H αγιογραφία της Αγίας Τριάδας του A. Roublev

O A. Roublev, η μεγαλύτερη φυσιογνωμία της ρώσικης καλλιτεχνικής ζωής, αφιέρωσε ολόκληρη την ύπαρξη του στην αγιογραφία.

p38-ag-triada-(38k-11bp-trip-67)

Κατάφερε να ξεπεράσει το αξεπέραστο της τέχνης κατακτώντας όχι μόνο αισθητικά αλλά και πνευματικά τον άνθρωπο.

Ας δούμε όμως τα χαρακτηριστικά εκείνα που προσδιορίζουν το δογματικό μέρος της αγιογραφίας. Τρεις Άγγελοι, χωρίς διαφορά ηλικίας, με το ίδιο νεανικό πρόσωπο κάθονται γύρω από ένα τραπέζι και ευλογούν τον μόσχο που βρίσκεται στο κέντρο του τραπεζιού. Ο A. Roublev αφαιρεί πολλά στοιχεία των προηγούμενων παραστάσεων της βυζαντινής τέχνης και κρατά μόνον τους Αγγέλους μεταθέτοντας την όλη παρουσίαση από το ιστορικό στο θεολογικό επίπεδο: χρώμα, γραμμές, διαστάσεις κλπ αποτελούν ύμνο προς την αρμονία και την αγάπη.

Τα τρία πρόσωπα χωρίς ηλικία και φύλο, αποτελούν ένα σύνολο εικαστικό με άυλη ομορφιά και θυμίζουν τα λόγια του Προφήτη Ησαΐα «τον βασιλέα μετά δόξης όψεσθε» (33.17). Ο κεντρικός άγγελος είναι αρκετά μεγάλος (η αναλογία της κεφαλής προς το σώμα 14 φορές μεγαλύτερο αντί 7 φορές που είναι η φυσιολογική και όχι στην αναλογία 1 προς 8 που είναι η βυζαντινή αγιογραφία – με ενδυμασία χρώματος κυανούν ως «πηγή θεϊκής ζωής».

eikona-agias-triados-1

Το χέρι του αποτελεί το κέντρο του κύκλου που συνδέει τους τρεις Αγγέλους. Αυτή η κυκλική κίνηση συμβολίζει την Θεία αρμονία και τη σοφία του Θεού. Με τον τρόπο αυτό ο καλλιτέχνης προσπαθεί να εξατομικεύσει κάθε μορφή χειριζόμενος κατάλληλα τη θέση του σώματος, τη χειρονομία, τα διαστήματα και τις αποχρώσεις σε μία θαυμάσια ποικιλία.

Ο αριστερός Άγγελος δεν κλείνει την κεφαλή του και η ράβδος του έχει κάθετη θέση υπογραμμίζοντας την ιεραρχική του θέση σε σχέση με τους άλλους δύο. Ο τρίτος Άγγελος κάνει μια βαθιά υπόκλιση προς τους υπόλοιπους ενώ την ίδια στιγμή αφήνει να νοηθεί ότι δίδει τη συγκατάθεση του σε όσα λέγονται σε έναν υποτιθέμενο διάλογο.

Αλλά τα τρία πρόσωπα στην βυζαντινή τέχνη δεν μένουν απομονωμένα μεταξύ τους. Τα μάτια και των τριών συνδέονται νοητά μεταξύ τους και βλέπουν προς το πιάτο που βρίσκεται στο κέντρο της τράπεζας. Εδώ ο καλλιτέχνης μας δίδει την ακρίβεια. Το πόσο δηλαδή η Τριάς είναι μία και διαφορετική. Κάθε πρόσωπο έχει τη δική του υπόσταση ενώ την ίδια στιγμή βρίσκεται σε πλήρη αρμονία με τα υπόλοιπα. Μια σχέση που εκφράζεται με τη φιλανθρωπία, την αγάπη, την ευσέβεια.

eikona-agias-triados-5

Το σημαντικότερο σημείο στην εικόνα της Αγίας Τριάδος του A. Roublev είναι ο σχηματισμός του Αγίου Δισκοπότηρου. Το Δισκοπότηρο σχηματίζουν τα σκαλοπάτια, το περίγραμμα των ποδιών και ακόμη, σε μία περισσότερο αφηρημένη έννοια, ολόκληρα τα σώματα των Αγγέλων καθώς περιβάλλουν τον μεσαίο Άγγελο που συμβολίζει τον Αμνό του Θεού.

Γίνεται κατανοητό λοιπόν ότι από τους πρώτους χριστιανικούς χρόνους, η σημασία και η ενότητα της κοινωνίας των αγίων είναι το αποτέλεσμα της μυστηριακής ζωής, που βιώνεται στον τόπο της Εκκλησίας. Η ουσία των ιερών μυστηρίων αποτελεί τη δικαίωση του Χριστιανού. Είναι η πορεία του ανθρώπου η οποία οδηγεί στη βασιλεία των Ουρανών από τη στιγμή που έλαβε τη σφραγίδα του Αγίου Πνεύματος.

Κλείνοντας θα μπορούσαμε να πούμε ότι ο Α. Roublev κατόρθωσε να αποδώσει την αγία Τριάδα ως μια ολοκληρωμένη απεικόνιση τριών προσώπων στην βυζαντινή τέχνη μέσα από την τελική και ολοκληρωτική έκφραση της θείας Ευχαριστίας.

Δρ. Κωνσταντίνου Βασ. Ζορμπα

Πηγή: Ο Πανσέληνος, περιοδική έκδοση για την τέχνη την ιστορία και τον πολιτισμό/ Τεύχος 4-5, Σεπτέμβριος – Απρίλιος 1999 / Κατερίνη

http://www.artionrate.com/index.php/blog/arthrografia/buzantinh-texnh/1453-agiografia-agias-triadas-roublev

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s

%d bloggers like this: