Οι ισχυροί δεσμοί Θεσσαλονίκης Αγίου Όρους

eksofulloagionorossss

Από τα μέσα του 9ου αιώνα, όταν ο άγιος Ευθύμιος ο Νέος αναχώρησε από τη Θεσσαλονίκη για να μονάσει στον Άθω, στη χερσόνησο που έμελλε στους επόμενους αιώνες να γίνει το νέο μεγάλο κέντρο του χριστιανικού μοναχισμού, δεν έπαψε ποτέ ο εναγκαλισμός του Αγίου Όρους και της πόλης του αγίου Δημητρίου να είναι θερμότατος.

Στο πέρασμα των αιώνων η βυζαντινή μητρόπολη του Θερμαϊκού τροφοδοτούσε με λεγεώνες ασκητικών μορφών την Αθωνική Πολιτεία, ενώ τα περιουσιακά στοιχεία (μετόχια) που τα μοναστήρια της Ορθοδοξίας διατηρούσαν στη Θεσσαλονίκη τούς εξασφάλιζαν την ομαλή λειτουργία.

agionorosss1

Με την απελευθέρωση, το φθινόπωρο του 1912, και καθ’ όλη τη διάρκεια των Βαλκανικών Πολέμων και του Α΄ Παγκοσμίου, οι δεσμοί μεταξύ Αγίου Όρους και Θεσσαλονίκης αποκτούν και μία πιο έντονη εθνική απόχρωση, καθώς το μεγαλύτερο τμήμα της Μακεδονίας και της Θράκης περνούν στην ελληνική επικράτεια και το κέντρο των πολιτικών αποφάσεων τώρα μετατίθεται στην Θεσσαλονίκη (Κυβέρνηση Εθνικής Αμύνης) και στην Αθήνα. Η Ιερά Κοινότητα διατηρεί στη Θεσσαλονίκη Επίτροπο, ο οποίος παίζει σημαντικό ρόλο σε όλη αυτή την ρευστή περίοδο των διαπραγματεύσεων μεταξύ συμμάχων και εμπολέμων, ενώ το ζήτημα του μελλοντικού καθεστώτος του Αγίου Όρους παραμένει σε εκκρεμότητα ως το 1923, οπότε τακτοποιείται οριστικά με την Συνθήκη της Λωζάνης.

Από τα ραβάσια (καθημερινές έγγραφες αναφορές) που στέλνουν οι αντιπρόσωποι στις μονές τους για ενημέρωση των προϊσταμένων, παρακολουθούμε τις διαρκείς προσπάθειες των Αγιορειτών να παρεμβαίνουν με αποστολές Ιεροκοινοτικών επιτροπών στα πολιτικά και διπλωματικά κέντρα των αποφάσεων, ενώ παράλληλα ενημερώνονται για τα τεκταινόμενα στις ειρηνευτικές συνδιασκέψεις που βρίσκονται σε εξέλιξη.

Οι Αγιορείτες παρακολουθούν άγρυπνα τις πολιτικές εξελίξεις μέσω του Τύπου, καθώς τα μοναστήρια και η Ιερά Κοινότητα γράφονται συνδρομητές σε εφημερίδες κυρίως της Θεσσαλονίκης. «Ο Κύριος Βελίδης συντάκτης της (εφημερίδος) Μακεδονίας, ευρίσκεται εισέτι ενταύθα (σ.σ. στις Καρυές), όστις θα αρχίση να στέλλη το φύλλον διά την Μονήν, παρεκάλεσε και εμέ ιδιαιτέρως και τον είπον ότι η Μονή πιστεύω να το δεχθή, και ευαρεστηθήτε να αποστέλλετε την συνδρομήν…». (7 Ιανουαρίου 1913, ραβάσιον Συνεσίου Παντοκρατορινού).

Οι εφημερίδες δεν είναι η μόνη πηγή ενημέρωσης. Φυλλομετρώντας τα ραβάσια των αντιπροσώπων διαπιστώνουμε μία πυκνή ροή ειδήσεων που φτάνουν είτε με επιστολές διά θαλάσσης είτε με τηλεγραφήματα, είτε ακόμη και από πληροφορίες προσκυνητών. Η παράθεση των ειδήσεων στα ραβάσια γίνεται με τρόπο συνήθως αποστασιοποιημένο, με σχόλια εύστοχα και μετρημένα, σαν διπλωματικές αναφορές.

Μέσα από τις χειρόγραφες σελίδες ραβασίων, επιστολών, πρακτικών συνεδριάσεων παρελαύνουν ονόματα δημόσιων μορφών που συνέδεσαν την καριέρα και το έργο τους με τη Θεσσαλονίκη και αποτελούν αναπόσπαστο μέρος της νεώτερης μυθολογίας της πόλης και της Ελλάδας.

Οι συχνές εξ απορρήτων επαφές και διαβουλεύσεις μεταξύ των Αγιορειτών και ανθρώπων, όπως ο Λάμπρος Κορομηλάς, ο Κωνσταντίνος Ρακτιβάν, ο Αλέξανδρος Ζάννας ή ο Παύλος Κουντουριώτης τεκμηριώνονται πληθωρικά μέσα από τα αρχεία των αγιορείτικων μοναστηριών και της Ιεράς Κοινότητος, φανερώνοντας τον βαθμό και την ποιότητα των ακατάλυτων δεσμών που συνδέουν το Άγιον Όρος με την Θεσσαλονίκη.

Και είναι δεσμοί που παραμένουν και σήμερα άφθοροι κι αναλλοίωτοι, ισχυροποιημένοι μάλιστα στις μέρες μας από την νέα γεωπολιτική πραγματικότητα που έχει διαμορφωθεί με τη διεύρυνση της Ευρωπαϊκής Ένωσης στην βαλκανική γειτονιά μας, ξαναφέρνοντας το δίπολο Θεσσαλονίκη – Άγιον Όρος στο προσκήνιο της Ιστορίας της νοτιοανατολικής Ευρώπης και της Ορθόδοξης Χριστιανοσύνης.

Αρχιτέκτων Αναστηλωτής Φαίδων Χατζηαντωνίου

agionorosss2

H Έκθεση Προϊόντων Αγίου Όρους, πίσω από την εκκλησία της Αγίας Σοφίας, στο κέντρο της Θεσσαλονίκης, διατηρεί τους στενούς δεσμούς της πόλης του Αγίου Δημητρίου με το μεγάλο κέντρο του Ορθόδοξου μοναχισμού, το Άγιον Όρος.

http://www.artionrate.com/index.php/artion-magazine/artion-kalesma/1082-desmoi-thessalonikh-agio-oros

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s

%d bloggers like this: