Η ηλικία του Άθωνος

hlikia-athwna

Η ιστορία του ιερού Άθωνος, εν σχέσει προς τους κατοίκους και το θρήσκευμά τους, μπορεί να διαιρεθεί σε τρεις γενικά περιόδους: Τον Άθωνα των μοναχών, το Άγιον Όρος (943 μέχρι σήμερα), και τον προμοναστικό Άθωνα, που διακρίνεται σε προχριστιανικό και χριστιανικό. Έχουμε δηλαδή: Ειδωλολατρικός Άθως, Χριστιανικός-προμοναστικός και Χριστιανικός-μοναστικός.

Η διάκριση όμως αυτή μόνο θεωρητική είναι καθόσον δεν υπάρχει ειδική επιστημονικά τεκμηριωμένη εργασία επί του θέματος. Παλαιότερα ο Πορφύριος Ουσπένσκυ συγκέντρωσε μαρτυρίες αρχαίων συγγραφέων, τις σχετικές με τις αρχαίες αθωνικές πόλεις.

Έκτοτε τα διάφορα εγχειρίδια γενικής φύσεως για το Άγιον Όρος επαναλαμβάνουν τις ίδιες θεωρίες, που διατυπώθηκαν και από τον Γεράσιμο Σμυρνάκη στο περισπούδαστο και αξεπέραστο έργο του. Τελευταίως ο καθηγητής Π. Χρήστου, επαναλαμβάνοντας τις γενικές θεωρίες, όρισε τοπογραφικά τις αρχαίες πόλεις, στηριζόμενος όμως και πάλι στους παλαιοτέρους. Η καινοτομία του συγγράμματός του είναι ότι τα γνωστά από την αρχαιότητα ονόματα αποδίδονται πλέον σε περιοχές.

Κατά καιρούς βέβαια δημοσιεύονται, κυρίως στο «Πρωτάτον», κάποιες σκόρπιες αναφορές αγιορειτών για τον προμοναστικόν Άθω. Αλλά μέχρι την στιγμή αυτήν σοβαρή επιστημονική έρευνα δεν έχει γίνει, τα όρια των εποχών παραμένουν ασαφή ή θολά και τα σκόρπια ερείπια ή επιφανειακά ευρήματα μένουν έρμαιο των περαστικών. Επί παραδείγματι ο φρεσκοοργωμένος ελαιώνας της Μονής Κωνσταμονίτου στο Άγιο Όρος παρέχει άφθονο υλικό στους «φιλίστορες». Οι παλαιότεροι βέβαια μοναχοί της Ορθοδοξίας φρόντιζαν να εξαφανίζουν τα ειδωλικά αναθήματα, από τα πρωτοχριστιανικά ακόμα χρόνια.

Πάντως στην γνωστή αρχαία αγιορειτική παράδοση, όταν η Παναγία έφτασε στον διαλεγμένο Τόπο της τα αγάλματα των αρχαίων θεών κατέβηκαν στον λιμένα του Κλήμεντος για να την προσκυνήσουν, ζητώντας λύση στον απ’ αιώνος θεολογικό τους προβληματισμό.

Μαθαίνοντας συνεπώς την ιστορία των συνανθρώπων μας, πέρα από τον σεβασμό προς τον τόπο, θυμόμαστε κι αυτούς που έζησαν στην σκιά περιμένοντας την έλευση του Ηλίου Χριστού.

Θα άξιζε δηλαδή πιο σοβαρή ενασχόληση με το θέμα, και μια πρώιμη τότε πληροφορία για δημιουργία Μουσείου στην Ιερά Κοινότητα με εκθέματα και προχριστιανικά θα άξιζε κάποτε να πραγματοποιηθεί. Ανεκμετάλλευτα μένουν και τα ευρήματα που αραχνιάζουν σε κάποια αποθήκη της Αθωνιάδος. Εξάλλου είναι καιρός οι Μοναστηριακές Αρχές να ευαισθητοποιηθούν ως προς το θέμα αυτό, και, γιατί όχι, να γίνουν κάποιες συγκεκριμένες ανασκαφές και επιστημονικές εργασίες, σε συνεργασία πιθανώς με τα Πανεπιστήμιά μας.

Και αν υπάρχουν κάποιες σκόρπιες ειδήσεις για την προ Χριστού ζωή στον ιερό τόπο της Ορθοδοξίας, τα στοιχεία για την χριστιανική του περίοδο μέχρι τώρα παραμένουν θρύλλοι, παραδόσεις και χρονολογικά αμφισβητούμενα.

Ι.Μ. Σίμωνος Πέτρας, Αύγουστος 1995
μ. Π. Σ. – Μαμαλούκος Σταύρος
Μεταφορά από το περιοδικό ΠΡΩΤΑΤΟΝ, τ. 54, σελ. 558-560, Ιούλιος-Αύγουστος 1995

http://www.artionrate.com/index.php/artion-magazine/artion-kalesma/1147-hlikia-athwnos

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s

%d bloggers like this: