Η εικόνα του Αγίου Δημητρίου

Ο αγιογράφος κ. Κωνσταντίνος Ξενόπουλος στενός συνεργάτης της artionrate – διοργανώτριας εταιρείας της Έκθεσης προϊόντων Αγίου Όρους, στα πλαίσια της συμμετοχής της τελευταίας στην 79η Δ.Ε.Θ. έφερε μπροστά στα μάτια του κοινού κάποιες από τις αγιογραφίες του Πανσέληνου στο Πρωτάτο και μάλιστα σε φυσικό μέγεθος.

Μαθητής της Αθωνιάδας Σχολής του Αγίου Όρους ο ίδιος βρέθηκε από μικρή ηλικία να περιδιαβαίνει τον Ναό του Πρωτάτου και να συναναστρέφεται μορφές οσιακές στις οποίες αναγνώριζε με το έμφυτο ταλέντο του στοιχεία της ζωγραφικής του Πανσέληνου.

Οι αγιογραφίες αυτές, που παρουσιάστηκαν στην Διεθνή Έκθεση Θεσσαλονίκης είναι ακριβή αντίγραφα εκ του Πρωτοτύπου στις Καρυές του Αγίου Όρους και έδωσαν στους θεατές την μοναδική εμπειρία που είχε ο ίδιος ο καλλιτέχνης αγιογράφος:

«Αυτό που ένιωσα πρωτοβλέποντας αυτές τις αγιογραφίες ήταν, πέραν του ότι σε καθήλωναν οι επιβλητικές μορφές, είχα την εντύπωση ότι μετά τη λειτουργία, μαζί με τους μοναχούς που θα έφευγαν από το ναό, θα έβγαιναν και οι Άγιοι. Είναι ολοζώντανη η τέχνη και η τεχνική του Πανσέληνου»

Σήμερα θα σταθούμε στην μορφή του Αγίου Δημητρίου, πολιούχου και προστάτη της Θεσσαλονίκης, μεγαλομάρτυρα και θαυματουργού. Ο Άγιος Δημήτριος όπως τον απεικόνισε ο μεγάλος καλλιτέχνης από την Θεσσαλονίκη Μανουήλ Πανσέληνος υπήρξε πρότυπο για τους μεταγενέστερους αγιογράφους αλλά εμείς έχουμε την ευκαιρία και την τιμή να ατενίσουμε την μορφή του μέσα από την οπτική γωνία του άρχοντα αγιογράφου του Πατριαρχείου Αλεξανδρείας κ. Κωνσταντίνου Ξενόπουλου.

???????????????????????????????

Πίσω από τον Άγιο διακρίνεται η ασπίδα του. Τα μαλλιά του στολίζει διάδημα. Ο φυσιογνωμικός τύπος του αγίου με το μακρόστενο γεμάτο πρόσωπο, το χαμηλό μέτωπο, τον κωνικό λαιμό και το πλατύ σώμα είναι συνήθης στην ζωγραφική του Πρωτάτου. Επίσης το σχήμα της μύτης και των αυτιών, που είναι πλατιά και προεξέχουν, η οφθαλμική κόγχη με τα μεγάλα ορθάνοιχτα μάτια και τα τονισμένα φρύδια, περιγράφουν πιστά την δουλειά του μεγάλου αγιογράφου. Το πρόσωπο αποδίδεται με την πλατιά επιφάνεια της θερμής ώχρας, που ροδίζει ελαφρά στη βάση της παρειάς ενώ οι λαδοπράσινες σκιές που διαβαθμίζονται μαλακά και τα χαρακτηριστικά φώτα, που θερμαίνουν και φωτίζουν τη σάρκα στο μέτωπο, γύρω από τα μάτια, στα χείλη και στο πηγούνι αποδίδουν τα ευγενικά και στοχαστικά χαρακτηριστικά.

Με το ρεμβώδες μελαγχωλικό βλέμμα του ο Άγιος απευθύνεται στον προσκυνητή και του αφηγείται τον βίο του: Έζησε στα χρόνια του Διοκλητιανού (284-304) και του Μαξιμιανού (286-305). Μαρτύρησε, όταν ο δεύτερος βρέθηκε στη Θεσσαλονίκη, όπου με την προσευχή του κρατούμενου στο βαλανείο, που βρισκόταν δίπλα στο στάδιο, αγίου Δημητρίου, ο χριστιανός νέος Νέστορας νίκησε τον θηριώδη παλαιστή Λυαίο. Ο Μαξιμιανός δεν περιορίσθηκε, μετά από το απρόβλεπτο αυτό, στη θανάτωση του Νέστορα, αλλά έδωσε εντολή να λογχίσουν και τον Άγιο.

Η Θεσσαλονίκη σήμερα κοσμείται με μεγαλόπρεπο ναό προς τιμήν του Αγίου Δημητρίου, όπου φυλάσσονται τα ιερά λείψανά του, και είναι ένα από τα μεγαλύτερα προσκυνήματα των Βαλκανίων. Έχει σχήμα πεντάκλιτης βασιλικής με ξύλινη στέγη και ανεγέρθηκε, σύμφωνα με την παράδοση, κοντά στον χώρο όπου μαρτύρησε ο άγιος. Η ανέγερση του αρχικού ναού τοποθετείται στο 413. Ο σημερινός ναός είναι αποτέλεσμα της αναστήλωσης (1949) μετά τη μεγάλη πυρκαγιά τον 1917, που κατέστρεψε το μνημείο. Στο μακρύ αυτό χρονικό διάστημα από τον 5ο έως τον 20ο αιώνα το κτίσμα υπέστη επισκευές, προσθήκες και διαρρυθμίσεις. Το 1490 ή το 1491, επί σουλτάνου Βαγιαζήτ Β΄ (1481-1512) μετατράπηκε σε τζαμί με την ονομασία «Κασημιέ». Οι τοιχογραφίες (1308) του παρεκκλησίου του Αγίου Ευθυμίου αποδίδονται στον Πανσέληνο.

dim2

Τα λείψανα του αγίου μεταφέρθηκαν στη Θεσσαλονίκη από το San Lorenzo in Campo της Ιταλίας, όπου είχαν μεταφερθεί στα μεσαιωνικά χρόνια, με ενέργειες του σημερινού Μητροπολίτη Θεσσαλονίκης Παντελεήμονα Β’.

http://www.artionrate.com/index.php/component/content/article/96-greek-categories/artion-magazine/artion-kalesma/1017-eiuk

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s

%d bloggers like this: