Το 1737 εκάρη μοναχός και έλαβε το όνομα Ευγένιος. Μετά 5 έτη, το 1742, διορίσθηκε σχολάρχης στην Μαρουτσέα Σχολή των Ιωαννίνων. Ήταν η μεγαλύτερη επιστημονική φυσιογνωμία του Ελληνισμού κατά τους χρόνους της Τουρκοκρατίας, από τους σπουδαιότερους αναγεννητές της Ελλάδος και εκπροσώπους του Ελληνικού Διαφωτισμού. Φυσικός, χημικός – εισήγαγε το πείραμα και το εργαστήριο στην Ελληνική Εκπαίδευση – μαθηματικός, θεολόγος, φιλόσοφος, διακρινόταν για την πολυμάθεια και γλωσσομάθειά του αλλά προπάντων για τον ενάρετο βίο του. Διορίσθηκε σχολάρχης της Αθωνιάδος το 1753 από το Οικουμενικό Πατριαρχείο. Μαθητές του μεταξύ των άλλων υπήρξαν ο Αθανάσιος Πάριος, τον οποίο ο Βούλγαρης τοποθέτησε και βοηθό του διδάσκαλο, ο Άγιος Κοσμάς ο Αιτωλός, ο Άνθιμος Ολυμπιώτης, ο Διονύσιος Πλαταμώνος, ο Δαμασκηνός Μητροπολίτης Θεσσαλονίκης κ.α.

Πριν από τον Ευγένιο, σχολάρχης υπήρξε ο Νεόφυτος Καυσοκαλυβίτης ο εξ Εβραίων. Γεννήθηκε στην Πάτρα από εβραϊκής καταγωγής γονείς και σε ηλικία 38 ετών προσήλθε στην Ορθοδοξία. Υπήρξε μαθητής του αγίου Γερασίμου Βυζαντίου στην Πατμιάδα και του Ευγενίου στα Ιωάννινα. Διακρινόταν για τον ασκητικό και αυστηρό του χαρακτήρα. Σπουδαίος απολογητής και φιλόλογος. Υπήρξε από τα ηγετικά στελέχη της φιλοκαλικής κινήσεως της ονομαζομένης των «Κολυβάδων». Καθηγητής και Σχολάρχης διετέλεσε και ο Αθανάσιος ο Πάριος. Ο Αθανάσιος προηγουμένως μαθήτευσε στη Σχολή της Σμύρνης και κατόπιν ήλθε στην Αθωνιάδα όπου μαθήτευσε «παρά τους πόδας» του Βουλγαρέως και του Νεοφύτου. Υπήρξε άκρως συντηρητικός και πατερικός. Μαθητές του υπήρξαν ο άγιος Αθανάσιος ο Νεομάρτυρας από την Κολιακιά (Πύργο ή Χαλάστρα) της Θεσσαλονίκης και ο όσιος Κύριλλος Παπαδόπουλος από την Πάρο. Υπήξρξε επίσης καθηγητής του πρώτου Σχολάρχη της Θεολογικής Σχολής της Χάλκης, Κωνσταντίνου Τυπάλδου, Μητροπολίτου Σταυρουπόλεως. Ο όσιος Αθανάσιος ήταν σφοδρός πολέμιος των Λατίνων. Πολέμησε κάθε ξενόφερτη ιδεολογία και ό,τι ερχόταν σε αντίθεση με τους Πατέρες και τα ελληνικά ήθη. Μαθητής του Ευγενίου και συνδιδάσκαλός του στην Αθωνιάδα υπήρξε ο ιεροδιάκονος Κυπριανός, ο μετέπειτα Πατριάρχης Αλεξανδρείας. Αυτός διετέλεσε και Σχολάρχης της Αθωνιάδος. Σπουδαίοι επίσης σχολάρχες υπήρξαν ο Νικόλαος Ζουρζούλης, ο Χριστόφορος Προδρομίτης και άλλοι.

idrush-athwniados-g-3

idrush-athwniados-g-4

Μαθητές της σχολής αυτής υπήρξαν και ο Ιώσηπος Μοισιόδαξ, ο Σέργιος Μακραίος, ο Ιωάννης Πέζαρος και ο Ρήγας Φεραίος. Ο Ρήγας Φεραίος ήταν Εθνομάρτυρας και πρόδρομος της Ελληνικής Επαναστάσεως. Το πραγματικό του όνομα ήταν Αντώνιος Κυριαζής. Στην Αθωνιάδα ήλθε με Βατοπαιδινό καράβι ντυμένος με καλογερικά ρούχα για να μην τον καταλάβουν οι Τούρκοι. Συνδέθηκε με τον Προηγούμενο Νικόδημο τον Βατοπαιδινό και γράφτηκε στην Αθωνιάδα όπου και παρακολούθησε μαθήματα. Η συμβολή του τέκνου της Αθωνιάδος Ρήγα Φεραίου στην αφύπνιση του έθνους μας είναι τεράστια.

Από τους μαθητές της Σχολής διακρίθηκαν για την αγιότητα του βίου τους ο Εθναπόστολος άγιος Κοσμάς ο Αιτωλός, ο νεομάρτυρας Αθανάσιος ο Κουλακιώτης και ο όσιος Κύριλλος Παπαδόπουλος.

idrush-athwniados-g-5

idrush-athwniados-g-6

idrush-athwniados-g-7

Ο άγιος Κοσμάς ο Αιτωλός είναι ένας από τους μεγάλους άγιους της Εκκλησίας μας στον οποίο οφείλει πολλά το Ορθόδοξο Γένος και τον μνημονεύει και σήμερα ευγνωμόνως ο ελληνικός λαός, ιδιαιτέρως της ενιαίας Ηπείρου. Πληροφορήθηκε για την ίδρυση της Αθωνιάδος και τον ερχομό σ’ αυτήν του Ευγενίου Βουλγαρέως. Ήλθε τότε στο Άγιον Όρος, γράφτηκε και φοίτησε σ’ αυτήν.

Μόνασε στη Μονή Φιλοθέου όπου και χειροτονήθηκε ιερεύς. Με θεία υπόδειξη και κατόπιν ευλογίας της Μονής και του Οικουμενικού Πατριαρχείου κήρυξε στην Κωνσταντινούπολη, στη Θεσσαλία, Μακεδονία, Ήπειρο, Επτάνησα.

Στις μέρες μας η Αθωνιάδα Σχολή εξακολουθεί να γαλουχεί σπουδαίους νέους που είτε μετέπειτα ως μοναχοί, είτε ως κοσμικοί αποτελούν λαμπρό παράδειγμα ήθους και άξιοι συνεχιστές της πνευματικής κληρονομιάς του Αγίου Όρους.

idrush-athwniados-g-8

Ο Κωνσταντίνος Ξενόπουλος σπούδασε στην Αθωνιάδα Εκκλησιαστική Ακαδημία όπου και διετέλεσε καθηγητής αγιογραφίας για τέσσερα χρόνια. Από το 1999 διδάσκει στη Θεολογική Σχολή του Α.Π.Θ. τη βυζαντινή αγιογραφία, ενώ από το καλοκαίρι του 2000 έως και σήμερα διδάσκει βυζαντινή αγιογραφία στο Sommer Akademie στο Moosburg της Αυστρίας. Έχει αναλάβει την αγιογράφιση ναών στη Φιλανδία, Ουγγαρία και Πολωνία, ενώ από το 2008 η Α.Θ.Μ. Πάπας και Πατριάρχης Αλεξανδρείας και πάσης Αφρικής κ.κ. Θεόδωρος του απένειμε το αφφίκιον του Άρχοντος Εικονογράφου.

idrush-athwniados-g-10

Ο πατήρ Πεύκης είναι μοναχός αγιογράφος, απόφοιτος της Αθωνιάδας Εκκλησιαστικής Ακαδημίας, όπου και φοίτησε κατά τα έτη 1972-1975. Διδάχθηκε την τέχνη της βυζαντινής αγιογραφίας από τον μοναχό και καθηγητή Ιωάννη Βράνο, έναν από τους πιο διακεκριμένους και άριστους γνώστες της βυζαντινής εικονογραφίας. Η αυθεντικότητα και η μοναδική ποιότητα της εργασίας του πατρός Πεύκη, τον έχουν καταστήσει ως έναν από τους καλύτερους αγιογράφους-εικονογράφους της Ελλάδας.

idrush-athwniados-g-9

Ο Γεώργιος Σιδηρόπουλος υπήρξε μαθητής της Αθωνιάδας Σχολής του Αγίου Όρους όπου παρακολούθησε το γυμνάσιο και το λύκειο. Διδάχθηκε τη βυζαντινή τέχνη της αγιογραφίας από τον ιερομόναχο Δαμασκηνό Ροδάκη (1926-2010), τον πιο γνωστό αγιογράφο του Αγίου Όρους. Επίσης μαθήτευσε κοντά στον γέροντα Μελέτιο Συκιώτη (1907-2000) τον καλλιγράφο και αγιογράφο, που έζησε στο Διονυσιάτικο Κελλί του Ευαγγελισμού της Θεοτόκου και ήταν καθηγητής στην Αθωνιάδα Σχολή.

Ιερομονάχου Νικηφόρου Μικραγιαννανίτου

http://www.artionrate.com/index.php/artion-magazine/artion-kalesma/1348-afierwma-sthn-athwniada-meros-g

Αφιέρωμα στην Αθωνιάδα (μέρος Β’)

Posted in Uncategorized with tags , , , , , on June 21, 2015 by anazhtitis

Ίδρυση και ιστορία της Αθωνιάδας Σχολής (2η Περίοδος 1832-1940). Το 1832 η Ιερά Κοινότητα του Αγίου Όρους αναγγέλλει ότι “καθιδρύσατο εν Καρυαίς Ιεροσπουδαστήριον”, προικοδοτημένο με παλαιά και νέα κληροδοτήματα.

Μεταξύ των παλαιών κληροδοτημάτων ήταν και 1.000 ρούβλια που κληροδότησε με την διαθήκη του, το 1805, ο Ευγένιος Βούλγαρης, ο οποίος ποτέ δεν έπαψε να ενδιαφέρεται για την τύχη της Αθωνιάδας.

idrush-athwniadas-sxolhs-b-eksofullo-mesa

Η ανέγερση της νέας Αθωνιάδας άρχισε το 1844 σε ιδιοκτησία της Μονής Κουτλουμουσίου στις Καρυές και η Σχολή άρχισε να λειτουργεί ένα χρόνο αργότερα με διευθυντή τον Δανιήλ Μάγνητα Ιβηρίτη.

Η δεύτερη αυτή περίοδος λειτουργίας της Αθωνιάδας διαρκεί 95 χρόνια, με μία δεκαπεντάχρονη διακοπή της λειτουργίας της, από το 1915 ως το 1930. Στο διάστημα ως το 1915 αναφέρονται 35 διδάσκαλοι, εκ των οποίων σπουδαιότεροι είναι, πέρα από τον Μάγνητα, ο Βαρθολομαίος Κουτλουμουσιανός, ο Δημήτριος (Δωρόθεος) Ευελπίδης, ο Νικηφόρος Γλυκάς, ο Χριστοφόρος Κτενάς, οι Φώτιος και Αθανάσιος Παντοκρατορινοί και ο Κυριακός Ζαχαριάδης.

idrush-athwniadas-sxolhs-b-1

idrush-athwniadas-sxolhs-b-2

Το 1856 ο αρχιμανδρίτης Ζαχαρίας Δανιηλόπουλος Ξηροποταμινός, είχε εμπλουτίσει την βιβλιοθήκη της Σχολής με την δωρεά 225 βιβλίων. Το 1930 η Αθωνιάδα αναδιοργανώνεται, μετά από μία δεκαπενταετία καταστολής, με πρώτο σχολάρχη τον Ιωακείμ Ιβηρίτη. Η δεύτερη περίοδος της Αθωνιάδας κλείνει με την αναστολή της λειτουργίας της το 1940. Το κτίριο πέρασε από φάσεις αλλαγής χρήσεων και εγκατάλειψης, ώσπου στα μέσα της δεκαετίας του 1980 αποκαταστάθηκε και μετετράπη σε επίσημο ξενώνα της Ιεράς Κοινότητος. Στο μεταξύ η Αθωνιάδα είχε αναστηθεί κάτω από νέα στέγη.

idrush-athwniadas-sxolhs-b-3

idrush-athwniadas-sxolhs-b-4

idrush-athwniadas-sxolhs-b-5

idrush-athwniadas-sxolhs-b-6

Τρόπος λειτουργίας της Αθωνιάδας Εκκλησιαστικής Ακαδημίας

Η Αθωνιάδα Εκκλησιαστική Ακαδημία λειτουργεί όπως ακριβώς τα περισσότερα δημόσια γυμνάσια και γενικά λύκεια. Η διάρκεια φοίτησης σε αυτή είναι τρία χρόνια για το γυμνάσιο και τρία για το λύκειο. Σε περίπτωση που κάποιος μαθητής εγγραφεί στην Αθωνιάδα σε ενδιάμεση τάξη του γυμνασίου ή του λυκείου, η φοίτησή του θα είναι ανάλογης διάρκειας.

Το ωρολόγιο πρόγραμμα των μαθημάτων είναι όμοιο με το αντίστοιχο πρόγραμμα των γυμνασίων και των γενικών Λυκείων, με τη διαφορά ότι οι μαθητές διδάσκονται επιπλέον βυζαντινή μουσική και βυζαντινή αγιογραφία. Οι μαθητές του λυκείου της Αθωνιάδας παρακολουθούν υποχρεωτικά τα μαθήματα της θεωρητικής κατεύθυνσης. Οι τελειόφοιτοι ή απόφοιτοι συμμετέχουν κανονικά στις πανελλήνιες εξετάσεις και έχουν το δικαίωμα επιλογής – δήλωσης στο μηχανογραφικό τους δελτίο όποιων σχολών επιθυμούν. Οι απόφοιτοι της Αθωνιάδας Εκκλησιαστικής Ακαδημίας, εφόσον γίνουν κληρικοί, εντάσσονται: οι απόφοιτοι του γυμνασίου στην τρίτη μισθολογική κατηγορία, ενώ οι απόφοιτοι του λυκείου στη δεύτερη.

idrush-athwniadas-sxolhs-b-8

Οι μαθητές της Αθωνιάδας διαμένουν υποχρεωτικά στη σχολή και επισκέπτονται την οικογένειά τους μόνο κατά τις περιόδους των εορτών των Χριστουγέννων και του Πάσχα (σύμφωνα με το νέο ημερολόγιο), καθώς και των θερινών διακοπών. Οι μαθητές διαμένουν και σιτίζονται εντελώς δωρεάν και επιβαρύνονται μόνο με τα όποια προσωπικά τους έξοδα. Κάθε μαθητής οφείλει να έχει τον προσωπικό του ρουχισμό και τα ατομικά του είδη.

Οι μαθητές έχουν κοινό πρόγραμμα, τρώνε μαζί φαγητό στην τράπεζα της Ακαδημίας, έχουν ορισμένες ώρες υποχρεωτικής μελέτης, ενώ διαμένουν σε θαλάμους έως τεσσάρων ατόμων. Παράλληλα, εκκλησιάζονται στο παρεκκλήσιο της Ακαδημίας, όπου κάνουν εξάσκηση στη βυζαντινή μουσική και μαθαίνουν την τέχνη του ιεροψάλτη. Μεταξύ των παιδιών αναπτύσσονται φιλίες και πνευματικοί δεσμοί, ενώ συγχρόνως, κοινωνικοποιούνται και αποκτούν πνεύμα συνεργασίας, αδελφοσύνης και αλληλοϋποστήριξης.

http://www.artionrate.com/index.php/artion-magazine/artion-kalesma/1346-afierwma-athoniada-meros-b

 

Αφιέρωμα στην Αθωνιάδα (μέρος Α’)

Posted in Uncategorized with tags , , , , , , on June 20, 2015 by anazhtitis

Ίδρυση και ιστορία της Αθωνιάδας Σχολής (Α΄ Περίοδος 1749-1811). Ιστορικά στοιχεία για την Αθωνιάδα Εκκλησιαστική Ακαδημία. 

idrush-athwniadas-sxolhs-a-1

Στην περιοχή του Αγίου Όρους με την επωνυμία Αθωνιάδα Σχολή έχουν λειτουργήσει κατά περιόδους διάφορες σχολές. Ουσιαστικά, όμως, η Αθωνιάδα Σχολή ιδρύεται το 1749 όταν οι μοναχοί της μονής Βατοπαιδίου με τις φιλότιμες προσπάθειες του Προηγουμένου Μελετίου και την προτροπή του πατριάρχη Κωνσταντινουπόλεως Κυρίλλου του Ε΄, ο οποίος εξέδωσε το σχετικό Σιγγίλιο, πρωτοστάτησαν στην ίδρυση σχολείου κοντά στην ιερά μονή Βατοπαιδίου. Αυτό το σχολείο μετονομάστηκε αργότερα από τον Ευγένιο Βούλγαρη σε Αθωνιάδα Εκκλησιαστική Ακαδημία[1].

Η Αθωνιάδα αποτέλεσε σημαντικό πνευματικό φυτώριο της ελληνικής ορθοδοξίας, αλλά και σημείο σύγκρουσης φιλελεύθερων και συντηρητικών τάσεων τόσο μεταξύ των καθηγητών της, όσο και μεταξύ των μοναχών του Αγίου Όρους[2]. Επίσης, συνεισέφερε σημαντικά στην αναζωπύρωση του νεοελληνικού εθνισμού και στην αναγέννηση της κοινοβιακής και ασκητικής ορθοδοξίας[3].

idrush-athwniadas-sxolhs-a-2

Μετά από ωρίμανση της ιδέας για την δημιουργία ενός εκπαιδευτικού ιδρύματος στο Άγιον Όρος, που είχε σπείρει στην δεύτερη δεκαετία του 18ου αιώνα ο πρώην μητροπολίτης Ναυπάκτου Νεόφυτος Μαυρομμάτης Ιβηρίτης, ιδρύεται, με πρωτοβουλία του προηγουμένου Μελετίου Βατοπαιδινού και την πλούσια ηθική και υλική υποστήριξη του Οικουμενικού Πατριάρχη Κυρίλλου Ε΄, “φροντιστήριον ελληνικών μαθημάτων, παιδείας τε και διδασκαλίας παντοδαπούς εν τε λογικαίς, φιλοσοφικαίς τε και θεολογικαίς επιστήμαις”.

Πρώτος σχολάρχης της διορίστηκε ο ιεροδιάκονος Νεόφυτος Καυσοκαλυβίτης. Μετά την παραίτησή του, το Οικουμενικό Πατριαρχείο το 1752, διορίζει σχολάρχη τον αρχιμανδρίτη του Παναγίου Τάφου Αγάπιο, ο οποίος, ερχόμενος να αναλάβει τα καθήκοντά του, σφαγιάστηκε από τους Τούρκους στις 18 Αυγούστου 1752 στην περιοχή της Θέρμης έξω από την Θεσσαλονίκη.

Για την εξεύρεση πόρων προκειμένου να εξασφαλιστεί η απρόσκοπτη λειτουργία του “φροντιστηρίου”, διορίζεται στην Κωνσταντινούπολη τετραμελής επιτροπή αποτελούμενη από δύο μητροπολίτες και δύο προκρίτους από την συντεχνία των γουναράδων, ενώ επιπλέον προικοδοτείται η νεοπαγής Σχολή με τα εκκλησιαστικά δικαιώματα του Πατριαρχείου από την γειτονική επισκοπή Ιερισσού και Αγίου Όρους, τα οποία ανέρχονται ετησίως στο σεβαστό ποσό των 24.000 άσπρων. Το οικοδομικό συγκρότημα της Σχολής αρχίζει να κτίζεται σε έναν λόφο κοντά στην Μονή Βατοπαιδίου.

idrush-athwniadas-sxolhs-a-4

Μετά από την πρώτη τετραετή (1949-1753) σχολαρχία του ιεροδιακόνου Νεοφύτου Καυσοκαλυβίτου, την διεύθυνση της Σχολής αναλαμβάνει ο Ευγένιος Βούλγαρης, ο περίφημος λόγιος μοναχός και διδάσκαλος του Γένους που συνδυάζει την ελληνορθόδοξη παράδοση με τα πνευματικά έργα του ευρωπαϊκού Διαφωτισμού και οραματίζεται να εφαρμόσει στην Αθωνιάδα ένα εκπαιδευτικό πρόγραμμα κατά το πρότυπο της Πλατωνικής Ακαδημίας. Στον κύκλο των φιλοσοφικών μαθημάτων περιλαμβάνονται η Λογική, η Εισαγωγή στη Φιλοσοφία και η Μεταφυσική, ενώ στα Μαθηματικά περιλαμβάνονται η Αριθμητική, η Γεωμετρία, η Φυσική και η Κοσμογραφία.

Επίσης εισάγεται η διδασκαλία των Λατινικών. Για τις διδακτικές ανάγκες μετέφρασε πολλά και ποικίλου περιεχομένου ευρωπαϊκά συγγράμματα, αλλά συγχρόνως συνέταξε και τα προσωπικά διδακτικά του έργα, τα οποία κυκλοφορούσαν στη Σχολή χειρόγραφα. Η σχολαρχία του Βούλγαρη διήρκεσε μία εξαετία, περίοδο κατά την οποία εκπαίδευσε περίπου 600 μαθητές, που διασκορπίστηκαν σε όλη την Ελλάδα επιτελώντας σπουδαίο εκπαιδευτικό έργο.

idrush-athwniadas-sxolhs-a-5

idrush-athwniadas-sxolhs-a-6

Το 1759, κατόπιν προβλημάτων που είχαν αναφανεί και αποδείχθηκαν ανυπέρβλητα, παραιτήθηκε ο Βούλγαρης και με την αποχώρησή του αρχίζει ο μαρασμός της Αθωνιάδας, η οποία συνεχίζει ωστόσο να λειτουργεί, με πολλές όμως διακοπές, ως το 1811, οπότε κλείνει η πρώτη περίοδος της ζωής της σε καθεστώς πλήρους παρακμής. Σήμερα στην κορυφή του λόφου δεσπόζουν τα ερείπια του τεράστιου συγκροτήματος, του οποίου η αποκατάσταση και ανακατασκευή έχει προγραμματιστεί από την Μονή Βατοπαιδίου.

[1] Ρούνης, Ε. (1966), Προσφορά αρετής και παιδείας (1749-1953), στο: Επετηρίς Αθωνιάδος Σχολής επί τη συμπληρώσει δωδεκαετίας από της επαναλειτουργίας αυτής. Αθήνα: Αστήρ, σ.σ. 244-250.

[2] Κτενάς, Χ. (1930), Η σύγχρονος Αθωνιάς και οι εν αυτή διδάξαντες από του 1845-1916, Αθήνα: Αλευρόπουλος, σ. 4.

[3] Τσάκωνας, Δ. (1966), Αθωνιάς και ασκητεία, στο: Επετηρίς Αθωνιάδος Σχολής επί τη συμπληρώσει δωδεκαετίας από της επαναλειτουργίας αυτής. Αθήνα: Αστήρ, σ.σ. 251-253.

(Η παρούσα ανάρτηση αποτελεί μέρος εργασίας με τίτλο: Η διαπολιτισμική διάσταση στο έργο της Αθωνιάδας Εκκλησιαστικής Ακαδημίας των: Καδιγιαννόπουλος Γεώργιος, Καθηγητής Οικιακής Οικονομίας, M.Sc στη Βιώσιμη Ανάπτυξη, Διδάκτορας ΠΤΔΕ Πανεπιστημίου Ιωαννίνων- Μορφίδης Κωνσταντίνος, Καθηγητής Αγγλικής Φιλολογίας, M.Α στη Μετάφραση-Πανταζέλου Ελένη, Φυσικός, M.Sc στη Φυσική)

(συνεχίζεται)

http://www.artionrate.com/index.php/artion-magazine/artion-kalesma/1345-afierwma-sthn-athwniada-a-meros

Άγιος Ιωάννης ο Ρώσος

Posted in Uncategorized with tags , , , , , , on May 27, 2015 by anazhtitis

eksofilo ioannis o rosos

Ο θεοφόρος και νεοφανής Άγιος της Εκκλησίας, ο Όσιος Ιωάννης ο Ρώσος, ο νέος ομολογητής ανήκει σε μια άλλη κατηγορία αγίων ανθρώπων!

Γεννήθηκε σε ένα χωριό της Μικράς Ρωσίας περίπου το 1690, από ενάρετους και πιστούς γονείς.

Έλαβε μέρος στο μεγάλο Ρωσοτουρκικό πόλεμο (1710-1711), ο οποίος κατέστη άδοξος για τη Ρωσία και ο ίδιος αιχμαλωτίστηκε από τους Τατάρους και στη συνέχεια πουλήθηκε στον Οθωμανό Αξιωματικό Ίππαρχο.

Σε αντίθεση με τους αιχμαλώτους συμπατριώτες του, οι οποίοι ασπάστηκαν το Ισλάμ, εκείνος παρέμενε αφοσιωμένος στην πίστη του στον Ιησού Χριστό και ομολογούσε με θάρρος την πίστη του. Δήλωνε χαρακτηριστικά «Χριστιανός εγεννήθην και Χριστιανός θέλω αποθάνη…». Αυτή η παρρησία και η ομολογία του χάρισαν τον ευαγγελικό τίτλο του νέου ομολογητού.

rwsos1

Η ακλόνητη πίστη του προς το Θεό εκφράστηκε με την ταπείνωση, την εργατικότητα και την υπομονή του. Ζούσε στο στάβλο με τα ζώα και με Ιώβεια υπομονή δοξολογούσε και προσευχόταν στο Θεό. Ακόμα και όταν του προσέφεραν ένα μικρό διαμέρισμα, εκείνος επέλεξε τη διαμονή του στο στάβλο, καταπονώντας το σώμα του. Αυτή η άσκηση όμως θα του εξασφάλιζε την ευωδιά του Αγίου Πνεύματος. Ο βίος του Οσίου Ιωάννη συμβάδιζε με τη μίμηση της μέχρι θανάτου υπακοής του Χριστού. Υπηρετούσε τον κόσμο, όπως ο σαρκωμένος Υιός του Θεού υπηρετούσε τον άνθρωπο. Η προσευχή του ήταν τόσο δυνατή που έκανε θαύματα. Ακολουθούσε το «Πάντα, όσα εάν αιτήσητε εν τη προσευχή πιστεύοντες, λήψεσθε» (Ματθ. κα΄, 22), όπως είχε υποσχεθεί ο Χριστός στους μαθητές του.

rwsos3

Η μοναδική αυτή εικόνα του Αγίου Ιωάννη του Ρώσου, είναι παλαιωμένη σε φυσικό ξύλο στο αγιογραφείο βυζαντινής τέχνης  του πατρός Πέυκη ο οποίος μαθήτευσε στην Αθωνιάδα σχολή του Αγίου Όρους.

Η θαυματοποιός προσευχή του αποδεικνύεται από το εξής γεγονός: Κάποτε ο αφέντης του αποφάσισε να μεταβεί για προσκύνημα στη Μέκκα. Η σύζυγός του παρέθεσε τράπεζα σε συγγενείς και αξιωματούχους φίλους του, για να ευφρανθούν και να ευχηθούν να επιστρέψει ο άνδρας της υγιής στον τόπο του από την αποδημία. Μεταξύ των εδεσμάτων που παρατέθηκαν σε αυτό ήταν και το πιλάφι, που τόσο πολύ άρεσε στον Aγά. Τότε η οικοδέσποινα θυμήθηκε το σύζυγό της και είπε στον Ιωάννη: «Πόση ευχαρίστηση θα λάμβανε Γιουβάν ο αφέντης σου, αν ήταν εδώ και έτρωγε μαζί μας από αυτό το φαγητό!». Ο Ιωάννης με προθυμία και απλότητα ζήτησε αμέσως ένα πιάτο γεμάτο πιλάφι και είπε ότι θα το έστελνε στον αφέντη του στη Μέκκα. Στο άκουσμα των λόγων αυτών, οι παρευρισκόμενοι γέλασαν. Εκείνος το πήρε, πήγε στο στάβλο και γονυπετής έκανε προσευχή κι ανέθεσε στο Θεό την ικανοποίηση του αιτήματός του. Και όντως το πιάτο χάθηκε από τα μάτια του, ο δε Ιωάννης επέστρεψε στην τράπεζα και είπε στην οικοδέσποινα ότι έστειλε το φαγητό στη Μέκκα. Δέχθηκε, όμως, και πάλι τα σκωπτικά σχόλια και τα γέλια των συνδαιτυμόνων. Η έκπληξη τους βέβαια ήταν μεγάλη, όταν, μετά από λίγες ημέρες, επέστρεψε ο Αγάς από το ταξίδι του και έφερε στις αποσκευές του το πιάτο με το χαρακτηριστικό οικόσημό του. Διηγήθηκε μάλιστα πώς βρήκε το φαγητό στο δωμάτιό του στη Μέκκα, χωρίς να γνωρίζει τον τρόπο της μεταφοράς. Ακούγοντας τη διήγηση οι οικείοι του έμειναν άφωνοι. Μετά από αυτό, διαδόθηκε η δικαιοσύνη και η αγάπη του Οσίου Ιωάννη προς το Θεό και κέρδισε το σεβασμό όλων.

rwsos5

Το λείψανο του Αγίου της Ορθοδοξίας στην Εύβοια

27 Μαΐου 1730, ο όσιος Ιωάννης αρρώστησε και προαισθανόμενος το τέλος του βίου του, ζήτησε να κοινωνήσει για τελευταία φορά τον ουράνιο άρτο. Μετά την παρέλευση τριετίας από την εκδημία του προς τον Κύριο και την ταφή του, αποκαλύφθηκε με τρόπο ουράνιο το άφθαρτο και ευωδιάζον σώμα του.

rwsos2

Ιερά Μονή Αγίου Παντελεήμονος – Άγιον Όρος (Ρώσικο Μοναστήρι)

Ο Όσιος Ιωάννης είναι γνωστός σε όλη την Καππαδοκία, το Ικόνιο, την Άγκυρα, όχι μόνο μεταξύ των Χριστιανών, αλλά και μεταξύ των Οθωμανών, ως «κουλέ Γιουβάν», δηλαδή ο αιχμάλωτος Ιωάννης. Οι Χριστιανοί, αλλά και οι Τούρκοι, έπαιρναν ως ευλογία λάδι από το καντήλι του αγίου, αγιασμό, βαμβάκι από το ιερό του λείψανο, φορούσαν ακόμα το σκούφο του και τη ζώνη του και έβλεπαν θαύματα με την πίστη τους. Από το ιερό λείψανο του Οσίου απουσιάζει το δεξί του χέρι, το οποίο βρίσκεται στη Ρωσική Ιερά Μονή του Αγίου Παντελεήμονος στο Άγιο Όρος.

rwsos4

Προσκυνώντας το αδιάφθορο λείψανο του Αγίου Ιωάννου του Ρώσου

Τον Οκτώβριο του 1824, με αφορμή την υποχρεωτική ανταλλαγή των πληθυσμών της Ελλάδας και της Κεμαλικής Τουρκίας, το τίμιο λείψανο βρέθηκε στο πλοίο που μετέφερε πρόσφυγες στην Εύβοια. Το 1951 μεταφέρθηκε στο νεοανεγερθέντα προς τιμήν του ομώνυμο Ιερό Ναό της περιοχής, σε ασημένια λάρνακα, με ανάγλυφες παραστάσεις από τη ζωή και τα θαύματα του Οσίου Ιωάννη. Καθημερινά προσέρχονται στο Προσκύνημα πλήθη πιστών από όλο τον κόσμο για να δεχτούν την ευλογία του Αγίου της Ορθοδοξίας.

http://www.artionrate.com/index.php/artion-magazine/artion-kalesma/980-agios-iwannhs-thamatopoios-proseuxh

Εκοιμήθη ο γερ. Σπυρίδων Μικραγιαννανίτης

Posted in Uncategorized with tags , , , , , , on May 11, 2015 by anazhtitis

Στις 04:10 σήμερα το πρωί εκοιμήθη εν Κυρίω ο Γέροντας Σπυρίδων Μικραγιαννανίτης της Αδελφότητας Υμνογράφου. Ας προσευχηθούμε ο Θεός να τον κατατάξει εις χώρα ζώντων.

Σε συνέντευξη που παραχώρησε στο διαδικτυακό κανάλι της Πεμπτουσίας ο γέροντας είχε μιλήσει για την ζωή του στο Άγιον Όρος και την πορεία του στην ψαλτική τέχνη.

Μπροστά στην Παναγία την Βηματάρισσα ο γέροντας εξομολογείται ότι έφτασε στο Άγιον Όρος πήγε το 1968 σε ηλικία 17 ετών μόλις τελείωσε το σχολείο. Εκεί φοίτησε στην Αθωνιάδα Σχολή για την τελευταία σχολική χρονιά με μεγάλο πόθο να παραμείνει στο Άγιον Όρος. Θεωρεί τον εαυτό του πάρα πολύ ευτυχισμένο καθώς στα πρόσωπα των μοναχών της αδελφότητας βρήκε τον «πατέρα και την μητέρα και τους αδελφούς» που άφησε πίσω του, όπως αναφέρει χαρακτηριστικά.

Θεωρούσε τον εαυτό του «καλομαθημένο» πριν μπει στο Άγιον Όρος, έζησε όμως τα χρόνια της επίγειας ζωής του υπηρετώντας το Κυριακό με την ψαλτική του τέχνη και αργότερα βοηθούσε όλα τα μοναστήρια στις πανηγύρεις. Δάσκαλός του στην ψαλτική τέχνη, πριν μπει στο Άγιον Όρος, υπήρξε ο μεγάλος Πρωτοψάλτης, όχι μόνο της Θεσσαλονίκης αλλά και ολόκληρης της Ορθόδοξης Εκκλησίας ταλαντούχος δάσκαλος της βυζαντινής μουσικής, Χαρίλαος Ταλιαδώρος.

Αναφέρει ότι ο σχολάρχης, Άγιος Ροδοστόλου, τον επέπληττε με πατρική αγάπη για τον υπερβάλλοντα ζήλο του ενώ οι πνευματικοί του πατέρες του επέβαλλαν ένα ειδικό «καλογερικό καψόνι» για να τον εξασκήσουν στην ταπείνωση και το μοναχικό ήθος.

Μιλούσε με ευγνωμοσύνη προς το πρόσωπο της Παναγίας που επέβλεψε στην έφεσή του στην βυζαντινή ψαλτική τέχνη και τον έφερε κοντά σε ανθρώπους οι οποίοι ήταν εκπρόσωποι μιας ιδιαζούσης έκφρασης της βυζαντινής μουσικής που ονομάζεται «αγιορείτικο ύφος».

ekoimithei-gerontas-mikragiannaniths-1

Το παραπάνω έργο φιλοτέχνησε ο άρχοντας Αγιογράφος του Πατριαρχείου Αλεξανδρείας κ. Κωνσταντίνος Ξενόπουλος. Πρόκειται για προσωπογραφία, εργασία των τελευταίων χρόνων της καλλιτεχνικής ωριμότητας του δημιουργού ο οποίος γνώρισε και προσωπικά τον γέροντα. Κατέγραψε σχεδιαστικά και όχι φωτογραφικά την μορφή του γέροντα Σπυρίδωνα Μικραγιαννανίτη με την αισθητική του ελάχιστου – μολίβι, κάρβουνο σε χαρτί.

Στο βίντεο που ακολουθεί ο γέροντας Σπυρίδων Μικραγιαννανίτης αναφέρεται σε όλους σχεδόν τους ψαλτικούς οίκους του Αγίου Όρους.

Ενώ άλλος χρήστης στα κοινωνικά δίκτυα ανάρτησε video όπου ο γέροντας ψάλει το Χριστός Ανέστη έναν μήνα πριν την κοίμησή του, με σθένος και ενθουσιασμό χωρίς να φαίνονται τα σημάδια του προχωρημένου καρκίνου που τον ταλαιπωρούσε.

https://www.facebook.com/apostolos.ntovas/videos/10205637012391826/

Διαβάστε και άλλα σχόλια χρηστών:

Χριστός Ανέστη! Η είδηση αυτή της Κοιμήσεως του Σεβασμίου Γέροντα π. Σπυρίδωνα Μικραγιαννανίτη, της Αδελφότητας του Γέροντος Γερασίμου του Υμνογράφου, μας βύθισε σε βαριά θλίψη! Θυμάμαι την ευρυφωνία του! Τα χαρίσματά του. Μια παραδείσια Φωνή που έψελνε, ύμνησε και εξήρε, ευλαβικά και με θέρμη καρδίας, την Κυρία Θεοτόκο, την Παναγία μας. Έχω ακόμα την μελωδική και παραδεισένια φωνή του στα αυτιά μου, μέχρι πρόσφατα, στην Κινσάσα, όταν ήρθε προσωπικώς στην Ενθρόνιση του Σεβασμιωτάτου μας Μητροπολίτου Κεντρώας Αφρικής κ Νικηφόρου. Ποια αγρυπνία δεν ελάμπρυνε; Ένας ουράνιος πράγματι άνθρωπος, αγαπητός σε όλους, που χωρούσε όλη την κτίση στη καρδιά του, που όλη την ζωή του την περνούσε εν νηστεία και αέναη προσευχή και που είχε πάντα ένα παρήγορο λόγο και επιτυχημένη συμβουλή για τον κάθε πάσχοντα ψυχικά και προβληματισμένο σύγχρονο άνθρωπο, έναν άνθρωπο του Θεού, γλυκός και ζεστός συγχρόνως, ο Οικουμενικός Γέροντας π. Σπυρίδωνας. Μας αγάπησε και τον αγαπήσαμε και η αγάπη μας αυτή ποτέ δεν θα υποκύψει στο χρόνο, ουδέποτε θα εκπίπτει. Αιωνία Του η μνήμη!!!

http://www.artionrate.com/index.php/artion-magazine/artion-kalesma/1352-ekoimithi-gerontas-spuridwn-mikragiannaniths