Archive for αγιογραφια

Οι Αγιογραφίες στην Ορθόδοξη παράδοση

Posted in Uncategorized with tags , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , on October 20, 2015 by anazhtitis

Το πρώτο πράγμα που θα δει κάποιος μπαίνοντας σε μια Ορθόδοξη εκκλησία είναι οι αγιογραφίες, ακολούθως θα παρακολουθήσει ανθρώπους να «σταυροκοπιούνται» και όλη αυτή η παρατήρηση θα τους προβληματίσει σχετικά με την Ορθόδοξη παράδοση της εκκλησίας.

Με απλές απαντήσεις και εικόνες το άρθρο αυτό θα δώσει απαντήσεις στα παραπάνω ερωτήματα:

agiografies-se-orthodoxh-paradosh-1

Τι είναι οι αγιογραφίες;

– Είναι εικόνες ανθρώπων που αγίασαν και τους σεβόμαστε. Είναι ήρωες και εμπνευστές για τους ορθόδοξους πιστούς.

– Συναντώντας μια ορθόδοξη αγιογραφία οι πιστοί κάνουν το σημείο του Σταυρού και προσκυνούν την εικόνα.

Διαβάστε εδώ ένα άρθρο για την αγιογράφιση του Ναού του Ταξιάρχη με θαύματά του από τον Άρχοντα αγιογράφο του Πατριαρχείου Αλεξανδρείας Κων/νο Ξενόπουλο. 

Επίσης διαβάστε εδώ για την γλώσσα των αγίων εικόνων

agioi-anarghroi-www.artionrate.com

Πρώτη επαφή με τις αλήθειες τις πίστης

Οι εικόνες αποτελούν για όλους ανεξαιρέτως τους Ορθοδόξους, την πρώτη επαφή με τις αλήθειες της πίστης. Μια αγιογραφία βρισκόταν πάντα πάνω από το παιδικό κρεβάτι, ένα καντήλι φώτιζε τα βράδια το εικονοστάσι, πάνω σε αγιογραφημένες μορφές αγίων στηλώθηκαν τα μάτια μας την ώρα της προσευχής. Δεν νοείται Ορθοδοξία χωρίς ορθόδοξη αγιογραφία. Μια μόνο μέρα εορτάζεται η Ορθοδοξία και αυτή συνδέεται με τις άγιες εικόνες.

Εικόνα: Αγιογραφία Αγίων Αναργύρων Κοσμά και Δαμιανού φιλοτεχνημένο από αγιογράφους μοναχούς της Καλύβης «Άγιοι Μακάριοι» στο Άγιον Όρος. Περισσότερες πληροφορίες εδώ

Διαβάστε εδώ ένα άρθρο για τη Θεολογία της εικόνας   

xristos-pantokratoras-www.artionrate.com

Έκφραση δογματικών αληθειών

Για τους Ορθοδόξους η απεικόνιση του Χριστού και των Αγίων εκφράζει θεμελιώδεις δογματικές αλήθειες:

– Την είσοδο του Θεού στην ανθρώπινη ιστορία

– Τον εξαγιασμό της ύλης και του ανθρωπίνου σώματος

– Την δυνατότητα αναγωγής από την υλική εικόνα στο άυλο πρωτότυπο

Ο ρόλος των αγιογραφιών στην βίωση των αληθειών της πίστης είναι πολύ σημαντικός. Η Ορθοδοξία πάντα υπήρξε και υπάρχει ως δύναμη απελευθέρωσης του ανθρώπου από την αμάθεια.

Εικόνα: Αγιογραφία Χριστού Παντοκράτωρα από τους αγιογράφους μοναχούς στο κελί των «Αγίων Μακαρίων» στο Άγιον Όρος. Γνήσιο μοναστηριακό προϊόν του Αγίου Όρους η αγιογραφία αυτή είναι στολισμένη με φύλλα χρυσού 22Κ στο ένσταυρο φωτοστέφανο. Διαβάστε περισσότερα για τις αποχρώσεις και την ανάλυση της εικόνας εδώ.

agiografies-se-orthodoxh-paradosh-2

Εκκλησία: το κοινό ιατρείο των ψυχών

«Δεν έχω βιβλία, δεν έχω ελεύθερο χρόνο για να διαβάσω, μπαίνω στο κοινό ιατρείο των ψυχών, την Εκκλησία, ενώ με πνίγουν λογισμοί σαν τα αγκάθια. Με τραβάει για να δω η ομορφιά της ζωγραφικής και σαν κήπος με λουλούδια ευχαριστεί την όρασή μου και χωρίς να το καταλάβω βάζει μέσα στην ψυχή μου τη δοξολογία του Θεού… Είδαν οι Απόστολοι τον Κύριο με τα σωματικά τους μάτια και τους Αποστόλους τους είδαν άλλοι και τους μάρτυρες άλλοι. Ποθώ κι εγώ να τους βλέπω και με την ψυχή και με το σώμα και να τους έχω σαν φάρμακο που διώχνει μακριά το κακό.»

Άγιος Ιωάννης ο Δαμασκηνός.

agiografies-se-orthodoxh-paradosh-3

Ποια η σημασία της ορθόδοξης παράδοσης;

– Η ζώσα παράδοση της Ορθοδοξίας, όπως την αποκαλούν οι πατέρες στο Άγιον Όρος, δίνει ζωή. Είναι η παράδοση της Ορθόδοξης οικογένειας σε όλο τον κόσμο η οποία είναι ζωντανή εδώ και 2,000 χρόνια.

– Σύμφωνα με την παράδοση της Εκκλησίας, η θαυματουργία μιας εικόνας συνδέεται και με την ευσέβεια του αγιογράφου που την ιστόρησε.

– Ένα θαύμα αποτελεί καρπό της συνάντησης της πίστης με την παντοδυναμία και την αγάπη του Θεού.

Πηγή: http://www.artionrate.com

Advertisements

Ο Σφυγμός του Αγίου Όρους (δ’ μέρος)

Posted in Uncategorized with tags , , , , , , , , , , , , , , , , , , on October 11, 2015 by anazhtitis

theotokos-e1281305979997

«Καράβι πού ταξιδεύει τό Άγιον Όρος μέ κατάρτι τόν Άθωνα, σημαία τήν Μεταμόρφωση κι άγκυρα τήν Παναγία, στ’ αμπάρια κουβαλάει νάμα, μέλι, κερί καί λιβάνι γιά τούς πεινασμένους τού νάρθηκα, γιά τούς λαβωμένους τών στασιδιών».

Καράβι είναι τό Άγιον Όρος σάν τήν Εκκλησία –ναύς– πού πλέει μέσα στήν νεκρά θάλασσα τού βίου τούτου, γιά νά αποβιβάση τούς επιβάτες του στό εύδιο λιμάνι, τήν θεωρία τού Θεού. Αυτό τό ζωντανό καί ζωηφόρο καράβι δέχεται πολλούς πειρασμούς, από πειρατές καί διαφόρους εσμούς, από κύματα καί ονειδισμούς, βράχια καί πάθια καί όμως αυτό πορεύεται γιά νά ελλιμενισθή στόν προορισμό του, στό πέρας τού μυστηρίου.

Βρείτε εδώ μία ξεχωριστή παρουσίαση του Αγίου Όρους μέσα από όμορφες εικόνες και λόγια που συγκινούν την καρδιά.

Κατάρτι του είναι ο περιώνυμος Άθως, τόν οποίο στολίζει τό αγιορείτικο Θαβώρ, πού κρύβει μεταμορφωμένους αγιορείτας, φανερούς καί αφανείς, γνωστούς καί αγνώστους, θεατούς καί αθεάτους, ενδεδυμένους καί γυμνούς.

Agion_Oros_Panagia_Agioi

Άγκυρα είναι η Παναγιά, η άγκυρα τής πίστεως καί τής ελπίδας, τά μητρόθεα σπλάχνα πού αγκαλιάζουν όλον τόν κόσμο, πού παραμένει σιωπηλή καί εύλαλη μητέρα, η οποία αγαπά όλους τούς ανθρώπους, ιδιαιτέρως όσους γίνονται πνευματικές μητέρες τού Υιού της.

Στά αμπάρια του αυτό τό ευλογημένο καράβι, ως πολύτιμους θησαυρούς δέν κουβαλάει απλώς τούς καρπούς τής αρχιτεκτονικής, τής αγιογραφίας, τής παλαιογραφίας, αλλά ό,τι πιό ταπεινό, φτωχό καί γλυκό διαθέτει η Ορθόδοξη Εκκλησία καί είναι πέρα από τά αποκυήματα τής φαντασίας, τούς στοχασμούς καί τούς ευσεβισμούς. Είναι τό νάμα, πού γλυκαίνει καί τρελλαίνει τό μέλι, πού γίνεται από τίς μέλισσες τής ησυχίας καί προσφέρεται γι’ αυτούς πού αγαπούν τά γλυκέα τώ λάρυγγι λόγια τού Θεού, τά άρρητα ή καί ρητά ρήματα τό κερί, πού φωτίζει κενωτικά καί παρηγορεί ιλαρά, όπως ιλαρό είναι τό Φώς τού κόσμου τό λιβάνι, πού ευωδιάζει ουρανό καί ανεβαίνει ως οσμή ευωδίας θανάτου καί ζωής, ευλογημένης θανατοζωής.

Γιατί θυμιάζουν οι μοναχοί; Τι συμβολίζει το θυμιατήριο; Όλες οι απαντήσεις στο ακόλουθο άρθρο.

Καί τούς θησαυρούς αυτούς τούς φυλάει κρυφά, μυστικά γιά νά τούς δώση μέ απλοχεριά σ’ αυτούς πού τό αγαπούν καί τήν μυστική φωνή του ακούν, σέ όσους έχουν πονέσει εσχατολογικά καί έχουν πληγωθή βαθειά, σ’ αυτούς πού κάθονται στόν Νάρθηκα καί πεινούν γιά άλλη δικαιοσύνη καί πονούν από τίς πληγές πού κανένα Νοσοκομείο δέν θεραπεύει καί κανένας δέν μπορεί νά ακουμπήση παρά μόνον ο αιώνιος γιατρός πού αγγίζει τρυφερά.

Βρείτε εδώ έναν συλλεκτικό τόμο αφιέρωμα σε μερικούς από τους σημαντικότερους θησαυρούς του Άγιου Όρος.

Τό Άγιον Όρος είναι τόπος λόγου καί σιωπής, μυστηρίου καί φανέρωσης, άσκησης καί θεοπτίας, ανθρωπιάς καί θεϊκής φοράς, παρελθόντος καί εσχάτου. Όλο τό Άγιον Όρος βρίσκεται μέσα στήν καρδιά του καί τό καταλαβαίνει αυτός πού ακούει τόν μυστικό κτύπο της, πού λέγει ακατάπαυστα τήν ευχή, τήν ουράνια ωδή. Τό εξωτερικό πλησίασμα τού Αγίου Όρους είναι οι λαμπρές ακολουθίες του, αλλά τό εσωτερικό του άγγιγμα είναι τά τερριρέμ, όχι τής ψαλτικής, αλλά τής ζωής τής καρδιακής. Άν μπορούσε κανείς νά πλησιάση τήν καρδιά ενός Αθωνίτου μοναχού, πού κάθεται στό στασίδι του σέ στάση ύπνου καί ξύπνιου, όταν ψάλλωνται τά τερριρέμ, αυτός μπορεί νά δή τί είναι τό Άγιον Όρος. Αυτήν τήν στάση τού αγρυπνούντος κεκοιμημένου μοναχού καί τήν εσωτερική κραυγή του, πού ορμά πρός τόν άναρχο Τριαδικό Θεό, σέ μιά αεικίνητη στάση καί σέ μιά στάσιμη κίνηση περιγράφει στό τρίτομο έργο του ο π. Μωϋσής.

Ανακαλύψτε εδώ τη σημασία των μακρών αγρυπνιών για τους Αγιορείτες μοναχούς.

cebccebfcebdceb1cf87cf8ccf82-cebccf89cf85cf83ceaecf82-ceb1ceb3ceb9cebfcf81ceb5ceafcf84ceb7cf82

Έτσι τό διάβασα καί αυτήν τήν αίσθηση διέκρινα. Αυτό είναι τό Άγιον Όρος. Όποιος γνώρισε κάποιο άλλο Άγιον Όρος, έχει σφαλερή αίσθηση καί γνώμη πού προσφέρεται γιά ταχύτατη αναθεώρηση, γιά νά προσεγγίση κάποιον ζωηφόρο ερημίτη. Τό Άγιον Όρος είναι γεμάτο από πνεύμα καί ζωή, αγάπη καί θαλπωρή, κομποσχοίνι καί προσευχή, αναμονή καί προσμονή, όνειρο καί κραυγή, λάδι καί κρασί, ώσμωση καταπληκτική καί αιώνια ευλογητή.

Γιά νά μιλήσης γιά τό Άγιον Όρος πρέπει νά είσαι καρδιακός αναζητητής, νηφάλια μεθυσμένος καί οινοχόος καλός, πονεμένος εραστής καί ευαίσθητος ποιητής, όπως είναι ο π. Μωϋσής.

Ευχαριστώ γιά τήν δική σας προσοχή.

http://www.parembasis.gr

Σπάνια εικονογραφική προσέγγιση όπου παρουσιάζει την Παναγία να κοινωνάει

Posted in Uncategorized with tags , , , , , , , , , , on September 29, 2015 by anazhtitis

maica-domnului-impartasind

Στην σπάνια αυτή εικονογραφική προσέγγιση εμφανίζεται η Παναγία να κοινωνάει κατά τον τύπο της γνωστής εικόνας όπου ο Σωτήρας Χριστός κοινωνάει τους Αγίους Αποστόλους.

Η εικόνα αυτή αναφέρεται σ’ένα θαύμα όπου έγινε στο μοναστήρι του Αγίου Σάββα του Ηγιασμένου την περίοδο της επίγειας ζωής του Αγίου Σάββα,γεγονός που καταγράφει ο Αγάπιος Μοναχός στο βιβλίο του ”Αμαρτωλών Σωτηρία”(Εν Βενετία 1851, σ. 307 κ.ε.)

Τον καιρό του Αγίου Σάββα, ήσαν στη Λαύρα του πολλοί και ενάρετοι μοναχοί. Πήγε δε κι ένας πλούσιος ευγενής και άρχοντας για να μονάσει και τον υποδέχθηκε με χαρά ο άγιος. Και επειδή δεν ήταν συνηθισμένος στον κόπο, δεν τον άφηνε… να πηγαίνει μαζί με τους άλλους στις βαριές εργασίες της γης, και να επιστρέφει στην Λαύρα την ενάτη ώρα για την ανάγνωση της Ακολουθίας, του Εσπερινού και την τράπεζα (έτρωγαν μόνο μια φορά τη μέρα). Τον πρόσταξε όμως να αγωνίζεται στο Μοναστήρι κατά δύναμη, και να νηστεύει ώσπου να έλθουν οι άλλοι αδελφοί και να τρώνε όλοι μαζί κατά την τάξη.

Αυτός όμως, ούτε καν αυτή την εντολή τηρούσε. Έτρωγε κρυφά στο κελλί του, τρόφιμα που του έφερναν οι συγγενείς του. Ο άγιος το γνώριζε, όμως επειδή ήταν αρχάριος, δεν του είπε τίποτα παρά μόνο προσεύχονταν στον Θεό να τον διορθώσει.

impartasirea-apostolilor

Ήλθε η εορτή της Παναγίας την 15η Αυγούστου, και το πρωί της παραμονής, όταν οι αδελφοί πήγαιναν να δουλέψουν, ο άγιος τους είπε να έλθουν νωρίς να ψάλλουν. Στον δε αρχάριο είπε να πάει στον ναό την ώρα του Εσπερινού και μόλις συναχθούν οι αδελφοί να τον ειδοποιήσει. Και αφού ήλθαν οι αδελφοί, είδε ο αρχάριος μια θαυμαστή οπτασία, όχι κοιμώμενος, αλλά ξύπνιος.

Είδε μια ωραιοτάτη γυναίκα εν μέσω δύο Αγγέλων, η οποία φωτοβολούσε περισσότερο από τον ήλιο. Ο μεν ένας Άγγελος κρατούσε ένα ποτήριο γεμάτο Άρτο ουράνιο, και ο έτερος ένα λεπτό μανδύλιο. Η δε ωραία εκείνη γυνή, η οποία ήταν η Δέσποινά μας, εβάσταζε μια χρυσή λαβίδα, και ερχόταν προς αυτήν ένας-ένας οι μοναχοί, καθάριζε το πρόσωπό τους ο Άγγελος με το μανδύλιο, έπειτα προσκυνούσε την Παναγία και αυτή λάμβανε τη λαβίδα και του μετέδιδε τον ουράνιο Άρτο.

Βλέποντας αυτά ο αρχάριος θαύμαζε και πλησιάζοντας να δεχθεί κι αυτός την δωρεά, δεν πέτυχε το ποθούμενο. Ούτε ο Άγγελος τον καθάρισε, ούτε η Παναγία τον κοινώνησε. Η Θεοτόκος του είπε : «Αυτή η βρώσις είναι το Σώμα του Υιού μου, και το λαμβάνουν όσοι νηστεύουν έως την ώρα αυτή, και καθαρίζονται, όμως εσύ δεν νηστεύεις, και πώς να κοινωνήσεις τούτου του Άρτου ;».

Ο αρχάριος απάντησε : «Ας με καθαρίσει ο Άγγελος με το ιερό αυτό μανδύλιο». Η δε Παναγία του αποκρίθηκε : «Αν θέλεις να καθαρίζεσαι με αυτό, πρέπει να κοπιάζεις και συ με τους άλλους, διότι αυτοί ήσαν ιδρωμένοι από τον κόπο και γι΄ αυτό καθαρίζονται. Σε σένα ποιόν ιδρώτα να καθαρίσει ο Άγγελος ;».

Μόλις άκουσε αυτά ο αρχάριος τρόμαξε, έτρεξε στον Ηγούμενο και του είπε : «Είδατε την οπτασία που είδα εγώ ο ανάξιος ;». Ο δε Άγιος Σάββας του απάντησε ότι αυτή ήταν για να διορθωθεί και ότι οι αδελφοί πληροφορούνται ότι η Παναγία τους αγιάζει να είναι άξιοι σε κάθε πανήγυρη να κοινωνούν τα Θεία Μυστήρια. Από τότε κι αυτός (ο αρχάριος), κοπίαζε περισσότερο και έτρωγε λιγότερο και έτσι τελειούμενος στην μακαρία υπακοή, αξιώθηκε της ουρανίου μακαριότητος.

http://proskynitis.blogspot.gr/

mem05-(17x15)-230.1

Φιλοτεχνημένη στο χέρι, από τους αγιογράφους – μοναχούς της Σκήτης της Μικράς Αγίας Άννας στο Άγιο Όρος, η αγιογραφία αυτή είναι ένα συλλεκτικό έργο βυζαντινής τέχνης. Η Παναγία εικονίζεται βρεφοκρατούσα με τον Χριστό στα δύο της χέρια. Ο Χριστός ευλογεί με το δεξί του χέρι ενώ στο αριστερό κρατεί κλειστό ειλητάριο.

p48_ele-(48k-10b-ele-35)

Η αγιογραφία αυτή είναι φιλοτεχνημένη σε φυσικό σκαπτό ξύλο με την μέθοδο της αποτύπωσης πάνω σε καμβά ενώ κοσμείται με χρυσό φόντο. Η Παναγία εικονίζεται σε προτομή στραμμένη σε τρία τέταρτα προς τα αριστερά κρατώντας τον Χριστό στην αγκαλιά της. Γέρνει απαλά το κεφάλι της και το ακουμπά με τρυφερότητα στο μάγουλο του Χριστού, ενώ με το αριστερό της χέρι τον αγκαλιάζει στοργικά. Ο Χριστός κρατά το πρόσωπο της Παναγίας. Παράλληλα με το άλλο χέρι κρατά τρυφερά το χέρι της μητέρας του. Έχει φιλοτεχνηθεί στο βυζαντινό αγιογραφείο του πατρός Πεύκη και φέρει την υπογραφή του η οποία σημαίνει και την γνησιότητα του αντιγράφου αυτού το οποίο φέρει έτσι και την σφραγίδα της παράδοσης του Αγίου Όρους.

p6-odigitria-(6l-10odk-40)

Η Παναγία εικονίζεται αριστεροκρατούσα. Στρέφει ελαφρά το σώμα και γέρνει το κεφάλι προς τον Χριστό. Η Παναγία φορεί χιτώνα και μαφόριο σε βυζαντινό χρώμα με χρυσά στολίδια στους ώμους και τα αστέρια στον ώμο και το μέτωπο. Ο χιτώνας του Χριστού είναι πορτοκαλί-χρυσαφής και το ιμάτιο λευκό.  Φιλοτεχνήθηκε με την μέθοδο της παλαίωσης σε φυσικό ξύλο από το βυζαντινό αγιογραφείο του πατρός Πεύκη ο οποίος μαθήτευσε στην τέχνη της αγιογραφίας στο Άγιο Όρος και στην Αθωνιάδα Σχολή για τέσσερα έτη.

 

H αγιογραφία της Αγίας Τριάδας του A. Roublev

Posted in Uncategorized with tags , , , , , , , , , , , on September 28, 2015 by anazhtitis

O A. Roublev, η μεγαλύτερη φυσιογνωμία της ρώσικης καλλιτεχνικής ζωής, αφιέρωσε ολόκληρη την ύπαρξη του στην αγιογραφία.

p38-ag-triada-(38k-11bp-trip-67)

Κατάφερε να ξεπεράσει το αξεπέραστο της τέχνης κατακτώντας όχι μόνο αισθητικά αλλά και πνευματικά τον άνθρωπο.

Ας δούμε όμως τα χαρακτηριστικά εκείνα που προσδιορίζουν το δογματικό μέρος της αγιογραφίας. Τρεις Άγγελοι, χωρίς διαφορά ηλικίας, με το ίδιο νεανικό πρόσωπο κάθονται γύρω από ένα τραπέζι και ευλογούν τον μόσχο που βρίσκεται στο κέντρο του τραπεζιού. Ο A. Roublev αφαιρεί πολλά στοιχεία των προηγούμενων παραστάσεων της βυζαντινής τέχνης και κρατά μόνον τους Αγγέλους μεταθέτοντας την όλη παρουσίαση από το ιστορικό στο θεολογικό επίπεδο: χρώμα, γραμμές, διαστάσεις κλπ αποτελούν ύμνο προς την αρμονία και την αγάπη.

Τα τρία πρόσωπα χωρίς ηλικία και φύλο, αποτελούν ένα σύνολο εικαστικό με άυλη ομορφιά και θυμίζουν τα λόγια του Προφήτη Ησαΐα «τον βασιλέα μετά δόξης όψεσθε» (33.17). Ο κεντρικός άγγελος είναι αρκετά μεγάλος (η αναλογία της κεφαλής προς το σώμα 14 φορές μεγαλύτερο αντί 7 φορές που είναι η φυσιολογική και όχι στην αναλογία 1 προς 8 που είναι η βυζαντινή αγιογραφία – με ενδυμασία χρώματος κυανούν ως «πηγή θεϊκής ζωής».

eikona-agias-triados-1

Το χέρι του αποτελεί το κέντρο του κύκλου που συνδέει τους τρεις Αγγέλους. Αυτή η κυκλική κίνηση συμβολίζει την Θεία αρμονία και τη σοφία του Θεού. Με τον τρόπο αυτό ο καλλιτέχνης προσπαθεί να εξατομικεύσει κάθε μορφή χειριζόμενος κατάλληλα τη θέση του σώματος, τη χειρονομία, τα διαστήματα και τις αποχρώσεις σε μία θαυμάσια ποικιλία.

Ο αριστερός Άγγελος δεν κλείνει την κεφαλή του και η ράβδος του έχει κάθετη θέση υπογραμμίζοντας την ιεραρχική του θέση σε σχέση με τους άλλους δύο. Ο τρίτος Άγγελος κάνει μια βαθιά υπόκλιση προς τους υπόλοιπους ενώ την ίδια στιγμή αφήνει να νοηθεί ότι δίδει τη συγκατάθεση του σε όσα λέγονται σε έναν υποτιθέμενο διάλογο.

Αλλά τα τρία πρόσωπα στην βυζαντινή τέχνη δεν μένουν απομονωμένα μεταξύ τους. Τα μάτια και των τριών συνδέονται νοητά μεταξύ τους και βλέπουν προς το πιάτο που βρίσκεται στο κέντρο της τράπεζας. Εδώ ο καλλιτέχνης μας δίδει την ακρίβεια. Το πόσο δηλαδή η Τριάς είναι μία και διαφορετική. Κάθε πρόσωπο έχει τη δική του υπόσταση ενώ την ίδια στιγμή βρίσκεται σε πλήρη αρμονία με τα υπόλοιπα. Μια σχέση που εκφράζεται με τη φιλανθρωπία, την αγάπη, την ευσέβεια.

eikona-agias-triados-5

Το σημαντικότερο σημείο στην εικόνα της Αγίας Τριάδος του A. Roublev είναι ο σχηματισμός του Αγίου Δισκοπότηρου. Το Δισκοπότηρο σχηματίζουν τα σκαλοπάτια, το περίγραμμα των ποδιών και ακόμη, σε μία περισσότερο αφηρημένη έννοια, ολόκληρα τα σώματα των Αγγέλων καθώς περιβάλλουν τον μεσαίο Άγγελο που συμβολίζει τον Αμνό του Θεού.

Γίνεται κατανοητό λοιπόν ότι από τους πρώτους χριστιανικούς χρόνους, η σημασία και η ενότητα της κοινωνίας των αγίων είναι το αποτέλεσμα της μυστηριακής ζωής, που βιώνεται στον τόπο της Εκκλησίας. Η ουσία των ιερών μυστηρίων αποτελεί τη δικαίωση του Χριστιανού. Είναι η πορεία του ανθρώπου η οποία οδηγεί στη βασιλεία των Ουρανών από τη στιγμή που έλαβε τη σφραγίδα του Αγίου Πνεύματος.

Κλείνοντας θα μπορούσαμε να πούμε ότι ο Α. Roublev κατόρθωσε να αποδώσει την αγία Τριάδα ως μια ολοκληρωμένη απεικόνιση τριών προσώπων στην βυζαντινή τέχνη μέσα από την τελική και ολοκληρωτική έκφραση της θείας Ευχαριστίας.

Δρ. Κωνσταντίνου Βασ. Ζορμπα

Πηγή: Ο Πανσέληνος, περιοδική έκδοση για την τέχνη την ιστορία και τον πολιτισμό/ Τεύχος 4-5, Σεπτέμβριος – Απρίλιος 1999 / Κατερίνη

http://www.artionrate.com/index.php/blog/arthrografia/buzantinh-texnh/1453-agiografia-agias-triadas-roublev

Έτσι γινόμαστε ναός του Θεού

Posted in Uncategorized with tags , , , , , , , , on September 27, 2015 by anazhtitis

download

(Μέγας Βασίλειος)

Προσευχές πάλι, οι οποίες διαδέχονται την ανάγνωση, βρίσκουν την ψυχή πιο νεαρή και πιο ακμαία, αφού έχει συγκινηθεί από τον πόθο προς τον Θεό (που προκάλεσε η ανάγνωση). Καλή δε προσευχή είναι εκείνη που προκαλεί μέσα στην ψυχή, σαφή την έννοια του Θεού. Και αυτό είναι ενοίκηση του Θεού, το να έχει κανείς εγκατεστημένο μέσα του το Θεό με τη μνήμη. Έτσι γινόμαστε ναός του Θεού, όταν δεν διακόπτεται η συνέχεια αυτής της μνήμης από γήινες φροντίδες, όταν δεν ταράσσεται ο νους από απροσδόκητα πάθη, αλλά αποφεύγοντάς τα όλα ο φιλόθεος αναχωρεί στο Θεό, και εκδιώκοντας ό,τι μας προσκαλεί στην κακία, ενδιατρίβει στις ασχολίες που οδηγούν στην αρετή…

-Πώς κατορθώνει κανείς την συγκέντρωση στην προσευχή;

Εάν μέσα του βεβαιωθεί ότι μπροστά του είναι ο Θεός. Διότι εάν κάποιος που βλέπει έναν άρχοντα ή προϊστάμενο και συζητεί μαζί του έχει το βλέμμα προσηλωμένο σ’ αυτόν, πόσο μάλλον αυτός που προσεύχεται στο Θεό θα έχει το νου προσηλωμένο σ’ Αυτόν που ελέγχει καρδίες και νεφρούς -«ετάζων καρδίας και νεφρούς ό Θεός» (Ψαλμ. 10)- εφαρμόζοντας αυτό που λέγει η Γραφή: «…και τα χέρια που υψώνουν στον ουρανό να είναι καθαρά, χωρίς οργή και εριστικότητα» (Α’ Τιμόθ. 2, 8),

Όταν ο Κύριος είπε στην προσευχή του: «Πάτερα μου, αν είναι δυνατόν, ας μην πιω αυτό το ποτήρι» (Ματθ. 26′, 39), ύστερα συμπλήρωσε: «αλλά ας μη γίνει το δικό μου θέλημα αλλά το δικό σου». Συνεπώς πρέπει να γνωρίζουμε ότι δεν μας έχει επιτραπεί να ζητούμε ό,τι θέλουμε, αφού δεν γνωρίζουμε ούτε καν το συμφέρον μας: «…εμείς δεν ξέρουμε ούτε τι ούτε πως να προσευχηθούμε…» (Ρωμ. 8′ 26). Ώστε τα αιτήματα πρέπει να τα υποβάλλουμε στο Θεό με πολλή περίσκεψη, σύμφωνα με το θέλημά του· κι εάν δεν εισακουσθούμε πρέπει να γνωρίζουμε ότι χρειάζεται επίμονη και καρτερία, σύμφωνα με την παραβολή του Κυρίου για το ότι «πρέπει πάντοτε να προσευχόμαστε και να μην αποκάμουμε» (Λουκ. 18, 1) και με τον άλλο λόγο του Κυρίου που είπε σε άλλη περίσταση ότι: «… για την αναίδειά του θα σηκωθεί και θα του δώσει ό,τι χρειάζεται» (Λουκ. 11′ 8)· ή χρειάζεσαι διόρθωση και επιμέλεια, σύμφωνα με αυτό που είπε ο Θεός σε κάποιους ανθρώπους διά μέσου του Προφήτη: «όταν εκτείνετε τα χέρια σας, θα αποστρέψω τα μάτια μου από σας. Και εάν αυξήσετε τις δεήσεις σας, δεν θα εισακουστείτε, γιατί τα χέρια σας είναι γεμάτα αίματα. Λουσθείτε, και γίνετε καθαροί…» κ.λπ. (Ησ. Α’ 15-16). Ότι δε και τώρα γίνονται και είναι τα χέρια των πολλών γεμάτα αίματα, δεν πρέπει καθόλου ν’ αμφιβάλλουν αυτοί που πιστεύουν σ’ εκείνη την κρίση του Θεού…

– Ποιο είναι το «ταμιείον», στο οποίο προστάζει ο Κύριος να εισέλθει ο προσευχόμενος;

Ταμείο συνήθως ονομάζουμε ένα χώρο κενό και απόμερο, που βάζουμε ό,τι θέλουμε να αποθηκεύσουμε, ή που είναι δυνατόν να κρυφτούμε, όπως αναφέρεται από τον Προφήτη: «Βάδιζε, λαέ μου, μπες μέσα στο ταμείο σου, κλείσε τη πόρτα σου, κρύψου…» (Ησ. 26′ 20). Η δύναμη της εντολής γίνεται σαφής από τα συμφραζόμενα, διότι ο λόγος απευθύνεται σ’ αυτούς που πάσχουν από ανθρωπαρέσκεια. Ώστε αν κάποιος ενοχλείται από αυτό το πάθος, καλά κάνει που αποσύρεται στην προσευχή και απομονώνεται, μέχρι να μπορέσει ν’ αποκτήσει τη διάθεση να μην προσέχει τους επαίνους των ανθρώπων, αλλά να αποβλέπει μόνο στο Θεό, όπως λέγει ο Ψαλμωδός: «όπως τα μάτια των δούλων είναι προσηλωμένα στα χέρια του Κυρίου τους, και τα μάτια της δούλης στα χέρια της Κυρίας της, έτσι και τα δικά μας μάτια να είναι στραμμένα προς τον Κύριο και Θεό μας…» (Ψαλμ. 122′ 2). Εάν όμως κάποιος με τη χάρη του Θεού είναι καθαρός από εκείνο το πάθος, δεν έχει ανάγκη να κρύβει το καλό.

Όταν ο διάβολος επιχειρεί να μας επιβουλευθεί και προσπαθεί να εκτοξεύσει τους λογισμούς του σαν πυρακτωμένα βέλη με πολλή σφοδρότητα μέσα στην αμέριμνη και ήσυχη ψυχή και ξαφνικά να την πυρπολήσει και να υπενθυμίζει μακροχρόνια και επίμονα εκείνα που έσπειρε μία φορά, τότε πρέπει αυτές τις επιβουλές να τις αντιμετωπίσουμε με εγρήγορση και εντατική προσοχή, όπως ο αθλητής που αποτρέπει τις λαβές των αντιπάλων με την ακριβέστατη επιφυλακή και την ταχύτητα του σώματος, και να αναθέσουμε στην προσευχή και την πρόσκληση της συμμαχίας του Θεού τη διεξαγωγή του πολέμου και την αποφυγή των βελών. Διότι αυτό μας δίδαξε ο Παύλος, λέγοντας: «… εκτός από όλα αυτά, κρατάτε πάντα την πίστη σαν ασπίδα, πάνω στην οποία θα μπορέσετε να σβήσετε τα φλογισμένα βέλη του πονηρού…» (Εφ. 6, 16). Και αν λοιπόν υποβάλλει τις πονηρές φαντασίες του κατά την ώρα της προσευχής, να μη σταματήσει η ψυχή να προσεύχεται, ούτε να νομίζει ότι αυτή είναι υπεύθυνη για την σπορά του εχθρού στον αγρό της και για τις ποικίλες φαντασίες του πονηρού, αλλά σκεπτόμενη ότι η φαντασία των άτοπων σκέψεων οφείλεται στην αναίδεια του εφευρέτη της πονηρίας, ας εντείνει τη γονυκλισία και ας ικετεύει το Θεό να διαλυθεί το πονηρό τείχος της μνήμης των άτοπων λογισμών, ώστε ανεμπόδιστα, με τη δύναμη του νου να διαβεί στη στιγμή ακάθεκτη προς το Θεό, χωρίς να διακόπτεται σε κανένα σημείο από τις εφόδους των πονηρών ενθυμήσεων.
Εάν στέκεσαι ενώπιον του Θεού όπως πρέπει και προσφέρεις όλες σου τις δυνάμεις, μην απομακρυνθείς μέχρι να λάβεις το αίτημά σου· εάν όμως σε κατακρίνει η συνείδησή σου ότι καταφρονείς και εάν, ενώ μπορείς, δεν προσεύχεσαι συγκεντρωμένος, μην τολμήσεις να σταθείς ενώπιον του Θεού, για να μη γίνει η προσευχή σου αφορμή αμαρτίας. Εάν όμως, επειδή εξαντλήθηκες από την αμαρτία, δεν μπορείς να προσεύχεσαι απερίσπαστα, να βιάζεις όσο μπορείς τον εαυτό σου και να στέκεσαι επίμονα ενώπιον του Θεού, έχοντας το νου σου σ’ Αυτόν και συμμαζεύοντάς τον στον εαυτό του· και ο Θεός συγχωρεί, επειδή αδυνατείς να σταθείς όπως πρέπει ενώπιόν Του, όχι από καταφρόνηση, αλλά από αδυναμία. Εάν βιάζεις τον εαυτό σου μ’ αυτό τον τρόπο σε κάθε καλό έργο, μην αποκάμεις μέχρι να λάβεις το αίτημά σου, αλλά κτύπα την πόρτα Του ζητώντας το αίτημά σου. Διότι λέγει: «όποιος ζητάει παίρνει, όποιος ψάχνει βρίσκει και όποιος χτυπάει του ανοίγεται» (Λουκ. 11′, 10). Διότι τι άλλο θέλεις να επιτύχεις παρά μόνο την κατά Θεό σωτηρία;

(Από το βιβλίο «Ο κόσμος της Προσευχής», εκδ. Κάλαμος)

http://stratisandriotis.blogspot.gr/

eikones_0090a

Αυτή η μεγάλη εικόνα βυζαντινής τέχνης είναι φιλοτεχνημένη εξολοκλήρου στο χέρι από μοναχούς της Ιεράς Μονής Ξενοφώντος. Η τεχνοτροπία της Μακεδονικής Σχολής του Αγίου Όρους, όπως την αποδίδει ο ιερομόναχος αγιογράφος πατήρ Λουκάς, περιγράφει την ασκητική μορφή του σοφού και πολυγραφότατου ιεράρχη με την ιερατική στολή του. Ο άγιος, που κατάγεται από την Καισάρεια, είχε μεγάλη μόρφωση και αυτό αποδίδεται στην ορθόδοξη αγιογραφία αφού εικονίζεται με μεγάλο μέτωπο.

Ο αμπελώνας του Θεού και οι κακοί αμπελουργοί

Posted in Uncategorized with tags , , , , , , , , , , , on September 26, 2015 by anazhtitis

p14-ampelos-(14k10p-am-45)

Η εικονογραφική παράσταση της Αμπέλου είναι σχετική με το κείμενο του Ιωάννη από το οποίο και προέρχεται το χωρίο το οποίο αναγράφεται στο ανοιχτό ευαγγέλιο μπροστά στο Χριστό (ΕΓΩ ΕΙΜΙ Η ΑΜΠΕΛΟΣ ΥΜΕΙΣ ΤΑ ΚΛΗΜΑΤΑ ΚΑΙ Ο ΠΑΤΗΡ ΜΟΥ Ο ΓΕΩΡΓΟΣ ΕΣΤΙΝ). Η αγιογραφία αυτή είναι φιλοτεχνημένη με την μέθοδο της ποιοτικής σηρογραφίας και φινιρισμένη στο χέρι από το εργαστήριο του πατέρα Πεύκη ο οποίος μαθήτευσε στην Αθωνιάδα σχολή στο Άγιο Όρος και διδάσκει την βυζαντινή τέχνη της αγιογραφίας. 

Η παρούσα παραβολή αναφέρεται σε τρία – τέσσερα στάδια, θα λέγαμε θεολογικά, του σχεδίου της θείας Οικονομίας, δια μέσου των οποίων ενήργησε ο Θεός για τη σωτηρία της ανθρωπότητας. Οι άνθρωποι, όμως, δυστυχώς, αντέδρασαν βίαια στις προσπάθειες αυτές του Θεού και εκ πρώτης όψεως παρουσιάζονται ωσάν να αποτυγχάνει το σχέδιο αυτής της σωτηρίας. Με απλά και κατανοητά για όλους λόγια ο Ιησούς, παίρνοντας μια γνωστή σε όλους εικόνα από την καθημερινή ζωή, εκείνη του αμπελώνα και των αμπελουργών, εκθέτει πολύ δύσκολες θεολογικές έννοιες, που διαφορετικά θα ήταν αδύνατο να κατανοηθούν από τους απλοϊκούς και απαίδευτους ακροατές του. Έτσι, με την παραβολή, όχι μόνο έγινε απόλυτα κατανοητός ο λόγος του, αλλά και οι περισσότεροι την εξέλαβαν ως ένα θέμα που τους αφορούσε άμεσα.

Ο Θεός δημιουργός του αμπελώνα

Ότι ο Θεός είναι δημιουργός του αμπελώνα είναι μια ενδιαφέρουσα έννοια. Φέρνει στο νου μας το γεγονός ότι ο Θεός είναι δημιουργός της κτίσης και της φύσης. Δημι­ουργός της Εδέμ και του ανθρώπου μέσα στον αμπελώνα της Εδέμ. Αυτό είναι το πρώτο στάδιο.

Κατά την περίοδο αυτή, ο κόσμος, η ιστορία και η ζωή είναι ο χώρος όπου δραστηριοποιείται ο άνθρωπος. Ο Θεός έθεσε τον άνθρωπο στην Εδέμ να περιποιείται τον κήπο του παραδείσου, να φροντίζει τα ζώα και τα φυτά και να αισθάνεται κύριος όλου αυτού του κόσμου. Στον αμπελώνα της Εδέμ ο άνθρωπος δημιουργεί τα γύρω κτίσματα, καλλιεργεί τη γη και επικοινωνεί συμφιλιωτικά με όλους και όλα. Δίνει ονόματα στα ζώα, που σημαίνει ότι είναι κύ­ριος αυτού του κόσμου. Καλλιεργεί την φύση σαν ένα καλό αμπελώνα για να δώσει τους εύχυμους καρπούς του. Διαλέγεται και συνομιλεί με τον άλλο άνθρωπο και με τον ίδιο τον Θεό. Όλα είναι συμφιλιωμένα και όλοι βρίσκο­νται στην Εδέμ σε αγαπητική σχέση και κοινωνία.

Εάν έλθουμε τώρα στην παραβολή βρίσκουμε κάποια αντιστοιχία με τραγικά όμως αποτελέσματα. Όπως τραγική ήταν η κατάληξη του αρχικού ανθρώπου στην Εδέμ, που εξαιτίας της επαναστατικότητάς του και της παρακοής του, εκδιώχθηκε από τον παράδεισο και οδηγήθηκε στην έρημο της ιστορίας. Ο Θεός, λοιπόν, φυτεύει αμπελώνα, έκανε ασφαλή περίφραξη και οικοδόμησε όλα τα αναγκαία κτίσματα για την καλλιέργεια, τη συλλογή των καρπών και την παρασκευή του εκλεκτού οίνου. Σ’ αυτόν τον αμπελώνα έθεσε γεωργούς ως υπαλλήλους μέχρι την περίοδο του θέρους, οπότε θα έρχονταν οι άνθρωποι του Κυρίου για την απόδοση του λογαριασμού.

Οι γεωργοί, όμως, ενεργούντες πονηρά, συνέλαβαν τους πρώτους απεσταλμένους του Κυρίου, τους «έδειραν» και τους «απέκτειναν». Οι ερμηνευτές Πατέρες, ομιλούν στην περίπτωση αυτή, για το πρώτο στάδιο της αποστολής εκ μέρους του Θεού των Προφητών και των Πατριαρχών του παλαιού Ισραήλ. Ο κόσμος δεν τους δέχθηκε και τους «απέκτεινε», με σκοπό να ιδιοποιηθούν οι αμπελουργοί τους καρπούς και να μην αποδώσουν τα οφειλόμενα στον κύριο του αμπελώνα.

Οι αποστολές εκ μέρους του Θεού

Παρά το γεγονός, ότι η συμπεριφορά αυτή των εργατών της αμπέλου εξόργισε τον Θεό, ο Θεός επιμένει σε μια διαλακτικότερη στάση τους και σε μια συμφιλιωτική συμφωνία μαζί τους. Επαναλαμβάνει την αποστολή με σημα­ντικότερα αυτή τη φορά πρόσωπα. Αποστέλλει τους μαθητές και αποστόλους του Κυρίου, τους Αγίους και πατέρες της Εκκλησίας, και, η συμπεριφορά είναι η ίδια και σκλη­ρότερη, διωγμοί, λιθοβολισμοί, μαρτυρικός θάνατος. Οι αλλεπάλληλες αποστολές καταλήγουν στο ίδιο αποτέλεσμα, όπως αναφέρει και ο ευαγγελιστής Ματθαίος, «και εποίησαν αυτοίς ωσαύτως». Αυτός είναι τελικά ο άνθρωπος μέσα στην ιστορία της δημιουργίας.

Και ο κύριος του αμπελώνα, ο Θεός, αποφασίζει να στείλει και τον Υιό του, μήπως οι αμπελουργοί «εντραπήσονται αυτόν». Οι ερμηνευτές Πατέρες και πάλι ερμηνεύ­ουν την ύψιστη αυτή αποστολή μέσα στο σχέδιο της θείας Οικονομίας για τη σωτηρία της ανθρωπότητας και την ταυτίζουν με την αποστολή του Ιησού Χριστού, του Υιού και Λόγου του Θεού.

Η συμπεριφορά των εργατών του αμπελώνα στην τελευταία αυτή αποστολή είναι ακόμη πιο σκληρή. Υπο­γραμμίζεται στο Ευαγγέλιο, ότι διαλογίζονται πονηρά και ενεργούν βάσει κάποιου σχεδίου, ώστε να αποκτείνουν τον Υιό και να κληρονομήσουν αυτοί τον αμπελώνα. Οι άνθρωποι χωρίς Θεό πάντα διαλογίζονται πονηρά, σχεδιάζουν συμφεροντολογικά και επιδιώκουν τον πλουτισμό τους με κάθε άνομο και παράνομο τρόπο. Φτάνουν ως και τα ακρότατα όρια του εγκλήματος.

Ο πλουτισμός πολλών ανθρώπων, δυστυχώς, κινείται πολλές φορές όχι μόνο στα πλαίσια της απάτης αλλά και του εγκλήματος. Όσο και αν φαίνεται απίστευτο. Όταν κάποιος προτάσσει το ατομικό του συμφέρον και μάλιστα σε οικονομικό επίπεδο και εις βάρος της υγείας και της ζωής των άλλων, ενεργεί εγκληματικά και αυτό είναι τρο­μακτικό, γιατί είναι τελικά δαιμονικό. Η νόθευση των τροφών, η αλλοίωση των φαρμάκων, η ελαττωματική κατασκευή των έργων και των οικοδομών, η εμπορευματοποίηση της υγείας, μας θυμίζουν ενέργειες των εργατών του αμπελώνα που διαλογίζονται πονηρά. Και προς χάριν του συμφέροντος προχωρούν στο έγκλημα.

Σ’ αυτές τις περιπτώσεις, όχι των απλών ανθρώπινων λαθών και αδυναμιών, αλλά του προγραμματισμένου εγκλήματος και των δαιμονικών διαλογισμών, το Ευαγγέλιο παίρνει σκληρή θέση: «όταν ουν έλθη ο κύριος του αμπελώνος… κακούς κακώς απολέσει αυτούς». Σ’ αυτές τις περιπτώσεις των εγκληματικών ενεργειών δεν υπάρχει ενδιάμεση και συμβιβαστική λύση. Πρέπει να είναι κανείς απόλυτος και ασυμβίβαστος. Διότι όλοι αυτοί επιβιώνουν και κυριαρχούν εξαιτίας της δικής μας ανοχής. Όταν πρό­κειται περί ζωής και θανάτου δεν χρειάζονται ούτε ερμη­νείες ούτε αιτιολογήσεις. Χρειάζεται σαφής και ξεκάθαρη τοποθέτηση και απάντηση.

Ο Ιησούς «εις κεφαλήν γωνίας»

Η παραβολή αυτή του Ευαγγελίου καταλήγει σε μια βασική αρχή· κριτήριο ζωής, αρχών και διαπροσωπικών σχέσεων, τίθεται ο Ιησούς Χριστός. Βέβαια έχουμε εδώ μια ενδιαφέρουσα θεολογική σύνδεση παλαιοδιαθηκικών δεδομένων με τα γεγονότα της Καινής Διαθήκης. Η δραματική ιστορία του παλαιού Ισραήλ που απέκτεινε τους Προφήτες, επαναλαμβάνεται ως γεγονός προτύπωσης για όλες τις εποχές. Η ιστορία, δυστυχώς, πάντα έτσι κινείται.

Το οργανωμένο έγκλημα πάντα στοχεύει πολύ υψηλά. Μ’ αυτόν τον τρόπο επιβιώνει και διασφαλίζεται για να συνεχίσει το τραγικό του έργο. Πάντα το κακό στοχεύει στους εργάτες του καλού και του αγαθού. Η αποκορύφωση του δαιμονικού ήταν η σταύρωση και ο θάνατος του Ιη­σού Χριστού. Η προσβολή και η αποδοκιμασία του ακρογωνιαίου λίθου της Εκκλησίας. Οι αντίθετες και αντίχριστες δυνάμεις, οργανωμένες στις αρχές και εξουσίες του αιώνος τούτου, είναι η μόνιμη απειλή κατά του καλού και του αγαθού. Το αγαθό και το καλό για τη θεολογία έχει πάντα μια χριστολογική αναφορά, που σημαίνει, πως δεν υπάρχει καλό και αγαθό έξω από τον Χριστό. Ο Χριστός είναι ο ακρογωνιαίος λίθος και το κριτήριο κάθε ηθικής και πνευματικής ζωής.

Οι άνθρωποι του σκότους, του συμφέροντος και της αδικίας, πάντα αποδοκιμάζουν διά μέσου των αιώνων κά­θε ακρογωνιαίο λίθο της ηθικής και των πνευματικών αξιών. Στην αναρχία και στην ανομία αυτοί αυθαιρετούν εις βάρος των μικρών και αδυνάτων. Προσπαθούν να πνί­ξουν κάθε έλεγχο και κάθε αντίδραση. Ποτέ δεν είναι δια­τεθειμένοι να δώσουν λόγον και να απολογηθούν για τις πράξεις τους. Είναι έτοιμοι και να εγκληματίσουν ακόμη παρά να δεχθούν τον οποιονδήποτε νόμιμο έλεγχο. Ακριβώς όπως συνέβη με τους εργάτες του αμπελώνα της θαυμάσιας αυτής παραβολής.

Γεωργίου Π. Πατρώνου, Ομοτ. Καθηγ. Παν/μίου Αθηνών

Τό Ἅγιο Πνεῦμα καί ἡ Παναγία

Posted in Uncategorized with tags , , , , , , , , , , , , , , , , , , , on September 21, 2015 by anazhtitis

Δέν εἶναι λίγοι, οὔτε φείδονται ἐπαίνων καί ἐγκωμίων οἱ ὕμνοι πού ἔχουν γραφεῖ γιά τήν Ὑπεραγία Θεοτόκο. Ὕμνοι γεμάτοι ἀπ’ τά χαρίσματα καί τά δῶρα μέ τά ὁποῖα τήν προίκισε ὁ Θεός. Ἡ ταπείνωσις, ἡ ἀγάπη, ἡ ἁγιότης, ἡ πίστη, ἡ μητρική παρρησία καί ἡ μεσιτεία της εἶναι μόνο μερικά μέ τά ὁποῖα ἐτίμησε ἀξίως τήν μητέρα Του ὁ Κύριός μας καί τήν ἀνέδειξε ὡς “τήν τιμιωτέραν τῶν Χερουβείμ καί ἐνδοξοτέραν ἀσυγκρίτως τῶν Σεραφείμ”.

Γι’ αὐτό δέν ὑπάρχει ἱερή ἀκολουθία ἤ ἱεροπραξία στήν ὁποία νά μή γίνεται ἐπίκληση τοῦ ἱεροῦ ὀνόματός της. Δέν ὑπάρχει ὀρθόδοξος ναός πού νά μήν κοσμεῖται ἀπό τοιχογραφίες ἤ φορητές εἰκόνες μέ τήν ἁγία της μορφή. Δέν ὑπάρχουν χείλη χριστιανικά – πλήν ἐλαχίστων ἐξαιρέσεων – πού νά μήν ἔχουν προφέρει τό Πανάγιο ὄνομά της σέ κάποια δύσκολη στιγμή τῆς ζωῆς τους.

il02200---portaitissa-25x35---400.00

Δέν εἶναι αὐθαιρεσία ἐκ μέρους τοῦ Θεοῦ, οὔτε βέβαια μεροληπτική στάση ἡ ἐξαιρετική αὐτή τιμή πρός τό πρόσωπό της. Εἶναι ἡ δικαία ἐπιβράβευση πρός Ἐκείνη γιά τό πλῆθος τῶν ἀρετῶν Της, γιά τήν ἀγάπη Της, γιά τήν ἀφοσίωσή Της καί γιά τήν ἀναντίρρητη ὑπακοή Της στίς ἐντολές Του. Μά πάνω ἀπ’ ὅλα εἶναι τό ἀποτέλεσμα τῆς παρουσίας τοῦ Παναγίου Πνεύματος στή ζωή Της. Ἡ Παναγία μᾶς ἀποκαλύπτει τήν “Θεοφάνεια” τῆς πνευματικότητος. Διότι Αὐτή εἶναι ὁ ἀνώτερος καρπός τοῦ Ἁγίου Πνεύματος, σ’ ὁλόκληρη τήν κτίση. Μέ τήν παρουσία Της μᾶς ἀποκαλύπτει τήν ἀληθινή φύση καί τά οὐσιαστικά ἀποτελέσματα τῆς καθόδου τοῦ Ἁγίου Πνεύματος, πού εἶναι ἡ πηγή τῆς ζωῆς τῆς ἐκκλησίας. Εἶναι ἕνα ´εἶδοςª κριτηρίου γιά τήν πνευματολογία.

Ἡ σχέση Της μέ τό Ἅγιο Πνεῦμα εἶναι μοναδική καί ἀρχετυπική. Μοναδική διότι μᾶς ἀποκαλύπτει τήν Παναγία ὡς ἕνα μοναδικό ἀνθρώπινο ὄν, μοναδική ὡς πρόσωπο, μοναδική στή σχέση Της μέ τό Χριστό, μοναδική λόγῳ τῆς θέσεώς Της στήν ἐκκλησία, μοναδική στίς σχέσεις Της μέ ὅλους μας καί τόν καθένα χωριστά. Εἶναι ὅμως καί ἀρχετυπική, δηλαδή πρωτότυπη, διότι μᾶς ἀποκαλύπτει τόν χαρακτήρα τοῦ Ἁγίου Πνεύματος, στή σχέση Του μέ τήν κτίση καί πῶς Αὐτό φανερώνει στόν κόσμο τήν ἀληθινή Του φύση.

Ἡ ἱστορία τῆς Παναγίας μας στό Εὐαγγέλιο ἀρχίζει μέ τήν προσωπική Της Πεντηκοστή. “Πνεῦμα ἅγιον ἐπελεύσεται ἐπί σέ” (Λουκ. 1.35). Ἀπ’ αὐτή τή φράση ἀντιλαμβανόμαστε τήν προσωπική σχέση τοῦ Ἁγίου Πνεύματος μέ τήν Θεοτόκου. Ἡ κάθοδός Του καί ἡ ἐνοίκησίς Του εἶναι πού Τήν καθιστοῦν μοναδική ἐκκλησιαστική προσωπικότητα. Ἡ οἰκειοποίησις τοῦ Παναγίου Πνεύματος ἐκ μέρους Της τήν κατέστησε πρόσωπο μοναδικό, φιλικό, πρόσωπο τόσο κοντινό στόν καθένα μας.

p5-vlamidir-(5k-10vla-40)

Γι’ αὐτό ἡ μεγαλύτερη χαρά πού μπορεῖ νά γευθεῖ ὁ ἄνθρωπος στήν ἐκκλησία, εἶναι νά γνωρίσει τήν Παναγία. Ἄν ἡ φιλία μ’ ἕνα πρόσωπο βιώνεται πάντοτε σάν δῶρο, τότε τί μποροῦμε νά ποῦμε γι’ αὐτή τή μοναδική κι ἀνεπανάληπτη φιλία καί κοινωνία ποὺ μᾶς δόθηκε ἀπ’ τό Ἅγιο Πνεῦμα; Ὅποιος γνωρίσει τό πανάγιο πρόσωπό Της, ἔχει τήν αἴσθηση ὅτι ζεῖ μαζί Της, μοιράζεται τήν ἴδια ζωή, καί ἔτσι ἀνακαλύπτει κάθε μέρα, ὅλο καί περισσότερους λόγους γιά νά Τήν ἀγαπᾶ. Ἡ Παναγία ἔχει τό Χριστό ὡς ζωή Της. Καί ὅποιος ἔχει τό Χριστό ὡς ζωή Του αὐτός εἶναι ἡ τέλεια ἀκεραιότητα, τό ἀπολύτως τέλειο ὡς ἄνθρωπος.

Ἄν κάτι γνωρίζουμε γιά τήν βασιλεία τῶν οὐρανῶν, γιά τό τί σημαίνει ὁλοκλήρωση καί τελειότητα, θέωση καί ἀνάληψη ἐν δόξῃ, αὐτό τό ὀφείλομε πρῶτα ἀπ’ ὅλα, ἐπειδή στήν ἐκκλησία γνωρίζουμε τήν Παναγία. Δίχως αὐτή τή γνώση, χωρίς τή συνεχῆ παρουσία Της στήν ἐκκλησία ὡς ἀγάπη, προσευχή, ὀμορφιά, εἰρήνη, χαρά καί πληρότητα, ὅλα θά παρέμεναν κενό γράμμα καί τίποτα ἀπ’ ὅλα αὐτά δέ θά μπορούσαμε νά ζήσουμε ὡς ἐμπειρία καί γνώση.

Χωρίς τή ζωντανή καί ἀδιάλειπτη παρουσία Της, ἡ ἐκκλησία θά ἦταν ἕνα κοσμικό ἵδρυμα, πού ἁπλά θά παρεῖχε κοσμικές ὑπηρεσίες καί θά ἐφάρμοζε κάποιες κοινωνικές μεταρρυθμίσεις. Μιὰ τέτοια ἐκκοσμικευμένη ἐκκλησία ὅμως, εἶναι μιὰ ἐκκλησία χωρίς τό Ἅγιο Πνεῦμα καί χωρίς τήν Παναγία. Εὐτυχῶς ὅμως γιά μᾶς, Ἐκείνη εἶναι παροῦσα, ὄχι μόνο ὡς ἐμπειρία καί βίωμα, ἀλλά ὡς τό φωτισμένο κριτήριο γιά κάθε χριστιανό, καί ὡς τό μεγαλύτερο δῶρο τοῦ Ἁγίου Πνεύματος.

p43-paramithia_b-(43k-10b-par-35)

Ὡς νέα Εὔα, πέτυχε ἐκεῖ πού ἀπέτυχε ἡ πρώτη Εὔα. Ἀποκατέστησε τήν τάξη τῆς δημιουργίας. Εἶναι ὅλη ἡ ἀνθρωπότητα καί ὁ καθένας χωριστά. Εἶναι γέφυρα πού μᾶς ἕνωσε ξανά μ’ Ἐκεῖνον, πού μᾶς ἀγάπησε ἀπό καταβολῆς κόσμου. Εἶναι ἡ ἀνταπόκριση ὁλόκληρης τῆς ἀνθρωπότητας στήν κλήση τοῦ Χριστοῦ. Αὐτό ἐκφράζει πολύ καλά ἡ εἰκόνα Της, ἡ πλατυτέρα τῶν Οὐρανῶν, πού βρίσκεται στήν ἁψίδα κάθε ὀρθόδοξου Ναοῦ.

Ἡ ἀπόλυτη καί ὁλοκληρωτική ἕνωσή Της μέ τό Χριστό, εἶναι αὐτή πού νίκησε ἀκόμα καί τό θάνατό Της καί τήν κατέστησε ἀπαρχή καί ἀφετηρία τῆς κοινῆς Ἀνάστασης. Ἔτσι ἔγινε Ἐκείνη ἡ “αὐγή μυστικῆς ἡμέρας” τῆς βασιλείας τοῦ θεοῦ. Ἡ Παναγία μας εἶναι τό μεγαλύτερο δῶρο τοῦ Ἁγίου Πνεύματος στήν ἐκκλησία. Εἶναι ἡ μυστική καί ἄρρητη χαρά αὐτῶν πού κάνει ἡ ἐκκλησία σ’ αὐτόν τόν κόσμο. Εἶναι ἐκείνη πού μᾶς ἀποκαλύπτει αὐτό πού χάνουμε κάθε μέρα, τό μυστήριο τῆς ἐκκλησίας, πού χωρίς αὐτό ὅλα χάνουν τό νόημά τους.

Τί μένει λοιπόν σὲ μᾶς; Νά ἐπιστρέψουμε στήν Παναγία μας μέ ἀνανεωμένο ἐνδιαφέρον, μέσω τῆς ὁποίας ὁ Θεός μᾶς ἔδωσε τήν “εἰκόνα” νά γίνουμε αὐτό πού Ἐκεῖνος θέλει νά γίνουμε.

nas2plat

Νιράκης Ἐµµανουήλ (Πρεσβύτερος)

http://www.agiazoni.gr/

Οι αγιογραφίες είναι έργα μοναχών του Αγίου Όρους από το site της Έκθεσης προϊόντων Αγίου Όρους. Πρόκειται για μοναστηριακά εργόχειρα, έργα βυζαντινής τέχνης που αντανακλούν την σύγχρονη παραγωγή εικόνων αγιογραφίας στο Περιβόλι της Παναγίας. Σε κάθε ένα από αυτά εικονίζεται η Μητέρα του Χριστού και προστάτιδα του Αγίου Όρους. Είτε πρόκειται για αντίγραφα είτε για πρωτότυπες συνθέσεις τα έργα αυτά αντικατοπτρίζουν την αγάπη των μοναχών και όλων όσων έχουν μυηθεί στην ιερή τέχνη της αγιογραφίας στο Άγιον Όρος, για την Θεοτόκο.

Αναλυτικότερα στην πρώτη αγιογραφία εικονίζεται η Παναγία Πορταϊτισσα της Ιεράς Μονής Ιβήρων σε ένα αντίγραφο που έχει φιλοτεχνηθεί από τον μαθητή της Αθωνιάδας Σχολής του Αγίου Όρους, πατέρα Πεύκη. Στην αγιογραφία αυτή η Παναγία απεικονίζεται σε προτομή κρατώντας στο αριστερό της χέρι τον Χριστό.

Η ρώσικη τεχνοτροπία της αγιογράφησης είναι επίσης γνωστή και ευρέως διαδεδομένη στο Άγιον Όρος όπου ο πατέρας Παναγιώτης Πεύκης σπούδασε. Ως μαθητής της Αθωνιάδας Εκκλησιαστικής Ακαδημίας του Αγίου Όρους μεταδίδει στα έργα του την γνώση αυτή. Η Ρώσικη εικόνα της Παναγίας Βλαδιμήρ έχει φιλοτεχνηθεί σε σκαπτό ξύλο με φόντο φύλλο χρυσού, και έχει φινιριστεί στο χέρι με χρώματα δουλεμένα με αυγό. 

Πολύ αγαπητή είναι επίσης η απεικόνιση της Παναγίας παραμυθίας που παρηγορεί, ξεκουράζει, αναπαύει και γαληνεύει τις ψυχές όσων παρατηρούν την γλυκιά μορφή της. Πρόκειται για εικόνα που βρίσκεται στην Ιερά Μονή Βατοπαιδίου. Αντίγραφο αυτής έχει φιλοτεχνήσει με την μέθοδο της παλαίωση στο εργαστήρι αγιογραφίας του πατρός Πεύκη, μαθητή της Αθωνιάδας Σχολής του Αγίου Όρους.

Τέλος η απεικόνιση της Παναγίας ως πλατυτέρα των Ουρανών φέροντας στην αγκαλιά της τον Χριστό είναι πολύ αγαπητό θέμα απεικόνισή της στο Άγιον Όρος. Εδώ ο αγιογράφος Νεκτάριος Νέστος επιμελήθηκε την τεχνική παλαίωση και τις χειροποίητες λεπτομέρειες της εικόνας αυτής της Παναγίας σύμφωνα με την τεχνική της αγιογραφίας που διδάχτηκε στο Άγιο Όρος.