Ακάθιστος Ύμνος και συμβολισμοί

Οι από τον Φυσικό κόσμο χρησιμοποιούμενοι συμβολισμοί στον Ακάθιστο Ύμνο και η θεολογική τους ερμηνεία.

Απόσπασμα Πρωτοπρεσβυτέρου Δημητρίου Αθανασίου

akathistos-umnos-1

Παναγία Πορταΐτισσα

1. H άμπελος

Η Παναγία παρομοιάζεται με την άμπελο, από την οποία βλάστησε το τσαμπί με το ώριμο σταφύλι, ο Χριστός, που πήρε τα αγνά της αίματα, για να φτιάξει την δική του ανθρώπινη σκηνή την δική του άμπελο και να μαζέψει σ’ αυτή τα λογικά κλήματα, τους πιστούς, να τα περιποιηθεί και να τα συνάψει στο μυστικό σώμα της Εκκλησίας του,τον Νέο Ισραήλ της Χάριτος. Να τους δώσει να πιούν το αίμα του, το πιοτό της Αθανασίας και της αιώνιας ζωής, που μεθάει τον άνθρωπο και τον κάνει να χάνεται στην απειρία του Θεού.

2. Βάτος

Κατά την ερμηνεία των Πατέρων της Ορθοδοξίας η Αγία Βάτος προεικόνισε τη Θεοτόκο, η οποία αν και συνέλαβε στα σπλάχνα της το πυρ της Θεότητος δεν κατεκάη, αλλά γέννησε το Κύριο και Θεάνθρωπο παραμένοντας Παρθένος.

akathistos-umnos-7

Παναγία Γλυκοφιλούσα

3. Κρίνος

Ο κρίνος (Lilium candidum) αναφέρεται σαν θρησκευτικό σύμβολο εδώ και 3000 χρόνια. Το λευκό χρώμα υπήρξε ανέκαθεν το χρώμα που συμβόλιζε την αγνότητα γι’ αυτό και τα διάφορα λευκά λουλούδια είχαν ξεχωριστή σημασία σε όλες τις θρησκείες. Με την επικράτηση του Χριστιανισμού οι αρχαίες θρησκευτικές αναφορές ενσωματώθηκαν στην Χριστιανική παράδοση και πολλοί πολιτισμοί προσάρμοσαν όπως ήταν φυσικό τους θρύλους και τις παραδόσεις τους στη νέα επικρατούσα θρησκεία. Η σύνδεση του λευκού κρίνου με την Παναγία πιθανότατα να έγινε επειδή οι βοτανολόγοι τοποθετούν την καταγωγή του φυτού στην περιοχή της Παλαιστίνης. Στην Βόρεια Παλαιστίνη βρέθηκαν αποικίες του φυτού το οποίο είναι φανερό ότι ήταν άγριο και αυτοφυές γιατί βρέθηκε μακριά από κατοικημένες περιοχές κοντά σε βουνά και σε ποτάμια. Ο κρίνος ήταν το σύμβολο της αθωότητας, της αγνότητας και της παρθενίας, σωφροσύνης, ωραιότητας και εν γένει αρετής.

4. Ρόδον-μήλο

Εδώ ο υμνογράφος χρησιμοποιεί σαν εικόνες ένα λουλούδι και ένα δένδρο• το λουλούδι με το ωραιότερο άρωμα, και το δένδρο με το γλυκύτερο καρπό. Το λουλούδι είναι το ρόδο, η τριανταφυλλιά. Ο καρπός είναι το μήλο. Με ρόδο και με μήλο ο ιερός υμνογράφος παρουσιάζει και τον Υιό και τη Μητέρα, και τον Ιησού Χριστό και την Παναγία Παρθένο.

5. Ράβδος

Είναι το μόσχυμα που ριζοβολεί από μόνο του. Στην Π.Δ.το ξερό ραβδί του Ααρών βλάστησε θαυματουργικά «εξήνεγκεν βλαστόν και εξήνθησεν άνθη»(Αριθ.ιζ 23). Με αυτό τον τρόπο ο Θεός έδειξε στους Εβραίους ότι επιτρέπει μόνο στους απογόνους του Λευί να τον υπηρετούν. Και αυτό το θαύμα είναι προτύπωση της γεννήσεως του Κυρίου από την Παναγία, η οποία ενώ ήταν παρθένος γέννησε τον Υιό του Θεού.

akathistos-umnos-5

Παναγία Ιεροσολυμίτισσα

6. Δένδρο

Είναι η εξέχουσα μορφή του φυτικού κόσμου που υπερβάλλει σε ύψος, σε μεγαλοπρέπεια και διάρκεια ζωής και είναι πολυτιμότατο λόγω των παροχών του.

7. Κλήμα

Είναι η κληματαριά, που σκιάζει και φιλοξενεί, που στολίζει και απλώνει τις κληματίδες της με τους γλυκύτατους βότρυες (τα τσαμπιά). Που αυτή μεν παράγει επίγειο κρασί, που ευφραίνει τους ανθρώπους, ενώ Εκείνη (η Θεοτόκος) γεώργησε και ωρίμασε τον « βότρυν» που τας «ψυχάς ευφραίνει».

8. Στάχυς

Ο ποιητής βλέπει την Παναγία σαν ένα κομμάτι γης, στο οποίο βλάστησε το στάχυ του Θεού, χωρίς να δεχτεί σπορά, καλλιέργεια και φυσική περιποίηση και βροχή. Και φυσικά δεν ήταν αναίτια η βλάστηση εκείνη. Ήταν βλάστηση υπερφυσική που υπερέβαινε όλους τους νόμους και τους κανόνες, που παρατηρούνται στη φυσική τάξη των πραγμάτων.

akathistos-umnos-2

Παναγία Άξιον Εστί

Από τον κόσμο ζώων-πτηνών

1. Αμνάς

Eίναι το θηλυκό νεογέννητο πρόβατο. Είναι ζώο με αθωότητα, άκακο, άδολο και ήρεμο. Αυτά είχε υπόψιν του ο υμνωδός για να μπορέσει να τονίσει ότι η «Θεία Αμνάς» εκύησε τον «αμνό του Θεού τον αίροντα την αμαρτία του κόσμου».

2. Περιστερά

Το περιστέρι είναι σύμβολο της αγνότητας και της αθωότητας, μετέφερε την ελιά, το σύμβολο της «καταλαγής» μεταξύ Θεού και ανθρώπων μετά τον κατακλυσμό.(Γεν.8,8-22). Η Θεοτόκος «η περιστερά, η τον ελεήμονα αποκυήσασα» έφερε στον κόσμο την συμφιλίωση, αφού γέννησε τον «Ελεήμονα».

3. Δάμαλις-Μόσχος

Η δάμαλις είναι η μοσχίδα το θηλυκό νεογνό του είδους «βούς». Η Παναγία παρομοιάζεται με δάμαλι και αμνάδα, που έφερε στον κόσμο τον μόσχο τον άμωμο και τον αμνό του Θεού, που σήκωσε στους ώμους του τις αμαρτίες όλου του κόσμου. Η δάμαλις και ο μόσχος ήταν δύο ζώα που προσφέρονταν σαν εξιλαστήρια θυσία στο Θεό.

akathistos-umnos-6

Παναγία Παραμυθία

Από τον γεωργο-ποιμενικό βίο

1. Λειμών

Είναι ο υγρός και ποώδης τόπος, κατάλληλος για την βοσκή των ζώων. Είναι το λιβάδι,τόπος γόνιμος με υπέροχη βλάστηση. Η Παναγία «αναθάλλει τον λειμώνα της τρυφής» δηλαδή ξαναβλάστησε τον Παράδεισο, αφού κυοφόρησε τον «νέο λειμώνα» του Χριστού

2. Ανήροτος χώρα (=αγρός που δεν οργώθηκε ποτέ)

Με την φράση αυτή ο ποιητής μας μεταφέρει στην αγεώργητον γη, στην αρχή της δημιουργίας, που χωρίς όργωμα και σπορά και μόνο με το πρόσταγμα του Θεού, εβλάστησε. Έτσι και η Αειπάρθενος , χωρίς ανθρωπίνη μεσολάβηση, με μόνη την επίσκεψη του Παναγίου Πνεύματος, βλαστάνει το Θείο Φυτό, τον Κύριό μας και Σωτήρα μας.

3. Πόκος

Ονομάζεται η Παναγία «πόκος ένδροσος »,διότι θαυματουργικά και υπερφυσικά συνέλαβε και γέννησε τον Χριστό, ο οποίος σαν ουράνια δροσιά κατέβηκε σ’ αυτήν ήσυχα και αθόρυβα χωρίς να προξενήσει φθορά στην παρθενία της.

akathistos-umnos-4

Η Βασίλισσα των Ουρανών

Από τον κόσμο της κτίσεως

1. Θάλασσα

Κατά τον Άγιο Αμβρόσιο, Επίσκοπο Μεδιολάνων, το όνομα Μαρία σημαίνει «πέλαγος» και λατινικά Maria σημαίνει «θάλασσα». Και τούτο είναι συμβολικό, διότι, όπως η θάλασσα περιέχει το σύνολο των υδάτων και όλοι οι ποταμοί χύνονται σε αυτή, έτσι και η πάναγνος κόρη της Ναζαρέτ ονομάσθηκε Μαρία, διότι αναδείχθηκε ταμείο των χαρισμάτων του Θεού και χώρεσε όλους τους ποταμούς των δωρεών του Θεού.

2. Νεφέλη κούφη, δηλαδή νεφέλη ελαφρά

Ο προφήτης Ησαΐας (ιθ΄) είδε σε όραμα, ότι ο Κύριος κάθεται «επί νεφέλης κούφης και ήξει εις Αίγυπτον και σεισθήσεται τα χειροποίητα (είδωλα) Αιγύπτου». Αυτό είναι προτύπωση της Παναγίας, η οποία ονομάζεται νεφέλη ελαφρά, σαν ελεύθερη από κάθε βάρος προαιρετικής αμαρτίας μέχρι και ψιλής προσβολής εμπαθούς λογισμού.

3. Όρθρος φαεινός

«Η αυγή για να σκοτώσει την νύχτα και να φέρει στον κόσμο το φως, χρησιμοποιεί τον όρθρο. Ο όρθρος είναι ο θάνατος της νύχτας, ο προάγγελος της αυγής. Πέντε είναι τα χαρακτηριστικά γνωρίσματα του όρθρου. Πρώτον είναι υπόσχεση φωτός, μέσα στον όρθρο υπάρχει η υπόσχεση της αυγής και η έλευση της ημέρας. Δεύτερον, είναι ώρα νίκης, το σκοτάδι νικιέται, το φως νικάει. Το τρίτο είναι ότι είναι ώρα ελπίδος. Το φως που αχνολάμπει κουβαλάει την ελπίδα για την έλευση της ημέρας. Το σκοτάδι είναι η απελπισία. Τέταρτον, είναι ώρα ηρεμίας και ομορφιάς, είναι η ώρα που μπορείς ν’ ακούσεις τον σπόρο μες την γη, πως σκάει και πως ριζώνει. Το πέμπτο είναι ότι είναι ώρα θανάτου της νύχτας, ο όρθρος. Ο όρθρος έρχεται μες τα βαθιά χαράματα και σακατεύει τις βεβαιότητες της νύχτας.

akathistos-umnos-3

Η Πλατυτέρα των Ουρανών

4. Όρος αλατόμητον

Λέγεται έτσι η Θεοτόκος, επειδή όπως το βουνό δεν οργώνεται, ούτε γεωργείται, ούτε σπέρνεται από ανθρώπους, αλλά αυτοφυώς και αγεωργήτως βλαστάνει δένδρα, θάμνους, χορτάρι έτσι και η Παναγία «ασπόρως» εβλάστησε τον Κύριο ημών Ιησού Χριστό.

5. Το Κοχύλι

Αν μελετήσει κανείς το ρόλο που έπαιξε και παίζει το κοχύλι στη ζωή του ανθρώπου, θα διαπιστώσει εύκολα ότι αυτό υπήρξε κοντά του σε κάθε στιγμή της πορείας του, από τη μακρινή αρχαιότητα μέχρι τη σύγχρονη εποχή. Το όστρακο πέρασε κυρίως σαν σύμβολο ομορφιάς στην αρχαία Ελλάδα, σαν υλικό επεξεργασίας στη ρωμαϊκή εποχή, σαν θρησκευτικό σύμβολο στη βυζαντινή αυτοκρατορία, σαν οικονομική μονάδα στην προ-κολομβιανή περίοδο στην Αμερική και την Αφρική, σαν αντικείμενο Τέχνης και Αρχιτεκτονικής στην Αναγέννηση, (συμπεριλαμβανομένων και των εποχών Baroque και Rococo) και τέλος σαν βασιλικό και αριστοκρατικό προνόμιο στη βικτωριανή εποχή. Στην χριστιανική θρησκεία συμβόλιζε την αγνότητα, την ανάσταση, τη λύτρωση και τη συγχώρεση.

6. Το μαργαριτάρι

Το μαργαριτάρι είναι ένα πετράδι το οποίο παράγεται από όστρακα και μπορεί να βρίσκεται σε θαλάσσιο ή γλυκό νερό. Στο Ευαγγέλιο το μαργαριτάρι (δηλαδή ο μαργαρίτης) εμφανίζεται σε δυο φράσεις που έγιναν παροιμιώδεις. Στο κατά Ματθαίον, κεφάλαιο 13, υπάρχει η παραβολή για εκείνον που βρήκε ένα πολύτιμο μαργαριτάρι (ευρών μαργαρίτην πολύτιμον) και πούλησε ό,τι είχε και δεν είχε για να τον αγοράσει.

http://www.artionrate.com/index.php/artion-magazine/artion-kalesma/1237-akathistos-umnos-kai-sumvolismoi

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s

%d bloggers like this: